19 - 6 - 2018 | 19:30
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU ĐÔNG BẮC Á Nhật Bản với chương trị nghị sự an ninh mới

Nhật Bản với chương trị nghị sự an ninh mới

Email In PDF.

Nhật Bản muốn thiết lập một mức độ răn đe lớn hơn để đối phó với “mối đe dọa Trung Quốc” và đây cũng chính là nguyên nhân được Thủ tướng Abe sử dụng để biện minh cho sự “giải phóng” chính sách an ninh và tăng cường các mối quan hệ của Nhật Bản ở khu vực.

 

abe.jpg

Tháng 9/2015, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã thông qua luật an ninh mới cho phép quân đội nước này đến trợ giúp một đồng minh bị tấn công. Đây được coi là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc hành trình để Nhật Bản trở thành một quốc gia “bình thường” và có thể làm nhiều hơn cho an ninh của chính đất nước này. Câu hỏi được đặt ra là tại sao ông Abe lại quyết định ban hành một sự thay đổi chính sách lớn đến như vậy và liệu có phải các cáo buộc về chủ nghĩa dân tộc hay chủ nghĩa quân phiệt chính là những yếu tố thúc đẩy cho thay đổi này hay không.

Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng đằng sau quyết định của ông Abe là mối quan hệ đồng minh giữa Nhật Bản với Mỹ. Một chính sách an ninh ít hạn chế hơn sẽ cho phép Nhật Bản đóng góp nhiều hơn vào mối quan hệ đồng minh này và có thể xua tan các cáo buộc về việc Nhật Bản trả tiền không công bằng cho "chiếc ô an ninh" của Mỹ. Người ta cũng hy vọng rằng một sự thay đổi như vậy sẽ đảm bảo sự tiếp tục can dự của Mỹ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Một số nhà phân tích cho rằng sự thay đổi đó phản ánh những tính toán của ông Abe ở khu vực châu Á. Nhật Bản muốn thiết lập một mức độ răn đe lớn hơn để đối phó với “mối đe dọa Trung Quốc” và đây cũng chính là nguyên nhân được ông Abe sử dụng để biện minh cho sự “giải phóng” chính sách an ninh và tăng cường các mối quan hệ của Nhật Bản ở xung quanh khu vực.

Nhật Bản cũng nhận ra mình phải đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ trật tự khu vực dựa trên luật lệ. Ông Abe coi trật tự này đang bị đe dọa do những yêu sách lãnh thổ quyết đoán và mở rộng quân sự ở khu vực này trong những năm gần đây. Cần phải công nhận rằng việc chuyển đổi sang một quốc gia “bình thường” là điều không cần phải bàn cãi. Tuy nhiên, luật an ninh mới của Nhật Bản lại gây phẫn nộ ở Trung Quốc và ông Abe bị coi là một nhà quân phiệt. Hàn Quốc cũng thể hiện sự cảnh giác của mình. Bên trong Nhật Bản, các đảng phái đối lập và phong trào biểu tình đã lên tiếng phản đối, cho rằng luật này đã vi phạm Hiến pháp Hòa bình.

Nhận thức rõ những tác động có khả năng gây mất ổn định của luật an ninh mới, ông Abe đã trấn an khu vực về sự thay đổi chiến lược này. Một trong những chiến thuật Chính phủ Nhật Bản biện minh cho sự thay đổi này là cam kết của Tokyo cho một trật tự khu vực dựa trên luật lệ. Tại Đối thoại an ninh Shangri-La ở Singapore hồi tháng 5/2014, ông Abe đã thúc đẩy “Đóng góp Tiên phong vào Chính sách Hòa bình” của Nhật Bản, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do, dân chủ và nhà nước pháp quyền. Tuy nhiên, quan trọng hơn, Nhật Bản đã tăng cường nỗ lực làm sâu sắc thêm quan hệ với các nước xung quanh khu vực. Nỗ lực này đã được thể hiện rõ qua việc Nhật Bản phát triển các mối quan hệ đối tác chiến lược với một số quốc gia Đông Nam Á. Nhật Bản đã tìm cách củng cố các chuẩn mực quốc tế về an ninh hàng hải bằng cách hỗ trợ các nước tại khu vực này phát triển các khả năng bảo vệ bờ biển. Việc Nhật Bản xây dựng năng lực giám sát hàng hải cho Philippines là một ví dụ rõ nét của chính sách này.

Ngoài khu vực Đông Nam Á, ông Abe còn tìm cách phát triển mối quan hệ gần gũi hơn với các quốc gia như Úc. Sách trắng Quốc phòng năm 2016 của Nhật Bản đã mô tả mối quan hệ với Úc là một trong những mối quan hệ hợp tác sâu sắc nhất của nước này. Kể từ khi trở thành đối tác chiến lược năm 2007 và nâng cấp lên thành đối tác chiến lược “đặc biệt” năm 2014, Nhật Bản và Úc đã ký kết một số hiệp định an ninh, thường xuyên tham gia vào các cuộc tập trận chung, và nổi bật hơn cả là hợp tác trong các hoạt động cứu trợ nhân đạo. Quan trọng nhất, với trách nhiệm và uy tín của Úc như một đồng minh chủ chốt của Mỹ, quan hệ đối tác chiến lược Nhật Bản-Úc còn góp phần giữ cho  Mỹ có thể tiếp tục can dự vào khu vực này.

Chiến lược can dự tích cực ở châu Á, cùng với việc thúc đẩy một “nước Nhật Bản bình thường” như một phần quan trọng của trật tự khu vực dựa trên luật lệ cùng có lợi, đã được công nhận một cách rộng rãi. Các nhà lãnh đạo ở các nước Úc, Indonesia, Malaysia, Singapore, và Việt Nam đều ủng hộ mạnh mẽ các cải cách chính sách an ninh của Nhật Bản. Những quốc gia này đã không còn coi Nhật Bản là “kẻ xâm lược lịch sử”, mà là một đối tác quốc tế có trách nhiệm, đóng góp tích cực cho một trật tự khu vực dựa trên luật lệ.

Rõ ràng, những phản ứng với chương trình nghị sự an ninh mới của Nhật Bản cũng đã được thúc đẩy bởi các tính toán chính sách thực dụng. Trong bối cảnh những bất ổn chiến lược hiện tại ở châu Á, nhiều quốc gia khu vực muốn có các chính sách an ninh mạnh mẽ. Tuy nhiên, những phản ứng tích cực này còn là minh chứng cho các giá trị mà Nhật Bản đã đóng góp trong hàng thập kỷ qua vào sự gắn kết hòa bình, chủ động, cùng có lợi trong khu vực.

Chắc chắn rằng sự đóng góp của Nhật Bản đối với an ninh khu vực dường như không liên quan đến các chính sách “quá cơ bắp”, chẳng hạn như việc bán vũ khí tấn công hoặc tham gia các hoạt động tự do hàng hải ở Biển Đông. Vì Chính phủ Nhật Bản biết rằng những chính sách như vậy sẽ không những được lòng dân mà còn tạo ra nguy cơ làm tổn hại đến các quan hệ mà Tokyo đã chăm chỉ làm việc để phát triển. Do đó, Nhật Bản nhiều khả năng sẽ tăng cường hỗ trợ hậu cần cho Mỹ và các đối tác khác đang hoạt động ở Biển Đông, thực hiện các sáng kiến nâng cao năng lực hơn nữa cho các đối tác trong khu vực, và tham gia vào các cuộc tập trận phòng thủ chung. Nếu Nhật Bản không nỗ lực duy trì trật tự khu vực châu Á thì có thể dẫn đến một số hoài nghi về sức mạnh và giá trị của nước này. Tuy nhiên, Nhật Bản sẽ thấy an ninh và thịnh vượng của nước này và khu vực được bảo đảm bởi trật tự này. Nhật Bản nhận thấy phải có trách nhiệm trong việc duy trì trật tự khu vực, và đang tiến hành những bước đi táo bạo, thận trọng và cần thiết để trở thành một đối tác tích cực và có trách nhiệm.

Tác giả là Jason Buckley, chuyên gia nghiên cứu chiến lược thuộc Đại học Quốc gia Úc. Bài viết đăng trên “Diễn đàn Đông Á”.

Vũ Hiền (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Liệu Nhật Bản và Hàn Quốc có thể đối xử một cách hòa bình với Triều Tiên?

Liệu Nhật Bản và Hàn Quốc có thể đối xử một cách hòa bình với Triều Tiên?

Tốc độ tiến triển nhanh chóng của ngoại giao Triều Tiên khiến cho việc Nhật Bản và Hàn Quốc phối hợp chặt chẽ hơn về những thay đổi tiềm tàng đối với an ninh Đông Bắc Á trở nên quan trọng. Nhưng trước tiên họ phải vượt qua một số nỗi oán giận thâm căn cố đế.

Đọc tiếp...

Những lựa chọn phòng thủ ngày càng cứng rắn của Nhật Bản

Những lựa chọn phòng thủ ngày càng cứng rắn của Nhật Bản

Thích ứng và lên kế hoạch cho các tình huống bất ngờ từ Trung Quốc và Triều Tiên sẽ chiếm phần lớn trong chính sách quốc phòng và những vấn đề về việc mua sắm của Nhật Bản. 

Đọc tiếp...

Yếu tố Trung Quốc trong chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Nhật Bản

Yếu tố Trung Quốc trong chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Nhật Bản

Chuyến thăm tới các nước khu vực Baltic và Balkan nằm trong chiến lược sử dụng quyền lực "mềm" và sức mạnh tài chính nhằm khẳng định vị thế lãnh đạo toàn cầu về kinh tế và chính trị mà Tokyo đã và đang triển khai nhiều thập kỷ qua.

Đọc tiếp...

“Nhật Bản trước tiên” và “Nhật Bản toàn cầu”

“Nhật Bản trước tiên” và “Nhật Bản toàn cầu”

Sự cạnh tranh chính sách giữa phe “Nhật Bản trước tiên” và “Nhật Bản toàn cầu” phản ánh tình trạng các cuộc tranh luận về chính sách đối ngoại và an ninh tại Nhật Bản và tình trạng này sẽ vẫn kéo dài trong tương lai gần.

Đọc tiếp...

Tại sao Trung Quốc sẽ không cứu Triều Tiên

Tại sao Trung Quốc sẽ không cứu Triều Tiên

Kiểu tư duy giả định Trung Quốc và Triều Tiên là đồng minh; Bắc Kinh lo ngại bất ổn trên bán đảo và kéo theo là mối nguy về dòng người tị nạn; Trung Quốc cần Triều Tiên làm vùng đệm ngăn cách với Hàn Quốc – một đồng minh của Mỹ. Những giả định này đã đúng trong 20 năm qua, nhưng đã có những thay đổi quan trọng trong quan điểm của Bắc Kinh sau quãng thời gian này.

Đọc tiếp...

Mỹ, Nhật Bản và Nga có dự tính gì ở Triều Tiên?

Mỹ, Nhật Bản và Nga có dự tính gì ở Triều Tiên?

Dù khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên có được giải quyết hay không, thì trong trung và dài hạn, Mỹ, Nhật và Nga đều được hưởng lợi. Nước gặp nhiều vấn đề cần giải quyết chính là Trung Quốc. Do đó, nếu vị thế quốc gia hạt nhân của Bắc Triều Tiên được thừa nhận, đây chính là cuộc khủng hoảng quốc tế lớn nhất mà Trung Quốc chắc chắn sẽ phải đối mặt.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung Quốc-Triều Tiên: Những bài học lịch sử

Quan hệ Trung Quốc-Triều Tiên: Những bài học lịch sử

Một bản đánh giá quan điểm của Triều Tiên về quan hệ Trung Quốc-Triều Tiên cho thấy một ‎ý thức sâu xa về sự hoài nghi đã có từ những thập kỷ trước và một nỗ lực dài hạn để kháng cự lại ảnh hưởng của Trung Quốc. Quá dựa vào Trung Quốc để giải quyết vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên sẽ là một công thức cho sự thất bại liên tục.

Đọc tiếp...

Nhật Bản với chương trị nghị sự an ninh mới

Nhật Bản với chương trị nghị sự an ninh mới

Nhật Bản muốn thiết lập một mức độ răn đe lớn hơn để đối phó với “mối đe dọa Trung Quốc” và đây cũng chính là nguyên nhân được Thủ tướng Abe sử dụng để biện minh cho sự “giải phóng” chính sách an ninh và tăng cường các mối quan hệ của Nhật Bản ở khu vực.

Đọc tiếp...

Phản ứng của Trung Quốc đối với việc triển khai THAAD: Thế lưỡng nan của Hàn Quốc

Phản ứng của Trung Quốc đối với việc triển khai THAAD: Thế lưỡng nan của Hàn Quốc

Việc triển khai này cho thấy vấn đề nan giải mà Hàn Quốc gặp phải trong bối cảnh cạnh tranh khu vực Mỹ-Trung: Đảm bảo an ninh cho lãnh thổ và người dân của nước này thông qua liên minh với Mỹ đồng thời duy trì quan hệ tốt với đối tác thương mại hàng đầu và là chủ thể chính trong hồ sơ Triều Tiên, Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Các lực lượng định hình những lựa chọn quân sự ở Triều Tiên

Các lực lượng định hình những lựa chọn quân sự ở Triều Tiên

Thật quá dễ dàng để nói về những lựa chọn quân sự một cách chung chung. Tuy nhiên, chi tiết mới là nơi tiềm ẩn rắc rối. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp Triều Tiên

Đọc tiếp...

Liệu Mỹ có tấn công Triều Tiên?

Liệu Mỹ có tấn công Triều Tiên?

Bề ngoài, thái độ cứng rắn của Mỹ và hành động phối hợp của Mỹ với Hàn Quốc khiến người ta có cảm giác Mỹ và Hàn Quốc dường như có ý đồ đánh lớn từ đó giải quyết dứt điểm vấn đề hạt nhân Triều Tiên. Tuy nhiên, liệu Mỹ có thể thực sự tấn công quân sự đối với Triều Tiên và Hàn Quốc đã sẵn sàng chưa?

Đọc tiếp...

Làm thế nào để quản lý bất ổn địa chính trị ở Đông Á

Làm thế nào để quản lý bất ổn địa chính trị ở Đông Á

Các nước bạn bè và đồng minh của Mỹ nên cùng thúc đẩy nhận thức về tầm quan trọng của hợp tác khu vực. Hợp tác đa tầng nấc giúp quản lý bất ổn địa chính trị ở Đông Á, đồng thời bảo vệ hòa bình và sự thịnh vượng của khu vực này trong tương lai.

Đọc tiếp...

Nhật Bản có trở thành nước xuất khẩu vũ khí lớn của thế giới?

Nhật Bản có trở thành nước xuất khẩu vũ khí lớn của thế giới?

Việc thất bại của Nhật Bản trong cạnh tranh giành hợp đồng tàu ngầm thế hệ mới cho Úc và sự trì trệ trong các cuộc đàm phán với Ấn Đ cho thấy Tokyo thực sự thiếu kinh nghiệm cũng như thiếu các chiến lược tiếp thị, kỹ năng đàm phán và giá cả hấp dẫn. Nhật Bản vẫn còn một chặng đường dài đ đi.

Đọc tiếp...

Vai trò của Nhật Bản trong an ninh khu vực Đông Á

Vai trò của Nhật Bản trong an ninh khu vực Đông Á

Đông Á - khu vực đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế toàn cầu nhưng đồng thời cũng là nơi chứa đựng những bất ổn cho xung đột. Với vai trò là nền kinh tế lớn, là đồng minh quan trọng nhất của Mỹ ở khu vực, Nhật Bản sẽ đóng vai trò rất lớn trong khu vực.

Đọc tiếp...

Tại sao các nhà lãnh đạo Trung Quốc được hưởng lợi từ một nhà nước Triều Tiên hạt nhân?

Tại sao các nhà lãnh đạo Trung Quốc được hưởng lợi từ một nhà nước Triều Tiên hạt nhân?

Để hiểu các chính sách về Triều Tiên của Trung Quốc, cần xem xét các mục tiêu chủ yếu của các nhà lãnh đạo Trung Quốc ở Triều Tiên.Trong thời kỳ hậu Mao Trạch Đông, các nhà lãnh đạo Trung Quốc dường như có 6 mục tiêu chủ yếu trên đấu trường Triều Tiên.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung - Hàn trong bối cảnh "trở lại châu Á" của Mỹ

Quan hệ Trung - Hàn trong bối cảnh

Việc bà Park Geun-hye tham dự lễ duyệt binh vừa qua và sự cải thiện quan hệ song phương Hàn-Trung đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong khu vực. Rõ ràng là xu hướng đó diễn ra từ từ nhưng thực sự đang nổi lên ở Đông Á và không thể không kết nối các động thái gần đây.

Đọc tiếp...

Nhật Bản sau hai năm thực hiện Abenomics

Nhật Bản sau hai năm thực hiện Abenomics

Khi Shinzo Abe trở thành Thủ tướng Nhật Bản vào tháng 12/2012, ông đã khơi dậy nhiều kỳ vọng lớn về chính sách kinh tế. Abe hứa hẹn một sự thay đổi triệt để trong chính sách tiền tệ, củng cố tài khóa trong dài hạn và các cải cách cấu trúc để hồi sinh nền kinh tế. Tuy nhiên sau năm sau, chính sách kinh tế Abenomics đã không đem lại kết quả như mong đợi.

Đọc tiếp...

Tam giác Nhật-Mỹ-Trung và an ninh Đông Á

Tam giác Nhật-Mỹ-Trung và an ninh Đông Á

Nhật Bản hy vọng rằng đường hướng mới của Barack Obama – đánh dấu sự “trở lại” Châu Á của Mỹ sẽ là một sự lựa chọn thực tế thay cho sự tăng trưởng nhanh chóng của một thế giới định hướng Trung Quốc, mà Nhật Bản hoàn toàn không muốn là một phần trong đó.

Đọc tiếp...

Abenomics: Cơ hội cuối cùng dành cho Nhật Bản?

Abenomics: Cơ hội cuối cùng dành cho Nhật Bản?

Nếu Thủ tướng Shinzo Abe muốn tạo cú hích cho đất nước của ông, ông sẽ cần phải cứu lấy chương trình kinh tế "Abenomic" mang thương hiệu của chính mình.

Đọc tiếp...

Sách Trắng Quốc phòng Nhật Bản 2014 và Mối đe dọa Trung Quốc

Sách Trắng Quốc phòng Nhật Bản 2014 và Mối đe dọa Trung Quốc

Ngày 5/8 vừa qua, Chính phủ Nhật Bản đã công bố Sách Trắng Quốc phòng 2014, bản thứ 40 kể từ năm 1970. Nội dung chính của văn kiện quốc phòng này là Nhật Bản phải làm thế nào để tăng cường cảnh giác trước những hành động khiêu khích trên biển của Trung Quốc.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5699 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin