25 - 4 - 2018 | 7:31
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI Leo thang căng thẳng và xung đột địa chính trị ở Biển Đông

Leo thang căng thẳng và xung đột địa chính trị ở Biển Đông

Email In PDF.

Chưa bao giờ Trung Quốc coi yêu sách về “đường 9 đoạn” là một tuyên bố chủ quyền nghiêm túc, mà thực tế đây chỉ là chính sách “câu giờ” trong “chiến lược mơ hồ” được Bắc Kinh theo đuổi ngay từ đầu nhằm có đủ thời gian và không gian ngoại giao cho triển khai và tăng cường hiện diện quân sự tại những điểm quan trọng trong khu vực.

 

2012-07-24_153031.jpg

 

Hôm 12/7/2016, Tòa Trọng tài tại La-Hay đã ra phán quyết có lợi cho Philippines trong vụ kiện chống lại các yêu sách và hành động của Trung Quốc ở Biển Đông. Những tuần sau đó, thế giới đã được chứng kiến xu hướng leo thang căng thẳng đáng ngạc nhiên với hàng loạt hành động triển khai quân sự, các hoạt động và tuyên bố chính trị từ Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và khá thú vị là từ cả Việt Nam. Tuy nhiên, riêng Philippines lại có những nỗ lực làm giảm căng thẳng sau khi được đẩy lên cao trào với phán quyết pháp lý của Tòa Trọng tài. Trung Quốc đã thiết lập các cuộc tuần tra chiến đấu thường xuyên trên các đảo tranh chấp ở Biển Đông, bắt đầu ngay từ ngày 18/7. Ngoài ra, nước này cũng điều hàng loạt tàu hải giám và tàu đánh cá dân sự tới các vùng biển quanh bãi cạn Scarborough. Các cuộc tuần tra chiến đấu trên không cũng được nối lại trong tương lai gần và Trung Quốc vẫn đang tiếp tục phát triển năng lực quân sự trên các đảo nhân tạo, bên cạnh việc đẩy nhanh triển khai các tàu hải quân hiện đại với tốc độ chóng mặt.

Về phía Mỹ, nước này đã loan báo phán quyết của Tòa Trọng tài mang tính quyết định về cuộc tranh chấp, kêu gọi Trung Quốc chấp nhận ý muốn của cộng đồng quốc tế và tuân thủ luật pháp quốc tế. Điều này khá giả tạo, bởi nó được đưa ra từ một quốc gia nằm trong nhóm ít quốc gia từ chối phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Mỹ đã tiến hành một bước đi vô tiền khoáng hậu là lắp đặt Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) ở Hàn Quốc với lý do công khai là để bảo vệ đồng minh trước hệ thống tên lửa đạn đạo của Triều Tiên, điều mà Trung Quốc coi là hành động nhằm thay đổi thế trận chiến lược ở khu vực và là điều bất lợi nữa đối với nước này. Bên cạnh đó, Mỹ cũng thông báo kế hoạch triển khai các máy bay ném bom B-52 Stratofortress tới đảo Guam hôm 12/8 và sẽ triển khai tiếp các phi đội máy bay ném bom chiến lược B-1 và B-2 tới vùng lãnh thổ ngoài Mỹ này. Đây là lần đầu tiên Mỹ điều các phương tiện ném bom chiến lược có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tới đảo Guam. Trong khi đó, Việt Nam lặng lẽ triển khai các hệ thống pháo phòng thủ tới một số đảo chiếm giữ thuộc quần đảo Trường Sa. Gần như ngay lập tức, Trung Quốc đã ra thông báo coi các hành động của Việt Nam là một “sai lầm nghiêm trọng”. Có những luồng tin cho biết hệ thống pháo của Việt Nam chĩa thẳng vào các sân bay được Trung Quốc xây dựng trên các đảo chiếm đóng ở Trường Sa.

Phán quyết của Tòa Trọng tài

Cuộc tranh chấp ở Biển Đông vừa trải qua một bước ngoặt quyết định khi Tòa Trọng tài ra phán quyết có lợi cho Philippines trong vụ kiện do nước này khởi động từ ngày 22/1/2012. Trước đó, Tòa Trọng tài đã khẳng định có đủ thẩm quyền tài phán đối với vụ kiện và rằng Trung Quốc không tham gia tiến trình trọng tài thì phán quyết của tòa vẫn mang tính pháp lý và ràng buộc. Tòa Trọng tài cũng tuyên bố “đường 9 đoạn” của Trung Quốc là không hợp lệ, vì không phù hợp với UNCLOS. Cũng theo cơ quan này, Trung Quốc đã có những hành động làm gia tăng chứ không giảm bớt căng thẳng với Philippines và rằng không có cơ sở cho việc thiết lập Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) hay thềm lục địa từ các đảo nhân tạo được Trung Quốc bồi đắp từ những thực thể trước đây chỉ nổi lên trên mặt nước khi thủy triều xuống thấp. Phán quyết của Tòa Trọng tài cũng nhấn mạnh bãi đá Vành Khăn là thuộc EEZ của Philippines. Đúng như dự đoán từ trước, Trung Quốc kiên quyết từ chối công nhận tính hợp lệ của phán quyết do Tòa Trọng tài đưa ra. Ngay từ đầu, nước này cũng đã bác bỏ thẩm quyền tài phán của Tòa Trọng tài này. Bắc Kinh dẫn lại tuyên bố đưa ra từ năm 2006, tức 6 năm trước khi Philippines chính thức đệ đơn kiện, nhấn mạnh rằng theo Điều 298 của UNCLOS, “Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không chấp nhận bất kỳ quy trình thủ tục nào quy định tại Mục 2, Phần XV của Công ước đối với tất cả các loại hình tranh chấp nêu tại khoản 1 (a), (b) và (c) của Điều 298 trong Công ước”.

Nước Mỹ đã lãng phí thời gian khi tìm kiếm sự ủng hộ chính thức đối với phán quyết và kêu gọi Trung Quốc tuân thủ. Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ nói rằng họ “hy vọng và mong muốn” cả hai bên tuân thủ phán quyết. Nhưng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thẳng thừng tuyên bố: “Các đảo ở Biển Đông thuộc lãnh thổ của Trung Quốc từ thời cổ đại. Trung Quốc phản đối và sẽ không bao giờ chấp nhận bất kỳ tuyên bố hay hành động nào dựa trên những thực thể này”. Nhiều hãng truyền thông chính thức đã hoan nghênh phán quyết của Tòa Trọng tài, cho rằng phán quyết đã giáng đòn chí mạng vào tính hợp pháp trong các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông. Nhiều ý kiến và các bài viết bình luận cho rằng giờ đây Trung Quốc sẽ phải từ bỏ tuyên bố về “đường 9 đoạn”, hạn chế các nỗ lực bồi lấp đảo và trao lại bãi đá Vành Khăn cũng như bãi cạn Scarborough đã chiếm giữ của Philippines. Phần lớn các ý kiến cho rằng nếu Trung Quốc không thực thi các bước đi trên, nước này sẽ phải đối mặt với áp lực pháp lý và ngoại giao quốc tế ngày càng lớn. Tuy nhiên họ đã quên, đã không ý thức hay nhận ra một điều hiển nhiên rằng chưa bao giờ Trung Quốc coi yêu sách về “đường 9 đoạn” là một tuyên bố chủ quyền nghiêm túc, mà thực tế đây chỉ là chính sách “câu giờ” trong “chiến lược mơ hồ” được Bắc Kinh theo đuổi ngay từ đầu nhằm có đủ thời gian và không gian ngoại giao cho việc triển khai và tăng cường hiện diện quân sự tại những điểm quan trọng trong khu vực. Sau khi đưa vào thực thi chiến lược hải quân, Trung Quốc bận rộn chiếm giữ “vị trí trung tâm” trong khu vực và củng cố vị trí này để tận dụng lợi thế kết nối liên lạc, triển khai quân, hậu cần và thiết lập hệ thống chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/AD) trên toàn bộ Biển Đông. Đối với Trung Quốc, “tranh chấp ở Biển Đông” là lớp vỏ bọc tuyệt vời giúp phân tán sự chú ý đối với các hoạt động xây dựng năng lực chiến lược thực tế ở vùng biển này. Trung Quốc đang chơi một ván cờ rất khác so với Mỹ và Philippines và đã dành hàng thập kỷ củng cố vị trí chiến lược ở Biển Đông, vùng biển giàu dầu mỏ, khí đốt, hải sản và các nguồn lợi biển khác với tổng giá trị giao thương hàng năm lên tới 5.000 tỷ USD.

Những hành động gây hấn của Trung Quốc

Sau khi Tòa Trọng tài ra phán quyết vào trung tuần tháng 7, Trung Quốc đã tiến hành một số bước đi mà nhìn bề ngoài thì dường như là để trả đũa. Truyền thông phương Tây cũng lập tức miêu tả những hành động của Trung Quốc theo hướng như vậy, nhưng kỳ thực, rất nhiều bước đi trong số này đã được Trung Quốc thực hiện từ nhiều năm nay và không liên quan trực tiếp tới phán quyết của tòa.

Bước đi đầu tiên là Trung Quốc khởi động các cuộc tuần tra chiến đấu trên không ở các vùng tranh chấp thuộc Biển Đông từ ngày 18/7, tức chỉ 6 ngày sau khi Tòa Trọng tài ra phán quyết. Các cuộc tuần tra này có sự tham gia của cả các máy bay ném bom chiến lược, máy bay tiếp dầu trên không và siêu máy bay chiến đấu. Trong số này, các máy bay chiến đấu H-6K (dựa trên phiên bản Tu-16 của Liên Xô) có khả năng mang bom hạt nhân và các tên lửa hành trình. Những chiếc H-6K được lệnh xuất phát cùng với siêu máy bay chiến đấu Su-30 và máy bay tiếp liệu trên không (chủ yếu dòng HY-6 hoặc IL-78). Có một điều đáng chú ý, các máy bay H-6K có 6 điểm dưới cánh có thể mang Tên lửa hành trình tấn công trên bộ (LACM) hạt nhân DF-10 hoặc Tên lửa hành trình chống hạm (ASCM) YJ-12.

Tiếp đó, Trung Quốc trình làng các tàu khu trục Type 052D và một tàu cảnh sát biển mới theo mô hình tàu khu trục cỡ nhỏ Type 054. Mặc dù việc ra mắt các tàu này trùng với thời điểm Tòa Trọng tài ra phán quyết, song ý nghĩa thực sự đằng sau nó là khả năng phát triển tiềm lực chiến đấu hải quân nhanh chóng của Trung Quốc. Kể từ tháng 3 năm nay, Trung Quốc đã giới thiệu ít nhất 9 tàu hải quân có kích thước và năng lực chiến đấu đáng nể. Lực lượng bảo vệ bờ biển của Trung Quốc cũng không ngừng phát triển. Có thể điểm sơ qua như việc ra mắt 3 tàu LST Type 072A ngày 7/3, cùng được phiên chế về hạm đội biển Hoa Đông; 3 tàu chiến đấu mặt nước hiện đại FFG Type 054A và Corvette Type 056A được giới thiệu lần lượt hôm 30/5 và 6/8; trong khi đó tàu khu trục cỡ nhỏ Type 054A và các tàu hỗ trợ hậu cần Type 903A được cấp bổ sung cho các đơn vị hải quân khác nhau. Các tàu hỗ trợ hậu cần này có khả năng duy trì tiếp vận cho các đội tàu chiến đấu trong các chiến dịch tấn công dài ngày khi cần tiêu tốn lượng vũ khí và đạn ở mức cao hơn bình thường. Ngoài ra, các tàu này cũng sẽ hỗ trợ cho hoạt động triển khai nhóm tàu sân bay tấn công (CSG) trong tương lai. Tuy nhiên, hoạt động nổi bật nhất chính là việc đưa vào vận hành tàu khu trục Type 052D thứ tư (Ngân Xuyên 175) hôm 12/7, đúng ngày PCA ra phán quyết. Dự kiến, tàu khu trục Tây Ninh 117 cũng sẽ sớm đi vào hoạt động chính thức sau khi hoàn thành đợt chạy thử nghiệm hiện nay. Được biết, hiện Trung Quốc cũng đang đóng thêm 6 tàu Type 052D tại các xưởng đóng tàu Đại Liên và Giang Nam. Đây đều là những tàu đại diện cho lớp tàu tiên tiến nhất và mạnh nhất trong phiên chế của lực lượng hải quân Trung Quốc.

Trước những hành động gây căng thẳng của Trung Quốc, Nhật Bản đã ra công hàm gửi tới Chính phủ Trung Quốc về phản đối những hành động xâm nhập của các tàu khảo sát, bảo vệ bờ biển và hàng chục tàu đánh cá vào các vùng lãnh hải của quần đảo Senkaku/Điếu Ngư (theo cách gọi của hai bên). Công hàm được trao thông qua Đại sứ Trung Quốc tại Nhật Bản Trình Vĩnh Hoa, người đã bị triệu lên để nghe những quan ngại của Tokyo. Tuy nhiên, phát biểu với báo giới sau đó, Đại sứ Trình Vĩnh Hoa cho biết: “Tôi đã nói với ông ấy rằng… việc tàu Trung Quốc tiến hành các hoạt động trong các vùng nước trên là hoàn toàn tự nhiên. Tôi cũng đã nói với ông ấy là cả hai nước cần phải đối thoại thông qua các kênh ngoại giao để không đẩy tình hình leo thang và làm mọi việc thêm căng thẳng”.

Những hành động gia tăng sức ép của Trung Quốc lên Nhật Bản ở biển Hoa Đông có liên quan chặt chẽ tới phán quyết của Tòa Trọng tài và việc truyền thông chính thức của Nhật Bản ủng hộ phán quyết có lợi cho Philippines. Trước đó, Tokyo cũng thể hiện rõ quan điểm đứng về phía Manila khi gửi tàu ngầm tấn công JS Oyashio và hai tàu khu trục tên lửa dẫn đường JS Ariake DDG 109 và JS Setogiri DDG 156 tới Vịnh Subic tham gia cuộc tập trận đa quốc gia Balikatan 2016 hồi tháng Tư. Tất nhiên, tàu bảo vệ bờ biển của Nhật Bản đã có không ít lần chạm trán với tài hải giám của Trung Quốc tại các vùng lãnh hải quanh quần đảo Senkaku. Số lần đối đầu ngày càng tăng trong những tuần gần đây.

Như đã đề cập trước đó về hoạt động đẩy mạnh điều tàu của Trung Quốc thời gian qua, việc Bắc Kinh phiên chế tàu chiến Type 054A cho Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Trung Quốc (CCG) là hành động đáng lưu ý. Những hình ảnh về con tàu này đã xuất hiện trên báo chí truyền thông Trung Quốc từ hồi tháng 6, mang số hiệu 46301. Đây là tàu có lắp đặt dàn súng trên boong và được thiết kế đặt hệ thống vũ khí phòng thủ giống với tàu khu trục nhỏ. Các không gian được thiết kế thêm ở phần mũi tàu sẽ được sử dụng chứa các thiết bị hoặc đồ cứu trợ hải quân, phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ bờ biển của CCG. Theo các nguồn tin, hiện Trung Quốc đang vận hành lực lượng bảo vệ bờ biển lớn nhất trong khu vực với khoảng 200 tàu các loại. Trong số này có 2 tàu tuần tra có kích thước lớn hơn tàu của bất kỳ lực lượng bảo vệ bờ biển nào trong khu vực, đó là tàu CCG 2901 và CCG 3901 có lượng giãn nước 12.000 và 15.000 tấn. Hai tàu này có một chiếc lớn gần gấp đôi và một chiếc lớn hơn gấp đôi so với tàu chiến lớp Shikishima của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản với lượng giãn nước 6.500 tấn. Trong khi đó, với việc thay thế tàu chiến mới nhỏ hơn, chỉ khoảng 4.000 tấn, Trung Quốc muốn cải thiện phạm vi, tốc độ và khả năng tác chiến dẻo dai của lực lượng CCG. Với vận tốc 18 hải lý, phạm vi hoạt động của tàu Type 054A số hiệu 46301 lên tới gần 8.000 hải lý mà không cần tiếp tế.

Leo thang căng thẳng của Mỹ

Mỹ ngay từ đầu đã thể hiện rõ lập trường phản đối các hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc ở Biển Đông và tiến hành hàng loạt hoạt động tự do an toàn hàng không và hàng hải thông qua việc điều các tàu chiến Hải quân cùng các máy bay do thám, thậm chí cả máy bay ném bom B-52, tới Biển Đông từ tháng 12 năm ngoái. Mỹ cũng công khai ủng hộ Philippines và Việt Nam về mặt chính trị, đồng thời tăng cường các hoạt động hỗ trợ khác thông qua việc bán vũ khí và viện trợ quân sự. Trong động thái gần đây, Mỹ đã chính thức dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam từ ngày 23/5 vừa qua, cử 2 cụm tàu sân bay chiến đấu tham gia tập trận chung với Philippines hồi mùa Hè và đưa ra một loạt tuyên bố chính thức yêu cầu Trung Quốc phải tuân thủ phán quyết của PCA. Có một điều rất thú vị cần lưu ý là hầu như các phương tiện truyền thông chính thống của Mỹ không bao giờ đề cập đến việc nước này đã không phê chuẩn UNCLOS, yếu điểm lớn nhất của Mỹ hiện nay nếu nói đến những vấn đề liên quan đến quyền chủ quyền. Trong khi bề ngoài Mỹ lớn tiếng nhấn mạnh về tính ưu việt của luật pháp quốc tế, thì chính họ lại từ chối ép mình vào những yêu cầu và quy định của UNCLOS.

Trong một bước đi khác, hôm 7/7, Mỹ và Hàn Quốc đã chính thức nhất trí triển khai lắp đặt Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) trên lãnh thổ Hàn Quốc. Mặc dù lý do đưa ra là để bảo vệ đồng minh Hàn Quốc trước một Triều Tiên ngày càng hiếu chiến đang sở hữu kho tên lửa đạn đạo có thể mang đầu đạn hạt nhân, nhưng Trung Quốc lại “đọc vị” động thái này là nhằm đe dọa an ninh của họ và thay đổi tương quan cân bằng sức mạnh hạt nhân trong khu vực. Các hệ thống phòng thủ chống tên lửa đạn đạo của Mỹ được lắp hướng thẳng tới bán đảo Triều Tiên trên thực tế đang gây ra quan ngại lớn cho Bắc Kinh, vì các hệ thống này không chỉ hạ gục những tên lửa đạn đạo tầm ngắn của Triều Tiên bắn sang nước láng giềng Hàn Quốc ở phía Nam, mà còn có khả năng bắn hạ mọi tên lửa đạn đạo tầm xa bắn đi từ phía Trung Quốc. Hiện chưa biết Trung Quốc sẽ chọn cách thức phản ứng nào trong số các bước đi sau: Cử hạm đội tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo mới (SSBN) tuần tra sát các vùng lãnh hải của Mỹ, hành động đơn phương hay sẽ phối hợp với Hàn Quốc khống chế các hành động quân sự thù địch của Triều Tiên.

Ngoài ra, Bộ Quốc phòng Mỹ mới đây cũng đã thông báo lần đầu tiên cử toàn bộ các máy bay ném bom chiến lược B-52, B-1 và B-2 tới đóng tại Căn cứ không quân Andersen ở đảo Guam. Trong số này, những chiếc B-52 Stratofortresses đã được triển khai luân phiên đến Guam từ nhiều năm nay, nhưng riêng với máy bay ném bom siêu âm B-1 Lancer và máy bay ném bom tàng hình B-2 Freedom thì đây là lần đầu tiên. Cách duy nhất để giải thích cho quyết định triển khai này là Mỹ đang tăng cường đưa các phương tiện chiến đấu hiện đại tới khu vực Thái Bình Dương. Cả hai loại máy bay ném bom chiến lược B-1 và B-2 đều được thiết kế có thể thâm nhập vào sâu bên trong khu vực phòng không tân tiến của đối phương để thực hiện mệnh lệnh thả bom hạt nhân và các vũ khí thông thường dẫn đường chính xác. Việc triển khai các thiết bị quân sự như vậy chỉ càng gây leo thang căng thẳng ở khu vực vốn đã không ổn định.

Hành động của Nhật Bản

Về phần mình, Chính phủ Nhật Bản đã ra một loạt tuyên bố mạnh mẽ kể từ khi Tòa Trọng tài ra phán quyết. Có lẽ một phần muốn đáp trả những hành động của Trung Quốc ở Hoa Đông, phần khác muốn phối hợp với Mỹ trong chiến lược phòng thủ lớn hơn, nên những tuyên bố của Tokyo đã cố ý nhấn mạnh hình ảnh một Chính phủ Trung Quốc đang bị chỉ trích, trong nỗ lực phối hợp nhằm phong tỏa và cản đường Bắc Kinh. Có vẻ như Nhật Bản đang tăng cường phối hợp với cả Mỹ và Philippines trong thiết lập thế trận quốc phòng đối với Trung Quốc. Trong một bản tin thông báo trên Đài quốc gia NHK hôm 9/8, Chính phủ Nhật Bản còn cho biết đang xem xét kế hoạch mua và triển khai hệ thống THAAD của Mỹ để tăng cường khả năng cho hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo (ABM) của mình. Thông báo được đưa ra ngay sau khi Triều Tiên phóng 2 tên lửa đạn đạo tầm trung No Dong vào vùng biển Nhật Bản, với một trong hai quả rơi vào bên trong EEZ của Nhật Bản. Hiện chưa rõ mục đích của thông báo này là nhằm vào Triều Tiên hay Trung Quốc, hay cũng có thể là cả hai, vì trước đó Nhật Bản bắn tin có ý định phát triển hệ thống tên lửa đất đối hạm, đất đối đất tầm ngắn để bảo vệ quần đảo Senkaku/Điếu Ngư khỏi các cuộc tấn công từ bên ngoài.

Trong bài viết đăng tải hôm 14/8, nhật báo Yomiuri Shimbun dẫn nguồn từ một báo cáo nội bộ của Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết hệ thống tên lửa này có tầm bắn xấp xỉ 300 km và sẽ sẵn sàng được lắp đặt vào năm 2023. Hiện tại, Bộ Quốc phòng Nhật Bản chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào thừa nhận hay bác bỏ thông tin trên. Nếu như những thông tin của Yomiuri Shimbun là đúng, đây không chỉ là bước đi thể hiện quyết tâm của Chính phủ Nhật Bản trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của mình, mà còn hướng tới việc sẽ triển khai lắp đặt các hệ thống này trên các đảo của mình về sau. Hiện tại, Nhật Bản có đủ khả năng bảo vệ quần đảo Senkaku/Điếu Ngư bằng lực lượng tàu chiến và máy bay chiến đấu của mình, nhưng với kế hoạch triển khai các hệ thống tên lửa tới các đảo, Nhật Bản đang tính toán một hướng đi khác liên quan đến kế hoạch tiếp theo là đưa quân ra đồn trú trên các đảo, điều không cho phép theo Hiến pháp cũ. Rất có thể các thành viên của Trung đoàn Bộ binh phía Tây thuộc Lực lượng Phòng vệ Mặt đất, vốn được đào tạo rất bài bản cả kỹ năng đổ bộ lẫn không chiến, sẽ được đưa đến đồn trú tại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trong tương lai gần. Ngoài ra, Nhật Bản còn dự định thành lập một lữ đoàn đổ bộ làm lực lượng hạt nhân cho Trung đoàn Bộ binh phía Tây, đồng thời cấp cho lực lượng này máy bay cánh quạt dòng 52 AAV và 17 V-22 Osprey.

Các bước đi của Việt Nam

Khác với ba nước trên, các lực lượng vũ trang của Việt Nam tương đối án binh khi đối mặt với những căng thẳng leo thang tại Biển Đông. Cần lưu ý rằng Việt Nam đã trải qua ít nhất hai cuộc hải chiến với Trung Quốc, ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Sau trận hải chiến Trường Sa năm 1988, Việt Nam đã củng cố các đảo nắm quyền kiểm soát ở Biển Đông, duy trì các đơn vị phòng thủ đồn trú trên các đảo và tiến hành một số dự án cải tạo đất đai quy mô nhỏ của riêng mình. Nhưng sau sự kiện PCA ra phán quyết hôm 12/7, Việt Nam đã tranh thủ tiến hành một số hoạt động tăng cường vũ trang cho các pháo đài trên một vài hòn đảo. Một trong số đó là việc triển khai các hệ thống pháo tới quần đảo Trường Sa. Mặc dù Bộ Ngoại giao Việt Nam kiên quyết phủ nhận thông tin này, nhưng một bài báo của hãng tin Reuters đăng ngày 11/8 đã nêu chi tiết từng vị trí lắp đặt dàn pháo di động trên các đảo do Việt Nam chiếm giữ thuộc quần đảo Trường Sa. Dẫn một số “nguồn tin chính thức của phương Tây”, bài báo cho rằng các dàn pháo của Việt Nam được lắp theo hướng nhằm thẳng vào các điểm chốt phòng thủ của nước láng giềng Trung Quốc, nhất là các đường băng sân bay và các điểm tiếp tế máy bay. Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã phản pháo bằng một bài viết khơi lại các cuộc đụng độ quân sự trong quá khứ giữa hai nước ở Biển Đông. Một bài viết đăng trên tạp chí Global Times còn thẳng thừng tuyên bố: “Nếu hành động triển khai mới nhất của Việt Nam là nhằm vào Trung Quốc, đây sẽ là một sai lầm khủng khiếp. Chúng tôi hy vọng Việt Nam sẽ ghi nhớ và rút ra những bài học từ lịch sử”.

Tóm lại, trong suốt nhiều tuần kể từ khi có phán quyết của Tòa Trọng tài, cho dù đây là kết quả vụ kiện do Philippines khởi xướng chống lại Trung Quốc, tình hình căng thẳng không chỉ leo thang ở Biển Đông mà cả Hoa Đông, nơi có tranh chấp lãnh hải giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Một cuộc khủng hoảng rộng hơn thậm chí cũng đã ảnh hưởng tới Nhật Bản và hai miền Triều Tiên, liên quan đến thay đổi thế trận quốc phòng chiến lược của mỗi bên. Một điều thú vị cần lưu ý là tất cả các bên liên quan, ngoại trừ Philippines, đều đã tiến hành các bước đi làm gia tăng căng thẳng và khủng hoảng trong khu vực. Nhưng Phillipines đã chọn hướng hành động ngược lại. Từ một nước có lẽ là hiếu chiến nhất trong các nước có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Đông, giờ đây Manila lại đang cố gắng hành động để hạ nhiệt tình hình, thậm chí còn bắn tín hiệu cho giới chức Trung Quốc về khả năng thảo luận song phương để tìm kiếm thỏa thuận giải quyết tình hình. Đây thực sự là một diễn biến bất ngờ, cho dù không ai xa lạ với lối hành xử đồng bóng của tân Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte.

Căng thẳng sẽ tiếp tục leo thang trong khu vực cho đến khi tất cả các bên liên quan trong các cuộc tranh chấp khác nhau có thể cùng đi đến một giải pháp danh dự và công bằng, hoặc sẽ có những lằn ranh bị xâm phạm. Những lằn ranh đó có thể là Trung Quốc sẽ tiến hành cải tạo đất trên bãi cạn Scarborough đang chiếm giữ của Philippines; quân đội Trung Quốc hoặc Nhật Bản sẽ lên chiếm giữ quần đảo Senkaku/Điếu Ngư; hoặc Việt Nam đe dọa các vị trí phòng thủ quan trọng của Trung Quốc ở quần đảo Trường Sa bằng việc tăng cường các hệ thống vũ khí phòng thủ. Với mức độ gia tăng căng thẳng hiện nay, thế giới sẽ không còn phải chờ lâu, có lẽ chỉ vài tuần hoặc vài tháng, để biết liệu có bất kỳ bên liên quan nào sẵn sàng khơi mào cho một cuộc đối đầu quân sự mở để đẩy mạnh các yêu sách và lợi ích của họ trong cuộc khủng hoảng nóng nhất hiện nay hay không./.

Tác giả Brian Kalman là quản lý chuyên nghiệp trong ngành công nghiệp vận tải biển, đồng thời từng phục vụ trong Hải quân Mỹ 11 năm. Bài viết đăng trên “Global research”.

Anh Thư (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Năm bài học rút ra từ vụ Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông

Năm bài học rút ra từ vụ Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông

Việc khởi kiện Trung Quốc là thời khắc lịch sử trong quan hệ đối ngoại của Philippines: Bởi đây là lần đầu tiên Philippines tìm đến luật pháp quốc tế để giải quyết tranh chấp chính trị. Đọc tiếp...

Chuyển Biến Chính Sách của Đài Loan sau Phán Quyết Biển Đông

Chuyển Biến Chính Sách của Đài Loan sau Phán Quyết Biển Đông

Tháng 7/2016, Tòa Trọng tài đã ra phán quyết cho vụ Philippines kiện Trung Quốc về các tranh chấp ở Biển Đông. Tuy lúc đầu đưa ra phản ứng bác bỏ, nhưng Tổng thống Thái Anh Văn đã thông qua một chính sách Biển Đông mới không trực tiếp thách thức quyết định của Tòa.

Đọc tiếp...

Cơ chế tham vấn song phương Trung Quốc-Philippines về Biển Đông: Triển vọng và thách thức

Cơ chế tham vấn song phương Trung Quốc-Philippines về Biển Đông: Triển vọng và thách thức

Trung Quốc và Philippines cho rằng cơ chế này đã đạt được một số dấu hiệu lạc quan ban đầu. Tuy nhiên, theo đánh giá và phân tích từ các nhà quan sát, vẫn còn nhiều việc phải làm trước khi họ có thể chuyển sang giai đoạn hoạt động chung tiếp theo, chứ chưa nói đến cùng phát triển.

Đọc tiếp...

Quan hệ Việt Nam-Ấn Độ càng thêm sâu sắc sau chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang

Quan hệ Việt Nam-Ấn Độ càng thêm sâu sắc sau chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang

Chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang diễn ra chỉ hơn 1 tháng sau khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đến New Delhi vào tháng 1 đã thể hiện rõ nét quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước tại thời điểm Ấn Độ tìm cách mở rộng ảnh hưởng tại các khu vực ngoại vi của Trung Quốc và Việt Nam đang phải đối mặt với các bước đi của Trung Quốc ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và Biển Đông

Ấn Độ và Biển Đông

Quyết định của Ấn Độ muốn tự tham gia vào một môi trường phức tạp ở Biển Đông, ngay cả khi có nguy cơ kích động nước láng giềng khổng lồ của mình, cho thấy tầm quan trọng mà New Delhi đặt vào khu vực này cũng như các tuyến đường biển ở đây. 

Đọc tiếp...

Bố cục quân sự của Mỹ xung quanh Biển Đông - Một phân tích từ Trung Quốc

Bố cục quân sự của Mỹ xung quanh Biển Đông - Một phân tích từ Trung Quốc

Mặc dù chiến lược “tái cân bằng châu Á-Thái Bình Dương” của Chính quyền Obama đã chính thức kết thúc, ảnh hưởng của chiến lược này trong những năm gần đây vẫn rất sâu sắc. Chính quyền Donald Trump vẫn tiếp tục thúc đẩy can dự khu vực, trong đó Biển Đông là khu vực then chốt để quay trở châu Á-Thái Bình Dương, ngăn chặn sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

ASEAN dưới thời Tổng thống Duterte: Những cơ hội bị đánh mất trong vấn đề Biển Đông

ASEAN dưới thời Tổng thống Duterte: Những cơ hội bị đánh mất trong vấn đề Biển Đông

Dưới thời ông Duterte giữ vai trò Chủ tịch ASEAN, khối này đã đánh mất một cơ hội quan trọng để “lên án hoặc trừng phạt” Trung Quốc. Đáng quan ngại hơn là điều này đã làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN trong việc giải quyết một trong những điểm nóng nan giải và dễ bùng nổ nhất trong thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

Vươn ra ngoài các vùng biển gần - Thách thức đối với hải quân Biển-Xanh Trung Quốc

Vươn ra ngoài các vùng biển gần - Thách thức đối với hải quân Biển-Xanh Trung Quốc

Năng lực hải quân không ngừng lớn mạnh của Trung Quốc có những hàm ý khó nắm bắt, và quan trọng hơn là những tác động không thể xem nhẹ. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách an ninh của Mỹ và các nước đồng minh cần phải đánh giá kỹ lưỡng vấn đề. Nghiên cứu này đưa ra một số nhận xét và khuyến nghị quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách.

Đọc tiếp...

Tập Cận Bình, PLA và tranh chấp Biển Đông

Tập Cận Bình, PLA và tranh chấp Biển Đông

Việc hiểu chính xác chiến lược quân sự - dân sự của Trung Quốc trên Biển Đông và sự đóng góp của PLA trong việc hình thành chiến lược này có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc hiểu rõ hơn sự điều chỉnh chính sách Biển Đông của Chủ tịch Tập Cận Bình và hành vi quyết đoán của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nghề cá: Một khía cạnh mới cho các hành động trên biển của Trung Quốc

Nghề cá: Một khía cạnh mới cho các hành động trên biển của Trung Quốc

Khả năng đánh bắt ngày càng phát triển của Trung Quốc dẫn tới tình trạng suy thoái môi trường biển. Tuy nhiên, nghề cá trở thành một thành tố quan trọng trong yêu sách chủ quyền vùng biển của Trung Quốc. Các khái niệm như chủ quyền, quyền lãnh thổ và quyền đánh bắt ẩn ý rằng rằng nghề cá trở thành một lĩnh vực “chủ quyền hoá”.

Đọc tiếp...

Điều chỉnh lại chiến lược của Mỹ ở Biển Đông

Điều chỉnh lại chiến lược của Mỹ ở Biển Đông

Chính sách của Mỹ ở Biển Đông hiện nay đã không thể giải quyết hoàn toàn 2 vấn đề quan trọng liên quan đến Trung Quốc. Bài phân tích sẽ đánh giá cách thức chiến lược của Mỹ ở Biển Đông có thể được tối ưu hóa nhằm duy trì ưu thế quân sự trong khi đối phó nguy cơ bất ổn định bắt nguồn từ một cuộc xung đột với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc: Khái niệm và thực tiễn

Chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc: Khái niệm và thực tiễn

Trong thời gian từ giờ đến năm 2025, có khả năng Trung Quốc sẽ tiếp tục chính sách hiện tại, tức là từng bước củng cố quyền kiểm soát đối với các biển Hoa Đông và Biển Đông đồng thời tuyên bố các ý định hòa bình của nước này và viện đến lịch sử như một lời biện minh cho các tuyên bố chủ quyền của nước này. Nước này sẽ tiếp tục tăng cường sự hiện diện của các tàu cảnh sát biển và tàu đánh cá với khả năng phòng thủ có vũ trang.

Đọc tiếp...

Tham vọng Chủ nghĩa Xét lại của Trung Quốc tại Đông Nam Á và Vết đen Tranh chấp Biển Đông

Tham vọng Chủ nghĩa Xét lại của Trung Quốc tại Đông Nam Á và Vết đen Tranh chấp Biển Đông

Trong 20 năm qua, Bắc Kinh đã gặt hái được một số thành công trong việc thay đổi hiện trạng khu vực bằng chính sách láng giềng tốt. Nhưng rắc rối trong vấn đề Biển Đông dường như lại ngăn cản quá trình thực hiện những tham vọng của chủ nghĩa xét lại đối với khu vực trong những thập kỷ tới.

Đọc tiếp...

Các tranh luận chiến lược và sự mơ hồ trong nội bộ Trung Quốc về vấn đề Biển Đông

Các tranh luận chiến lược và sự mơ hồ trong nội bộ Trung Quốc  về vấn đề Biển Đông

Bản sắc kép của Trung Quốc là nguyên nhân cho  các tranh luận và mơ hồ về chiến lược trong nội bộ về vấn đề Biển Đông. Thêm vào đó, Trung Quốc chưa xác định liệu rằng vấn đề Biển Đông có thuộc lợi ích quốc gia cốt lõi của mình hay không cũng như chưa giải quyết được câu hỏi về thứ tự ưu tiên giữa các yêu sách trên Biển Đông và quan hệ Trung – Mỹ.

Đọc tiếp...

Quan điểm của Luật pháp Quốc tế về Các Thực thể Đảo và Bãi cạn Nửa nổi Nửa chìm ở Biển Đông

Quan điểm của Luật pháp Quốc tế về Các Thực thể Đảo và Bãi cạn Nửa nổi Nửa chìm ở Biển Đông

Nhiều thực thể đảo (đảo/đá) và bãi cạn nửa nổi nửa chìm (đá ngầm, bãi cạn) ở Biển Đông từ lâu là đối tượng chú ý và tranh chấp của các nước khu vực. Bài viết sẽ tập trung vào hai vấn đề chính: (a) các quốc gia ven biển đã tuyên bố và hành động như thế nào đối với các thực thể đảo ở Biển Đông; (b) và một số đánh giá về địa vị pháp lý các thực thể này.

Đọc tiếp...

Chiến lược của Anh tại châu Á: Một vài nguyên tắc nền tảng

Chiến lược của Anh tại châu Á: Một vài nguyên tắc nền tảng

Trong thời điểm mà cạnh tranh địa chính trị và chuyển giao quyền lực ở châu Á – Thái Bình Dương đang ngày càng gay gắt, lợi ích quốc gia của Anh không nên chỉ gói gọn trong việc theo chân các đồng minh quyền lực nhất mà phải đảm bảo rằng lợi ích của họ sẽ không ảnh hưởng tới lợi ích nền tảng của các quốc gia đồng minh.

Đọc tiếp...

Tại sao nước Pháp phải chú ý tới Biển Đông?

Tại sao nước Pháp phải chú ý tới Biển Đông?

Trước những nguy cơ chiến lược tại Biển Hoa Đông và Biển Đông mà châu Âu, nhất là Pháp đang đối mặt, Pháp buộc phải dành lại sự quan tâm của mình đối với khu vực này.

Đọc tiếp...

CSIS - Kế hoạch hành động về quản lý nghề cá và hợp tác môi trường ở Biển Đông

CSIS - Kế hoạch hành động về quản lý nghề cá  và hợp tác môi trường ở Biển Đông

Kế hoạch hành động về quản lý nghề cá và hợp tác môi trường ở Biển Đông” là sản phẩm đầu tiên của Nhóm chuyên gia về Biển Đông do Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế Mỹ (CSIS) điều phối. Mục đích của Bản Kế hoạch này là cung cấp một mô hình hợp tác khả thi cho các nước yêu sách ở Biển Đông về quản lý tranh chấp biển.

Đọc tiếp...

Đâu là cách thức đối phó với chiến thuật “vùng xám” của Trung Quốc trên Biển Đông?

Đâu là cách thức đối phó với chiến thuật “vùng xám” của Trung Quốc trên Biển Đông?

Indonesia và Việt Nam cho thấy rằng có thể phân chia rạch ròi giữa việc cương quyết bảo vệ chủ quyền và quyền của một nước trên Biển Đông. Đã đến lúc Manila và Kuala Lumpur phải học hỏi từ những người hàng xóm của mình về cách đứng lên chống lại các chiến thuật “vùng xám” của Bắc Kinh thông qua một quyết tâm được thể hiện rõ ràng.

Đọc tiếp...

Kế hoạch đánh chiếm Biển Đông của Trung Quốc

Kế hoạch đánh chiếm Biển Đông của Trung Quốc

Năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn đã kêu gọi đất nước sẵn sàng cho một cuộc "chiến tranh nhân dân" trên biển. Các nhà lãnh đạo khu vực và Washington không được xem nhẹ những phát ngôn của Thường Vạn Toàn.

Đọc tiếp...

Dè chừng sức mạnh thủy lôi của Hải quân Mỹ

Dè chừng sức mạnh thủy lôi của Hải quân Mỹ

Mìn được coi là “ninja” trong các cuộc chiến tranh, bởi tính chất thầm lặng, chí mạng và có phần khủng khiếp của nó. Vũ khí thầm lặng này không chỉ hiệu quả trong việc gây ra những thiệt hại nặng nề mà còn reo rắc nỗi sợ hãi và bất ổn.

Đọc tiếp...

Những thăng trầm của cơ chế giải quyết tranh chấp theo UNCLOS

Những thăng trầm của cơ chế giải quyết tranh chấp theo UNCLOS

Bài viết này sẽ xem xét phạm vi và các hạn chế trong việc giải thích cơ chế giải quyết tranh, đặc biệt là trong Vụ kiện ra Tòa Trọng tài về Biển Đông. Nghiên cứu sẽ đặt ra câu hỏi về phạm vi của cơ chế giải quyết tranh chấp theo phần XV của UNCLOS và hiệu quả của việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông.

Đọc tiếp...

Philippines đối mặt với thực tế mới ở Biển Đông

Philippines đối mặt với thực tế mới ở Biển Đông

Cách duy nhất mà Philippines có thể đối phó với Trung Quốc là phải tăng cường các mối liên minh của mình, không chỉ là quan hệ với Mỹ. Philippines có các mối quan hệ kinh tế mạnh mẽ với Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc và nhiều nước khác.

Đọc tiếp...

Không có Brexit từ Biển Đông

Không có Brexit từ Biển Đông

Những tuyên bố gần đây của các quan chức cấp cao Anh liên quan đến việc triển khai tàu chiến của nước này tới vùng Biển Đông tất nhiên đã gây ra một phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc. Tuy nhiên không giống như Mỹ, Anh không có chương trình tự do hàng hải.

Đọc tiếp...

Không có COC thực chất?

Không có COC thực chất?

Trung Quốc có thể sẽ chấp nhận COC một khi họ thành công trong việc đạt được mục tiêu của mình trên Biển Đông. Đến lúc đó, COC sẽ thực sự chẳng còn ý nghĩa.

Đọc tiếp...

Đánh giá về Dự thảo khung COC ASEAN-Trung Quốc

Đánh giá về Dự thảo khung COC ASEAN-Trung Quốc

Ngày 6/8/2017 tại Manila, Ngoại trưởng các nước ASEAN và Trung Quốc đã thông qua dự thảo khung COC. Nội dung của dự thảo khung và ý nghĩa đằng sau một số ngôn từ được sử dụng là gì? Những nội dung nào còn chưa được đề cập?

Đọc tiếp...

Năm trụ cột chiến lược của Mỹ tại Biển Đông

Năm trụ cột chiến lược của Mỹ tại Biển Đông

Chiến lược của Mỹ tại Biển Đông nên được triển khai dựa vào 5 trụ cột chính sau đây: luật pháp quốc tế, chính sách ngăn chặn, chính sách khuyến khích, cam kết ngoại giao và tập trung vào việc lấy ASEAN làm trung tâm.

Đọc tiếp...

ASEAN không nên rơi vào cái bẫy của Trung Quốc trên Biển Đông

ASEAN không nên rơi vào cái bẫy của Trung Quốc trên Biển Đông

Một COC mang tính ràng buộc về mặt pháp lý sẽ không nằm trong lợi ích của Trung Quốc. Họ sẽ không thể tự do tiến hành hoạt động ở những nơi mà họ đang can dự ở Trường Sa.

Đọc tiếp...

Các biện pháp xây dựng lòng tin trên biển ở Biển Đông

Các biện pháp xây dựng lòng tin trên biển ở Biển Đông

Bài viết đánh giá sự phát triển và hiệu quả các biện pháp xây dựng lòng tin trên biển nhằm đảm bảo an toàn và hoạt động lưu thông trên biển ở khu vực, giảm thiểu căng thẳng và ngăn ngừa xung đột. Cụ thể, tác giả sẽ phân tích các hiệp định đa phương ràng buộc LOSC, COLREG, hiệp định đa phương không ràng buộc CUES cũng như các hiệp định song phương giữa Mỹ và Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Mối nguy hại từ phát triển chung Trung Quốc - Philippines trên Biển Đông

Mối nguy hại từ phát triển chung Trung Quốc - Philippines trên Biển Đông

Bất chấp sự lạc quan của Duterte về các cơ hội trước mắt, vốn được Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nhắc lại trong chuyến thăm của ông tới Manila vừa qua, điều này che đậy những rủi ro nghiêm trọng liên quan đến quá khứ, bối cảnh hiện tại và tương lai gần.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 10360 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin