22 - 6 - 2018 | 3:00
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU MỸ Mỹ và cuộc đua quyền lực nước lớn

Mỹ và cuộc đua quyền lực nước lớn

Email In PDF.

Trật tự toàn cầu phổ biến được xây dựng dựa việc nhận thức rằng có đồng minh đồng nghĩa với thỏa hiệp với ý chí chủ quyền khác. Nước Mỹ giờ phải quyết định xem thỏa hiệp đó có đáng giá để duy trì một trật tự hay thay vào đó, tranh đấu với Nga và Trung Quốc để giành được thiện cảm từ các nước và các khối.

 

us-navy-400x266(1).jpg

Nước Mỹ đang đối diện với một thế giới có nhiều hiềm khích bất hòa, với sự chia rẽ thay vì đoàn kết giữa các cường quốc. Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson kết luận: “Nga đang làm mọi việc có thể để đạt được mục tiêu gây đứt gãy tuyệt đối”. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi hành động đơn phương chống lại các đối thủ của Mỹ. Phát biểu trước các nghị sĩ Quốc hội, Trump nói: "Nếu chùn bước trước vai trò lãnh đạo, thực sự chúng ta đang gây đe dọa tới lợi ích của đất nước này".

Cách đây 71 năm, dưới tác động của Chiến tranh thế giới lần thứ hai, sự xuất hiện hình thái cạnh tranh nước lớn nguy hiểm khiến giới hoạch định chính sách Mỹ chấp nhận quan điểm cần mở rộng can dự để bảo đảm an ninh và thịnh vượng cho nước Mỹ. Điểm then chốt là tạo lập các liên minh dân chủ, độc lập, vững chắc ở Tây Âu và châu Á có đủ sức ngăn chặn các mối đe dọa và tham vọng từ các đối thủ. Mỹ nhờ đó có thể bảo vệ được các lợi ích an ninh và kinh tế mà không cần phải dựa vào quân sự. Tầm nhìn đó được duy trì trong suốt và sau Chiến tranh Lạnh, dù là dưới chính quyền đảng Dân chủ hay đảng Cộng hòa. Chính quyền của Trump đang tự mâu thuẫn với chính mình khi một mặt đề cao khẩu hiệu “Nước Mỹ trước tiên”, mặt khác tiếp tục theo đuổi ý tưởng giành phần thắng trong cuộc đua với các cường quốc khác.

Ngay sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Mỹ đã thiết lập nhiều thiết chế lớn mà vẫn có vai trò định hình thế giới ngày nay, một trật tự từ lâu giúp duy trì lợi ích hòa bình và thịnh vượng cho Mỹ. Liên hợp quốc (UN), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) vốn là tiền thân của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ngày nay, Liên minh châu Âu (EU) đều được hình thành trong giai đoạn 1945-1949. Tuy nhiên, Trump hiện lại coi những thiết chế đa phương này là mối đe dọa đối với chủ quyền Mỹ. Trump coi WTO là “thảm họa” với lời đe dọa sẽ tái đàm phán hoặc là rút khỏi tổ chức này. Với NATO và EU, Trump xem đây là các thiết chế hoặc là “lỗi thời”, hoặc nặng nề hơn là “sai lầm lịch sử”.

Những nhân vật chóp bu trong chính quyền hối thúc duy trì trật tự quốc tế hiện hành như Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Gary Cohn đều được các nước bạn bè, đối thủ xem là “những người theo đuổi chủ nghĩa quốc tế”. Tuy nhiên, những người sáng lập trật tự như Ngoại trưởng George Marshall, người kế nhiệm Dean Acheson và Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách các vấn đề kinh tế Will Clayton lại là những người theo chủ nghĩa hiện thực cứng rắn. Họ không chịu chấp nhận hy sinh của cải và chủ quyền Mỹ để thúc đẩy các lợi ích bên ngoài. Họ can dự vào một sứ mệnh tham vọng nhằm thiết lập một trật tự do Mỹ lãnh đạo dựa trên nền tảng tối thượng là một chính quyền dân chủ và tự do trao đổi kinh tế.

Kế hoạch Marshall là chiến lược được Chính quyền của cố Tổng thống Mỹ Harry S.Truman đề ra nhằm hoàn tất việc rút 3 triệu quân khỏi châu Âu sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, nhưng không cho phép bất kì một quyền lực nào ở châu lục khống chế lục địa Á-Âu. Điểm then chốt nhất là tạo lập một khối liên kết Tây Âu nhờ sự hỗ trợ tài chính dồi dào của Mỹ. Đó là bước can dự đầu tiên và thiết yếu nhất trong đại chiến lược “kiềm chế Liên Xô”.

Để bảo vệ lợi ích thiết yếu trong việc duy trì tiếp cận các thị trường công nghiệp quan trọng và ngăn cản Liên Xô kiểm soát các tuyến hàng hải trọng yếu đe dọa an ninh Mỹ, Washington xem việc tạo dựng các liên minh độc lập vững chắc là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại. Thay vì việc phái hàng triệu quân quay trở lại châu Âu với mức phí tổn quá lớn, Truman chọn cách “viện trợ 20-30 tỷ USD” trong 4 năm để “giữ hòa bình”. Con số cuối cùng chỉ là 13,2 tỷ USD (tương đương 135 tỷ USD thời giá hiện hành). Đó là khoản tiền được chi tiêu đúng đắn. Tuy nhiên, điểm quan trọng nhất trong Kế hoạch Marshall không phải là tiền mà là hội nhập châu Âu. Trái với các bình luận sai lầm của Trump về lịch sử, ý tưởng Liên minh Kinh tế châu Âu do Bộ Ngoại giao Mỹ thúc đẩy không xuất phát từ lo ngại châu Âu sẽ tước đoạt lợi ích của Mỹ về thương mại.

Kế hoạch thành công lớn, không chỉ đưa đến "kỉ nguyên vàng" về tăng trưởng kinh tế tại Mỹ, mà còn tạo ra hợp tác bền chặt xuyên Đại Tây Dương. Đến năm 1989, tức là 40 năm sau khi NATO ra đời và tính từ thời điểm Acheson cương quyết khẳng định quan điểm Mỹ phải có đồng minh, không thể là đối tác trung lập, các liên minh của Mỹ vẫn đứng vững, trong khi liên minh của Moskva tan rã.

Ông Mattis đã đúng khi đặt mình vào Nội các đứng cùng Marshall hay Acheson. Ông Mattis kịch liệt phản đối lời kêu gọi của Trump về cắt giảm ngân sách ngoại giao. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ từng tuyên bố: “Nếu các ngài không cung cấp tài chính đầy đủ cho Bộ Ngoại giao, tôi buộc phải mua thêm nhiều vũ khí”. Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ với đặc trưng “Nước Mỹ trước tiên” là sự pha trộn không dễ dung hòa giữa quan điểm của Marshall, Acheson hay Truman và tầm nhìn tranh cử của Trump. Một mặt, nó đề cập nhiều đến tầm quan trọng của liên minh, ca ngợi những thành tựu ngoại giao trong thế kỷ 20, nổi bật là sự ra đời của Kế hoạch Marshall. Mặt khác, nó cũng “đặt nước Mỹ trên hết là nhiệm vụ của chính quyền và là nền tảng của quyền lực lãnh đạo Mỹ”, chỉ trích các nước khác đã “bóc lột các thiết chế quốc tế mà Mỹ góp công xây dựng’.

Trật tự toàn cầu phổ biến được xây dựng dựa việc nhận thức rằng có đồng minh đồng nghĩa với thỏa hiệp với ý chí chủ quyền khác. Nước Mỹ giờ phải quyết định xem thỏa hiệp đó có đáng giá để duy trì một trật tự hay thay vào đó, tranh đấu với Nga và Trung Quốc để giành được thiện cảm từ các nước và các khối.

Theo Tạp chí “Foreign Affairs

Anh Thư (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Xu hướng lựa chọn biện pháp cứng rắn trong chính sách đối ngoại của Mỹ

Xu hướng lựa chọn biện pháp cứng rắn trong chính sách đối ngoại của Mỹ

Việc Tổng thống Trump bổ nhiệm 2 luật gia nổi tiếng có lập trường cứng rắn và theo chủ nghĩa can thiệp trong các vấn đề an ninh: ông Mike Pompeo vào vị trí Bộ trưởng Ngoại giao và ông John Bolton làm Cố vấn An ninh quốc gia - một lần nữa khiến các nhà bình luận sửng sốt. Họ là ai và những thay đổi này cho thấy điều gì?.

Đọc tiếp...

Đội ngũ chính sách đối ngoại mới đầy nguy hiểm của ông Trump

Đội ngũ chính sách đối ngoại mới đầy nguy hiểm của ông Trump

Giống như ông Trump, cả Pompeo và Bolton đều là những nhân vật “diều hâu”. Pompeo là nhân vật “diều hâu” kiểu “Nước Mỹ trước tiên” hùa theo những cơn bốc đồng khó dự đoán của Trump, trong khi đó, Bolton theo quan điểm bảo thủ và đã đặt dấu hỏi về chính sách “Một Trung Quốc”. Liệu Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, một “người lớn trong phòng” có trụ vũng hay sẽ phải ra đi?

Đọc tiếp...

Mỹ tăng cường chính sách tái can dự ở Đông Nam Á?

Mỹ tăng cường chính sách tái can dự ở Đông Nam Á?

Quy mô và tính chất của cuộc tập trận đa phương Hổ Mang Vàng vừa được tổ chức ở Thái Lan thể hiện tính thực dụng trong chính sách của chính quyền Trump và sự sẵn sàng can dự vào khu vực Đông Nam Á của Mỹ.

Đọc tiếp...

Mỹ và cuộc đua quyền lực nước lớn

Mỹ và cuộc đua quyền lực nước lớn

Trật tự toàn cầu phổ biến được xây dựng dựa việc nhận thức rằng có đồng minh đồng nghĩa với thỏa hiệp với ý chí chủ quyền khác. Nước Mỹ giờ phải quyết định xem thỏa hiệp đó có đáng giá để duy trì một trật tự hay thay vào đó, tranh đấu với Nga và Trung Quốc để giành được thiện cảm từ các nước và các khối.

Đọc tiếp...

Sự bất định trong lời nói của Donald Trump đã ảnh hưởng đến Mỹ như thế nào

Sự bất định trong lời nói của Donald Trump đã ảnh hưởng đến Mỹ như thế nào

Mỹ không phải có được uy tín của mình từ những lời nói của riêng người đứng đầu chính quyền, nhưng cách hành xử của Trump đã mang lại những hệ quả.

Đọc tiếp...

Bàn về chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với Trung Quốc

Bàn về chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với Trung Quốc

Thách thức do Trung Quốc gây ra không giống như bất cứ thách thức nào Mỹ từng đối mặt. Trong thập kỷ qua, nhận thức ngày càng tăng về thực tế này đã bắt đầu thúc đẩy những sự thay đổi trong học thuyết quân sự, tư thế sức mạnh và ngoại giao của Mỹ. Tuy nhiên các lĩnh vực kinh tế trong chiến lược hiện nay của Mỹ về cơ bản vẫn không thay đổi. Nước Mỹ và tổng thống Donald Trump cần làm gì?

Đọc tiếp...

Thông điệp liên bang năm 2018 của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Thông điệp liên bang năm 2018 của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Ngày 30/1 (theo giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump đã đọc Thông điệp Liên bang đầu tiên của ông trước toàn bộ người dân Mỹ. Thông điệp đã điểm  lại những thành quả sau một năm cầm quyền cũng như xây dựng tầm nhìn về một nước Mỹ hùng mạnh. 

Đọc tiếp...

“Bộ 3 nan giải” của Mỹ trong vấn đề hạt nhân Triều Tiên

“Bộ 3 nan giải” của Mỹ trong vấn đề hạt nhân Triều Tiên

Theo logic phân tích bài viết, có khả năng Mỹ sẽ phải từ bỏ việc phi hạt nhân hóa Triều Tiên và chấp nhận Triều Tiên như là một nước sở hữu vũ khí hạt nhân.

Đọc tiếp...

Một năm may mắn của Tổng thống Donald Trump

Một năm may mắn của Tổng thống Donald Trump

Cách hành xử của tổng thống đã làm suy giảm danh tiếng và uy tín của Mỹ. Sớm hay muộn, may mắn của ông sẽ không còn. Và khi điều này trở thành sự thực, phí tổn thực sự của việc Trump trở thành tổng thống sẽ trở nên rõ ràng.

Đọc tiếp...

Donald Trump: Những gì chúng ta biết sau một năm

Donald Trump: Những gì chúng ta biết sau một năm

Việc bầu một nhà lãnh đạo không có kinh nghiệm trong chính phủ, ít kiến thức về chính sách đối ngoại và một thái độ khinh thường rõ ràng đối với ý kiến của giới chuyên môn có ý nghĩa gì đối với Mỹ?

Đọc tiếp...

Siêu cường Mỹ sẽ sụp đổ?

Siêu cường Mỹ sẽ sụp đổ?

Các phỏng đoán hiện nay nhìn chung đều cho rằng vị thế của Mỹ sẽ ngày càng suy giảm còn Trung Quốc tiếp tục nổi lên trở thành siêu cường số một thế giới. Nhưng cuộc soán ngôi này sẽ diễn ra như thế nào là câu hỏi không dễ trả lời và cũng khó xảy ra trên thực tế.

Đọc tiếp...

Những giới hạn ngoại giao của Tổng thống Donald Trump

Những giới hạn ngoại giao của Tổng thống Donald Trump

Tổng thống Andrew Jackson (1829-1837) là người theo chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa quân phiệt. Trường phái tư tưởng của Jackson mang tính chính trị nhiều hơn triết học, mang tính thực tế nhiều hơn lý luận. Donald Trump tự hứa sẽ trở thành người giống như Jackson. Như vậy, lập trường của Trump nên được đặt trong thế so sánh với chính sách của tổng thống Jackson?

Đọc tiếp...

Chiến lược an ninh quốc gia của Donald Trump không phải là một chiến lược

Chiến lược an ninh quốc gia của Donald Trump không phải là một chiến lược

Chiến lược an ninh quốc gia đầu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã không thể kết nối các mục tiêu đầy tham vọng với các phương thức, đặt ra ưu tiên trong số các mục tiêu, và truyền tải ý đồ thực sự của tổng thống. Sự rời rạc của Trump là lời nhắc nhở tại sao lại cần tới một cách tiếp cận mới.

Đọc tiếp...

Mỹ và đối tác có thể kiềm chế sự bành trướng của Hải quân Trung Quốc như thế nào?

Mỹ và đối tác có thể kiềm chế sự bành trướng của Hải quân Trung Quốc như thế nào?

Quân đội Mỹ nên phản ứng với các khả năng A2/AD của Trung Quốc như thế nào? Một lựa chọn sẽ là sẵn sàng chuẩn bị tiêu diệt các lực lượng tấn công của Trung Quốc ngay đầu một cuộc xung đột. Lựa chọn khác sẽ là rút các lực lượng Mỹ khỏi Đông Á, bãi bỏ các liên minh trong khu vực và trao cho Trung Quốc một khu vực ảnh hưởng. Cả hai lựa chọn này đều có hạn chế. Liệu Mỹ có một lựa chọn thứ ba không?

Đọc tiếp...

Tại sao không thể ngừng chính sách đối ngoại của Donald Trump?

Tại sao không thể ngừng chính sách đối ngoại của Donald Trump?

Gần như không có sự giám sát hay cân bằng đối với hoạt động trong các vấn đề quốc tế của chính quyền Mỹ và hầu hết người Mỹ cũng hài lòng với điều đó.

Đọc tiếp...

"Sáng kiến Ổn định châu Á-Thái Bình Dương" của Mỹ

Câu hỏi lớn nhất về "Sáng kiến Ổn định châu Á-Thái Bình Dương", thậm chí ở Washington, không phải ở định hướng hay nội dung chi tiết, mà liệu chi tiêu quân sự nhiều hơn có thể củng cố vai trò lãnh đạo của Mỹ ở châu Á hay không?

Đọc tiếp...

Dự đoán 100 ngày tiếp theo của Tổng thống Donald Trump

Dự đoán 100 ngày tiếp theo của Tổng thống Donald Trump

100 ngày tiếp theo của ông Trump chắc chắn sẽ không yên ả khi phải đối diện với hàng loạt vấn đề học búa: vấn đề thương mại, tình thế nan giải trong vấn đề Triều Tiên, mối quan hệ với nước Nga, một Châu Âu có dấu hiệu bị chia rẽ, những tái điều chỉnh đầy rủi ro tại Trung Đông và cuộc khủng hoảng ngày một nghiêm trọng tại Caribe.

Đọc tiếp...

Chính sách châu Á của Mỹ sau 100 ngày cầm quyền của Donald Trump

Chính sách châu Á của Mỹ sau 100 ngày cầm quyền của Donald Trump

Sau 100 ngày tại vị Tổng thống, chính sách Châu Á của Chính quyền Trump chưa thực sự rõ ràng, có một số nét kế tục nhưng cũng có nhiều nét khác biệt so với Chính quyền tiền nhiệm.

Đọc tiếp...

Chiến lược Ấn độ - Thái Bình Dương của tổng thống Mỹ sẽ như thế nào?

Chiến lược Ấn độ - Thái Bình Dương của tổng thống Mỹ sẽ như thế nào?

Một trong những thách thức chiến lược đối với chính quyền Trump là khẳng định tầm nhìn về chiến lược tổng thể về biển ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Đây sẽ là sự mở rộng của chiến lược kiềm chế hành động trên biển của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Viện trợ nước ngoài là một phần của chính sách "nước Mỹ trên hết"

Viện trợ nước ngoài là một phần của chính sách

"Nước Mỹ trên hết" cần đi theo hướng chấm dứt suy nghĩ coi viện trợ nước ngoài là trò chơi “kẻ được người mất” nhờ vào việc giảm các chương trình không quan trọng và tận dụng nguồn vốn để tạo ra các quỹ đầu tư địa phương và toàn cầu mới.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7528 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin