22 - 1 - 2018 | 19:24
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI Đã đến lúc ASEAN chống lại chiến thuật nguy hiểm của Trung Quốc

Đã đến lúc ASEAN chống lại chiến thuật nguy hiểm của Trung Quốc

Email In PDF.

Sự yên tĩnh của Biển Đông đang ngày càng giống với một ảo ảnh. Những người theo chủ nghĩa lạc quan cho đó là sự yên ắng trên bề mặt, nhưng ẩn sâu dưới đó là những rạn nứt ngày càng lớn trong mối quan hệ giữa ASEAN-Trung Quốc.

 

asean_development.jpg

Mối quan hệ Philippines-Trung Quốc có vẻ như được hàn gắn. Sau khi Tòa trọng tài ra phán quyết về việc Philippines kiện Trung Quốc tại Biển Đông, cả hai bên đồng ý khởi động các cuộc đàm phán song phương để giải quyết tranh chấp. Trung Quốc gây ngạc nhiên khi cam kết sẽ hoàn thành bộ khung cho Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) vào giữa năm 2017.

Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu Trung Quốc có thể biến những cam kết của mình thành kết quả cụ thể hay không. Chiến thuật trì hoãn thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) là một mưu kế của Trung Quốc mà ASEAN rất quen thuộc. Tuy vậy, có vẻ như “mức độ mưu mẹo” của Bắc Kinh đã tăng lên tại Hội nghị thượng đỉnh Phong trào không liên kết (NAM) lần thứ 17 vào cuối tháng 9 vừa qua, nơi Trung Quốc giữ vai trò quan sát viên của tổ chức quốc tế gồm 120 thành viên này.

Theo thông lệ, Chủ tịch NAM chiểu theo những quy định của tổ chức, sẽ chấp nhận cập nhật các nội dung có liên quan vào tuyên bố cuối cùng của NAM. Nhưng lần này, Venezuela - nước giữ vai trò chủ tịch NAM lần thứ 17 - đã gây ngạc nhiên khi từ chối yêu cầu của ASEAN đưa nội dung liên quan đến Đông Nam Á vào tuyên bố cuối cùng. Đến nay, Venezuela vẫn chưa đưa ra bất kỳ giải thích nào, nhưng người ta có thể thấy được phần nào lý do qua khoản viện trợ tài chính trị giá 65 tỷ USD mà Trung Quốc dành cho Venezuela trong những năm vừa qua. Do vậy, có thể thấy rằng đã có bàn tay vô hình của Trung Quốc điều khiển kết quả tại Hội nghị thượng đỉnh NAM lần thứ 17.

Hành động trơ trẽn của Trung Quốc không chỉ thách thức ASEAN mà còn đe dọa nghiêm trọng tới tính luật pháp và sự độc lập của NAM, một tổ chức vốn được thành lập trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh bởi tuyên bố của các nhà lãnh đạo đáng trân trọng của châu Á như Tổng thống Indonesia Sukarno, Tổng thống Myanmar U Nu và Chủ tịch Trung Quốc Chu Ân Lai. Nếu Trung Quốc có thể sử dụng chiến thuật “con ngựa thành Troy” để bịt miệng đối với NAM thì nước này hoàn toàn có thể làm điều tương tự đối với các tổ chức khu vực khác trong các cuộc thảo luận mà Trung Quốc coi là bất lợi cho mình.

Diễn biến tại Hôi nghị NAM lần thứ 17 gợi nhớ đến sự thất bại của Hội nghị ngoại trưởng các nước ASEAN năm 2012 tại Phnom Penh (Campuchia), nơi các nhân tố ủy nhiệm của Trung Quốc đã giúp nước này thoát khỏi những thảo luận về vấn đề Biển Đông, dẫn đến việc lần đầu tiên trong lịch sử ASEAN không đưa ra tuyên bố chung. Không giống như tại Phnom Penh, sự kiện tại NAM vừa rồi không kết thúc với một chiến thắng trong yên lặng của Trung Quốc. Lần này, các phương tiện truyền thông và học giả Trung Quốc tiếp tục hướng sự chỉ trích vào Singapore, quốc gia mà Trung Quốc nhận thức một cách sai lầm rằng họ là “nhà lãnh đạo” của ASEAN.

Đó là việc tờ “Thời báo Hoàn cầu”, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã khơi mào cho vụ việc liên quan đến Hội nghị NAM. Tổng biên tập Hồ Tiến đã cáo buộc Singapore khăng khăng đòi đưa thêm phần phán quyết của Tòa trọng tài liên quan đến vụ kiện của Philippines vào tuyên bố chung của NAM. Trên thực tế, bản nội dung cập nhật mà Chủ tịch ASEAN trình lên Chủ tịch NAM không nhắc đến việc này.

Thực tế, việc Trung Quốc công kích nhằm vào Singapore là để nhằm vào ASEAN, một hành động cho thấy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới nhìn nhận ASEAN như thế nào. Nó cũng gửi một thông điệp rõ ràng của Trung Quốc tới các thành viên khác của ASEAN, hoặc là theo Trung Quốc hoặc sẽ chịu hứng chịu sự tức giận của nước này. Mới đây, Tiến sỹ Feng Zhan, một học giả Trung Quốc, đã viết trên tờ “Straits Times” rằng “các tín hiệu ngầm mà Bắc Kinh đưa ra đó là đã đến lúc ASEAN phải thừa nhận sức mạnh hiện nay của Trung Quốc và ASEAN cần phải tuân theo những lợi ích của Trung Quốc nếu không sẽ gánh chịu hậu quả”.

Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng cần phải nhận thức rằng những nỗ lực nhằm ép buộc khu vực sẽ phải trả giá. Hơn nữa, nền tảng của mối quan hệ chiến lược giữa ASEAN-Trung Quốc dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau sẽ rơi vào khủng hoảng nếu Trung Quốc đòi hỏi lòng trung thành mù quáng từ ASEAN. Nếu Bắc Kinh tiếp tục thúc ép ASEAN, có thể một ngày nào đó tổ chức khu vực gồm 10 nước thành viên này sẽ phải xem xét lại mối quan hệ với Trung Quốc. Sớm hay muộn, ASEAN cần phải nghiêm túc "tự vấn lương tâm" trong mối quan hệ với một người bạn mà ngày càng có các hành vi không thân thiện với mình.

Đây là thời điểm để ASEAN tìm ra cho mình động lực trong việc chống lại chiến thuật gây sức ép lặp đi lặp lại của Trung Quốc. Nếu các thành viên ASEAN “buông tay” trước sức ép của Trung Quốc bây giờ thì họ sẽ không thể đứng vững trong tương lai. Giữ lập trường không có nghĩa là đứng về phía Trung Quốc.

ASEAN cần phải hàn gắn mối quan hệ đang rạn nứt với Trung Quốc. Để nỗ lực quan trọng này có thể thành công, ASEAN cần phải đoàn kết nhằm lôi kéo Trung Quốc tham gia một cách cởi mở và thẳng thắn. Về vấn đề này, các nước lãnh đạo ASEAN như Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam cần phải đẩy mạnh mặt trận ngoại giao với Trung Quốc, với hy vọng tìm kiếm những gương mặt thân thiện tại Bắc Kinh để hợp tác.

Tiến sỹ Tang Siew Mun là người đứng đầu trung tâm nghiên cứu ASEAN, thuộc Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), Singapore. Bài bình luận đăng trên “Straits Times” (ngày 8/10).

Lê Quang (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

ASEAN dưới thời Tổng thống Duterte: Những cơ hội bị đánh mất trong vấn đề Biển Đông

ASEAN dưới thời Tổng thống Duterte: Những cơ hội bị đánh mất trong vấn đề Biển Đông

Dưới thời ông Duterte giữ vai trò Chủ tịch ASEAN, khối này đã đánh mất một cơ hội quan trọng để “lên án hoặc trừng phạt” Trung Quốc. Đáng quan ngại hơn là điều này đã làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN trong việc giải quyết một trong những điểm nóng nan giải và dễ bùng nổ nhất trong thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

Vươn ra ngoài các vùng biển gần - Thách thức đối với hải quân Biển-Xanh Trung Quốc

Vươn ra ngoài các vùng biển gần - Thách thức đối với hải quân Biển-Xanh Trung Quốc

Năng lực hải quân không ngừng lớn mạnh của Trung Quốc có những hàm ý khó nắm bắt, và quan trọng hơn là những tác động không thể xem nhẹ. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách an ninh của Mỹ và các nước đồng minh cần phải đánh giá kỹ lưỡng vấn đề. Nghiên cứu này đưa ra một số nhận xét và khuyến nghị quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách.

Đọc tiếp...

Tập Cận Bình, PLA và tranh chấp Biển Đông

Tập Cận Bình, PLA và tranh chấp Biển Đông

Việc hiểu chính xác chiến lược quân sự - dân sự của Trung Quốc trên Biển Đông và sự đóng góp của PLA trong việc hình thành chiến lược này có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc hiểu rõ hơn sự điều chỉnh chính sách Biển Đông của Chủ tịch Tập Cận Bình và hành vi quyết đoán của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nghề cá: Một khía cạnh mới cho các hành động trên biển của Trung Quốc

Nghề cá: Một khía cạnh mới cho các hành động trên biển của Trung Quốc

Khả năng đánh bắt ngày càng phát triển của Trung Quốc dẫn tới tình trạng suy thoái môi trường biển. Tuy nhiên, nghề cá trở thành một thành tố quan trọng trong yêu sách chủ quyền vùng biển của Trung Quốc. Các khái niệm như chủ quyền, quyền lãnh thổ và quyền đánh bắt ẩn ý rằng rằng nghề cá trở thành một lĩnh vực “chủ quyền hoá”.

Đọc tiếp...

Điều chỉnh lại chiến lược của Mỹ ở Biển Đông

Điều chỉnh lại chiến lược của Mỹ ở Biển Đông

Chính sách của Mỹ ở Biển Đông hiện nay đã không thể giải quyết hoàn toàn 2 vấn đề quan trọng liên quan đến Trung Quốc. Bài phân tích sẽ đánh giá cách thức chiến lược của Mỹ ở Biển Đông có thể được tối ưu hóa nhằm duy trì ưu thế quân sự trong khi đối phó nguy cơ bất ổn định bắt nguồn từ một cuộc xung đột với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc: Khái niệm và thực tiễn

Chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc: Khái niệm và thực tiễn

Trong thời gian từ giờ đến năm 2025, có khả năng Trung Quốc sẽ tiếp tục chính sách hiện tại, tức là từng bước củng cố quyền kiểm soát đối với các biển Hoa Đông và Biển Đông đồng thời tuyên bố các ý định hòa bình của nước này và viện đến lịch sử như một lời biện minh cho các tuyên bố chủ quyền của nước này. Nước này sẽ tiếp tục tăng cường sự hiện diện của các tàu cảnh sát biển và tàu đánh cá với khả năng phòng thủ có vũ trang.

Đọc tiếp...

Tham vọng Chủ nghĩa Xét lại của Trung Quốc tại Đông Nam Á và Vết đen Tranh chấp Biển Đông

Tham vọng Chủ nghĩa Xét lại của Trung Quốc tại Đông Nam Á và Vết đen Tranh chấp Biển Đông

Trong 20 năm qua, Bắc Kinh đã gặt hái được một số thành công trong việc thay đổi hiện trạng khu vực bằng chính sách láng giềng tốt. Nhưng rắc rối trong vấn đề Biển Đông dường như lại ngăn cản quá trình thực hiện những tham vọng của chủ nghĩa xét lại đối với khu vực trong những thập kỷ tới.

Đọc tiếp...

Các tranh luận chiến lược và sự mơ hồ trong nội bộ Trung Quốc về vấn đề Biển Đông

Các tranh luận chiến lược và sự mơ hồ trong nội bộ Trung Quốc  về vấn đề Biển Đông

Bản sắc kép của Trung Quốc là nguyên nhân cho  các tranh luận và mơ hồ về chiến lược trong nội bộ về vấn đề Biển Đông. Thêm vào đó, Trung Quốc chưa xác định liệu rằng vấn đề Biển Đông có thuộc lợi ích quốc gia cốt lõi của mình hay không cũng như chưa giải quyết được câu hỏi về thứ tự ưu tiên giữa các yêu sách trên Biển Đông và quan hệ Trung – Mỹ.

Đọc tiếp...

Quan điểm của Luật pháp Quốc tế về Các Thực thể Đảo và Bãi cạn Nửa nổi Nửa chìm ở Biển Đông

Quan điểm của Luật pháp Quốc tế về Các Thực thể Đảo và Bãi cạn Nửa nổi Nửa chìm ở Biển Đông

Nhiều thực thể đảo (đảo/đá) và bãi cạn nửa nổi nửa chìm (đá ngầm, bãi cạn) ở Biển Đông từ lâu là đối tượng chú ý và tranh chấp của các nước khu vực. Bài viết sẽ tập trung vào hai vấn đề chính: (a) các quốc gia ven biển đã tuyên bố và hành động như thế nào đối với các thực thể đảo ở Biển Đông; (b) và một số đánh giá về địa vị pháp lý các thực thể này.

Đọc tiếp...

Chiến lược của Anh tại châu Á: Một vài nguyên tắc nền tảng

Chiến lược của Anh tại châu Á: Một vài nguyên tắc nền tảng

Trong thời điểm mà cạnh tranh địa chính trị và chuyển giao quyền lực ở châu Á – Thái Bình Dương đang ngày càng gay gắt, lợi ích quốc gia của Anh không nên chỉ gói gọn trong việc theo chân các đồng minh quyền lực nhất mà phải đảm bảo rằng lợi ích của họ sẽ không ảnh hưởng tới lợi ích nền tảng của các quốc gia đồng minh.

Đọc tiếp...

Tại sao nước Pháp phải chú ý tới Biển Đông?

Tại sao nước Pháp phải chú ý tới Biển Đông?

Trước những nguy cơ chiến lược tại Biển Hoa Đông và Biển Đông mà châu Âu, nhất là Pháp đang đối mặt, Pháp buộc phải dành lại sự quan tâm của mình đối với khu vực này.

Đọc tiếp...

CSIS - Kế hoạch hành động về quản lý nghề cá và hợp tác môi trường ở Biển Đông

CSIS - Kế hoạch hành động về quản lý nghề cá  và hợp tác môi trường ở Biển Đông

Kế hoạch hành động về quản lý nghề cá và hợp tác môi trường ở Biển Đông” là sản phẩm đầu tiên của Nhóm chuyên gia về Biển Đông do Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế Mỹ (CSIS) điều phối. Mục đích của Bản Kế hoạch này là cung cấp một mô hình hợp tác khả thi cho các nước yêu sách ở Biển Đông về quản lý tranh chấp biển.

Đọc tiếp...

Đâu là cách thức đối phó với chiến thuật “vùng xám” của Trung Quốc trên Biển Đông?

Đâu là cách thức đối phó với chiến thuật “vùng xám” của Trung Quốc trên Biển Đông?

Indonesia và Việt Nam cho thấy rằng có thể phân chia rạch ròi giữa việc cương quyết bảo vệ chủ quyền và quyền của một nước trên Biển Đông. Đã đến lúc Manila và Kuala Lumpur phải học hỏi từ những người hàng xóm của mình về cách đứng lên chống lại các chiến thuật “vùng xám” của Bắc Kinh thông qua một quyết tâm được thể hiện rõ ràng.

Đọc tiếp...

Kế hoạch đánh chiếm Biển Đông của Trung Quốc

Kế hoạch đánh chiếm Biển Đông của Trung Quốc

Năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn đã kêu gọi đất nước sẵn sàng cho một cuộc "chiến tranh nhân dân" trên biển. Các nhà lãnh đạo khu vực và Washington không được xem nhẹ những phát ngôn của Thường Vạn Toàn.

Đọc tiếp...

Dè chừng sức mạnh thủy lôi của Hải quân Mỹ

Dè chừng sức mạnh thủy lôi của Hải quân Mỹ

Mìn được coi là “ninja” trong các cuộc chiến tranh, bởi tính chất thầm lặng, chí mạng và có phần khủng khiếp của nó. Vũ khí thầm lặng này không chỉ hiệu quả trong việc gây ra những thiệt hại nặng nề mà còn reo rắc nỗi sợ hãi và bất ổn.

Đọc tiếp...

Những thăng trầm của cơ chế giải quyết tranh chấp theo UNCLOS

Những thăng trầm của cơ chế giải quyết tranh chấp theo UNCLOS

Bài viết này sẽ xem xét phạm vi và các hạn chế trong việc giải thích cơ chế giải quyết tranh, đặc biệt là trong Vụ kiện ra Tòa Trọng tài về Biển Đông. Nghiên cứu sẽ đặt ra câu hỏi về phạm vi của cơ chế giải quyết tranh chấp theo phần XV của UNCLOS và hiệu quả của việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông.

Đọc tiếp...