19 - 8 - 2017 | 14:12
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU ASEAN ASEAN có khả năng đối phó với sự thay đổi trật tự thế giới?

ASEAN có khả năng đối phó với sự thay đổi trật tự thế giới?

Email In PDF.

Tương lai của ASEAN và chủ nghĩa đa phương do ASEAN lãnh đạo trong thời đại đa tầng sẽ phức tạp, lộn xộn và không chắc chắn trong kỷ nguyên lưỡng cực, hệ thống đa cực lỗi thời và “khoảnh khắc đơn cực”. Biện pháp tiếp cận chiến lược đối với chủ nghĩa đa phương phải bắt đầu bằng cách nhận dạng những hạn chế của cấu trúc hiện tại do ASEAN lãnh đạo.

 

Kể từ cuối cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ hai và thường được gọi là quyền bá chủ tự do do Mỹ thống trị, đang thay đổi. Tuy nhiên, sự thay đổi này không chỉ đơn giản là sự trở lại của các địa chính trị đa cực có từ thời trước chiến tranh như nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách tuyên bố.

Tại châu Á, người ta thường nghe câu nói: “Quá khứ của châu Âu có thể là tương lai của châu Á”. Quan điểm này là sai lầm. Thế giới đa cực trước chiến tranh phần lớn bao gồm các quốc gia, đế quốc và thuộc địa. Ngày nay, những nhà đạo diễn chính không chỉ là những cường quốc, hoặc các quốc gia bình thường mà còn là các thể chế quốc tế và khu vực, các tập đoàn, các tổ chức phi chính phủ, các phong trào xã hội, các nhóm tội phạm và khủng bố xuyên quốc gia.

Sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế đã trở nên phong phú và đa chiều, bao gồm thương mại, tài chính, các mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trước Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất, châu Âu chỉ có một hệ thống Hòa hợp Quyền lực châu Âu và giữa thời kỳ chiến tranh là Liên đoàn các Quốc gia châu Âu nhưng tồn tại rất ngắn ngủi.

Trật tự thế giới mới nổi có thể được hiểu theo nghĩa rộng hơn là một "thế giới đa tầng". Đặc trưng của thế giới đa tầng là sự vắng mặt của một bá chủ toàn cầu và sự phát triển của các nhà đạo diễn chính. Đây là sự phụ thuộc lẫn nhau toàn cầu và khu vực rất phức tạp, bao gồm không chỉ thương mại mà còn có các mối liên kết kinh tế và sinh thái cũng như những thách thức xuyên quốc gia. Cấu trúc quản lý có nhiều cấp độ, bao gồm các yếu tố toàn cầu, khu vực, quốc gia và địa phương. Mỗi liên kết đều có quan hệ với các mạng lưới và thể chế chính thức cũng như không chính thức. Điều quan trọng là thế giới đa tầng có nhiều tính hiện đại, đó là một thế giới của sự đa dạng văn hóa, tư tưởng và chính trị, trong đó có những con đường thay thế cho sự ổn định, hòa bình và thịnh vượng.

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cam kết “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”, ông khó có thể đảo ngược sự suy giảm trật tự quốc tế tự do do Mỹ đứng đầu cũng như không thể ngăn cản toàn cầu hóa. Trung Quốc và Ấn Độ có thể thúc đẩy toàn cầu hóa mà không tự động chấp nhận các giá trị tự do liên kết với nó. Toàn cầu hóa mới sẽ là phi tự do về mặt chính trị nhưng tôn trọng chủ quyền quốc gia hơn.

Tương lai của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và chủ nghĩa đa phương do ASEAN lãnh đạo trong thời đại đa tầng sẽ phức tạp, lộn xộn và không chắc chắn trong kỷ nguyên lưỡng cực, hệ thống đa cực lỗi thời và “khoảnh khắc đơn cực”. Biện pháp tiếp cận chiến lược đối với chủ nghĩa đa phương phải bắt đầu bằng cách nhận dạng những hạn chế của cấu trúc hiện tại do ASEAN lãnh đạo, vốn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn cả bên trong lẫn bên ngoài.

Bên ngoài, những thách thức chủ yếu xuất phát từ sự thay đổi của các cường quốc. Một thế giới đa tầng không cho phép quyền bá chủ toàn cầu bởi bất cứ quyền lực đơn lẻ nào. Nhưng quyền bá chủ khu vực là gì? Có người cho rằng Trung Quốc đang tìm cách đa cực toàn cầu và đơn cực trong khu vực. Song, nỗ lực của Trung Quốc để phát triển phạm vi ảnh hưởng giống như trong Học thuyết Monroe khó có khả năng thành công vì những hạn chế sức mạnh vật chất của nước này cũng như sự phản đối từ các cường quốc khác trong khu vực.

Tuy nhiên, sự trỗi dậy của Trung Quốc đang làm dấy lên những lo ngại về cách tiếp cận "chia để trị" của Bắc Kinh nhằm làm suy yếu ASEAN. Điều rõ ràng ở đây là việc Trung Quốc không còn hài lòng với chủ nghĩa đa phương do ASEAN lãnh đạo.

Một thách thức bên ngoài đối với cấu trúc do ASEAN lãnh đạo là thái độ và chính sách của Mỹ dưới sự điều hành của ông Trump. Chính quyền Trump khó có khả năng thể hiện sự quan tâm và ủng hộ ASEAN như dưới thời Chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama. Nếu cách tiếp cận của Mỹ làm suy yếu quan hệ đồng minh của nước này trong khu vực, đặc biệt là đồng minh Mỹ-Nhật, ASEAN có thể mất đi một vùng đệm địa chính trị lớn đối với chính sách ngoại giao đa phương của họ.

Cấu trúc do ASEAN lãnh đạo cũng phải đối mặt với những thách thức lớn trong nội bộ. Không thể có vai trò trung tâm ASEAN mà không có sự đoàn kết nội khối. Campuchia, quốc gia Đông Nam Á cuối cùng gia nhập ASEAN, sẽ không quan tâm nhiều đến các ý tưởng và chuẩn mực của ASEAN. Việc ASEAN mở rộng là quá tải, quá sức và thiếu nhân lực cả về số lượng lẫn tính chuyên nghiệp trong Ban thư ký ASEAN, đó là chưa kể một khoảng cách lớn giữa mở rộng tầm nhìn và năng lực của ASEAN. Do những lý do khác nhau, chính trị nội bộ ở các nước Philippines, Indonesia và Malaysia đã làm giảm các cam kết của họ đối với ASEAN. Nếu ASEAN và các nước thành viên phải thích ứng với chiến lược ngoại giao trong bối cảnh của một thế giới đa tầng, họ cần phải nắm lấy một cách tiếp cận chiến lược và có chọn lọc hơn đối với chủ nghĩa đa phương.

ASEAN cần phát triển các liên minh không chính thức mới trong số các thành viên của mình, bao gồm phương pháp tiếp cận “ASEAN Trừ X”, để theo đuổi các sáng kiến kinh tế và an ninh. Tổ chức này cần có được các nguồn lực và phát triển năng lực của mình bằng cách thúc đẩy các quan hệ đối tác với các cơ quan quốc tế khác, trong đó có các tổ chức khu vực như Liên minh châu Âu (EU) và Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (AIIB) nhằm đối phó với những thách thức xuyên quốc gia.

Cuối cùng, trong khi ASEAN hoàn toàn không thể tránh khỏi cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các nước lớn, họ cần phải xem xét lại vai trò của mình trong một khu vực châu Á-Thái Bình Dương rộng hơn, đặc biệt là chính sách can dự ASEAN của tất cả các cường quốc. ASEAN cũng có thể tăng cường quan hệ gần gũi hơn với Nhật Bản, Ấn Độ, Úc và EU để tạo ra một số không gian chiến lược giữa ASEAN với Bắc Kinh và Washington. Do đó, đã đến lúc ASEAN cần phải thay đổi quan điểm của mình trong một trật tự thế giới đầy phức tạp, nếu không sẽ mất đi vai trò chính trị và kinh tế quan trọng trong khu vực.

Amitav Acharya là Chủ tịch Chương trình Quản trị và Thách thức Xuyên Quốc gia của UNESCO và là Giáo sư Ưu tú về Quan hệ Quốc tế trường Dịch vụ Quốc tế, Đại học American, Washington, DC. Ông là tác giả cuốn The End of American World Order (Polity, 2014). Bài viết được đăng trên East Asia Forum.

Văn Cường (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

EU - mô hình cho ASEAN?

EU - mô hình cho ASEAN?

Các quan chức và các nhà hoạch định chính sách của ASEAN muốn coi EU như một tài liệu tham khảo, là sự hỗ trợ hoặc nguồn cảm hứng, chứ không phải là sự hấp dẫn liên quan đến các mô hình.

Đọc tiếp...

ASEAN có khả năng đối phó với sự thay đổi trật tự thế giới?

ASEAN có khả năng đối phó với sự thay đổi trật tự thế giới?

Tương lai của ASEAN và chủ nghĩa đa phương do ASEAN lãnh đạo trong thời đại đa tầng sẽ phức tạp, lộn xộn và không chắc chắn trong kỷ nguyên lưỡng cực, hệ thống đa cực lỗi thời và “khoảnh khắc đơn cực”. Biện pháp tiếp cận chiến lược đối với chủ nghĩa đa phương phải bắt đầu bằng cách nhận dạng những hạn chế của cấu trúc hiện tại do ASEAN lãnh đạo.

Đọc tiếp...

Chặng đường khó khăn phía trước của Cộng đồng ASEAN

Chặng đường khó khăn phía trước của Cộng đồng ASEAN

Đã một năm trôi qua kể từ khi Cộng đồng ASEAN được hiện thực hóa, đến nay những thành tựu của Cộng đồng ASEAN vẫn còn khiêm tốn. Trong khi việc thực hiện các mục tiêu kinh tế của Cộng đồng ASEAN đạt được một số tiến bộ đáng kể thì các mục tiêu an ninh-chính trị và văn hóa-xã hội vẫn còn nhiều việc phải làm.

Đọc tiếp...

ASEAN cần làm gì để lôi kéo Mỹ can dự với khu vực?

ASEAN cần làm gì để lôi kéo Mỹ can dự với khu vực?

Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) thực sự đã không được chú ý trong chương trình nghị sự của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong 3 tháng đầu tiên ông nắm quyền. Điều này không hẳn là tin xấu, nhưng "xa mặt" có thể dẫn tới "cách lòng".

Đọc tiếp...

Vấn đề Biển Đông trong năm Philippines làm Chủ tịch ASEAN

Vấn đề Biển Đông trong năm Philippines làm Chủ tịch ASEAN

ASEAN sẽ phải đối mặt với những thách thức mới đối với sự thống nhất, đồng thuận của khối. Philippines cần  hoạt động vì lợi ích chung của khối và đưa tranh chấp ở Biển Đông vào chương trình nghị sự của ASEAN.

Đọc tiếp...

Vai trò của Indonesia ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Vai trò của Indonesia ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có vị trí chiến lược quan trọng đối với việc vận chuyển hàng hóa của thế giới bằng đường biển. Việc đảm bảo an ninh và sự ổn định của khu vực này cũng sẽ góp phần đảm bảo hòa bình và sự ổn định của thế giới.

Đọc tiếp...

ASEAN không đủ khả năng đương đầu với “khủng hoảng tuổi trung niên”?

ASEAN không đủ khả năng đương đầu với “khủng hoảng tuổi trung niên”?

Không có gì hoài nghi về việc ASEAN đã đi được một chặng đường dài. Tuy nhiên, hiện giờ không còn là năm 1967, ASEAN sẽ phải phát triển, thậm chí là về cấu trúc với tốc đ nhanh hơn nhiều so với trước đây.

Đọc tiếp...

Kinh tế các nước ASEAN vẫn tiếp đà tăng trưởng

Kinh tế các nước ASEAN vẫn tiếp đà tăng trưởng

Trong tình hình hiện nay, trước những tác động của nền kinh tế thế giới, kinh tế ASEAN cũng bị ảnh hưởng nhiều, tuy nhiên vẫn giữ vững được sự tăng trưởng và là điểm đến của các nhà đầu tư.

Đọc tiếp...

ASEAN và EU sau sự kiện Brexit

ASEAN và EU sau sự kiện Brexit

Việc Anh rời khỏi EU sẽ có những ảnh hưởng sâu sắc đến việc nhận thức, buộc ASEAN phải đánh giá lại các nỗ lực hội nhập châu Âu của mình. ASEAN sẽ nuôi dưỡng mối quan hệ với EU như thế nào?

Đọc tiếp...

ASEAN: Những Hạn chế của Sự Đồng thuận

ASEAN: Những Hạn chế của Sự Đồng thuận

Chừng nào mà các nước thành viên tiếp tục hành động theo lợi ích của bản thân, thì cơ hội có được một ASEAN đoàn kết hơn sẽ là mong manh. Hiện tại, ASEAN sẽ tiếp tục con đường mà họ đã đi trong 50 năm qua, nhích những bước chậm rãi tới sự hòa nhập, song những hạn chế về địa lý sẽ trì hoãn vô hạn định sự hòa nhập đó.

Đọc tiếp...

Vai trò trung tâm của ASEAN đang bị đe dọa?

Vai trò trung tâm của ASEAN đang bị đe dọa?

Nếu ASEAN không hành động, khối sẽ tiếp tục suy yếu và chia rẽ. ASEAN có nguy cơ trở thành một tổ chức khu vực “rỗng”, ngày càng trở nên không thích hợp và khi đó các thành viên sẽ buộc phải tìm kiếm nơi khác để bảo vệ lợi ích cho mình.

Đọc tiếp...

ASEAN với vấn đề Biển Đông: Sự đồng thuận và vai trò trung tâm

ASEAN với vấn đề Biển Đông: Sự đồng thuận và vai trò trung tâm

Nếu nguyên tắc đồng thuận bị lạm dụng nhiều lần, hậu quả có thể sẽ không dự đoán được, không chỉ đối với ASEAN mà còn đối với các nước lớn, bao gồm cả Trung Quốc. Một sự lặp lại những gì đã xảy ra trong năm 2012 có thể đưa ASEAN vào con đường nguy hiểm.

Đọc tiếp...

Việt Nam: Con hổ tiếp theo của châu Á?

Việt Nam: Con hổ tiếp theo của châu Á?

Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam đã đạt mức kỷ lục trong năm 2015 và tăng trở lại trong năm nay. Các thỏa thuận đạt 11,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2016, tăng 105% so với cùng kỳ năm ngoái, mặc dù nền kinh tế toàn cầu đình trệ. Đạt được vị thế quốc gia có thu nhập trung bình, Việt Nam còn đặt mục tiêu cao hơn nữa.

Đọc tiếp...

Liệu Brexit có lập lại ở ASEAN?

Liệu Brexit có lập lại ở ASEAN?

Có ba lý do mà kịch bản này sẽ không xảy ra: (i) ASEAN không có liên hệ với các hoạt động chính trị trong nước; (ii) Người dân ở ASEAN không biết ASEAN; và (iii) Không có sự giận dữ Jakarta giống như ở nhiều nước thành viên EU, nơi có sự giận dữ mạnh mẽ và lớn tiếng của dân chúng về sự ngạo mạn được cho là của những viên chức trong các cơ quan điều hành Cộng đồng châu Âu ở Brussels.

Đọc tiếp...

Tổng thống tiếp theo của Philippines: Những tác động đối với ASEAN

Tổng thống tiếp theo của Philippines: Những tác động đối với ASEAN

Philippines đã trải qua một chặng đường dài để trở thành một bên tham gia quan trọng ở khu vực. Điều có tính chất quan trọng sống còn đối với thành công và an ninh của nước này là một sự chuyển tiếp ban lãnh đạo thành công và hòa bình.

Đọc tiếp...

Chính phủ mới và Tương lai Myanmar

Chính phủ mới và Tương lai Myanmar

Một chương mới và đầy hy vọng trong lịch sử đau buồn của Myanmar mở ra vào ngày 1/4 khi chính phủ phi quân sự đầu tiên của đất nước này trong 54 năm lên cầm quyền. Nhà lãnh đạo chính phủ mới là “biểu tượng dân chủ” nổi tiếng của thế giới, .

Đọc tiếp...

Chính sách đối ngoại của Myanmar sẽ có thay đổi gì?

Chính sách đối ngoại của Myanmar sẽ có thay đổi gì?

"Diễn đàn Interpreter" ngày (30/3) có bài phân tích về chính sách đối ngoại của Myanmar trong thời gian tới dưới sự chèo lái của bà Aung San Suu Ky - người được coi là có nhiều kinh nghiệm nhất trong đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) hiện nay.

Đọc tiếp...

Vũ khí lạc hậu ảnh hưởng đến khả năng tác chiến của Đông Nam Á

Vũ khí lạc hậu ảnh hưởng đến khả năng tác chiến của Đông Nam Á

Đông Nam Á đang trải qua một thời kỳ hiện đại hóa quân sự và trên thực tế, với các loại vũ khí lạc hậu, các quốc gia Đông Nam Á không có khả năng đối phó hiệu quả với một Trung Quốc đang trỗi dậy.

Đọc tiếp...

ASEAN và EU: Hai con đường khác biệt dẫn tới việc thành lập cộng đồng

ASEAN và EU: Hai con đường khác biệt dẫn tới việc thành lập cộng đồng

ASEAN và EU là hai hình mẫu hội nhập khu vực nổi bật nhất hiện nay. Cả ASEAN và EU đều đang đối mặt với những thách thức chung trong thế kỷ 21 và có thể học hỏi từ kinh nghiệm của nhau để giải quyết hiệu quả hơn những thách thức ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu.

Đọc tiếp...

Cộng đồng Kinh tế ASEAN hứa hẹn sẽ đưa ASEAN bước vào kỷ nguyên mới

Cộng đồng Kinh tế ASEAN hứa hẹn sẽ đưa ASEAN bước vào kỷ nguyên mới

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) với một thị trường duy nhất và cơ sở sản xuất thống nhất chắc chắn sẽ thu hút nhiều đầu tư từ các công ty trên toàn cầu. Điều này cũng sẽ góp phần thúc đẩy thương mại nội khối, đồng thời làm gia tăng đầu tư vào cơ sở hạ tầng.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 13458 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin