14 - 10 - 2019 | 13:01
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI Trung – Mỹ cần phải thiết lập cơ chế đối thoại ổn định chiến lược ở Biển Đông

Trung – Mỹ cần phải thiết lập cơ chế đối thoại ổn định chiến lược ở Biển Đông

Email In PDF.

Hai nước cần phải khởi động đối thoại cấp cao về vấn đề chiến lược Biển Đông, chuyển chủ đề Biển Đông từ vấn đề “quân sự hóa” sang vấn đề “ổn định chiến lược”, đồng thời phát triển một bộ “quy tắc trò chơi” tương tác lẫn nhau ở Biển Đông có lợi cho ổn định chiến lược. 

 

Từ năm 2015 đến nay, tranh chấp Biển Đông ở chừng mực rất lớn đã chuyển từ tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi biển giữa Trung Quốc và các nước có yêu sách chủ quyền ở Đông Nam Á sang cạnh tranh chiến lược về quyền lực trên biển giữa Trung Quốc và Mỹ. Chính sách Biển Đông hiện nay của Chính quyền Trump đã tiếp tục và tăng cường tính răn đe quân sự của thời kỳ hậu Obama, nhưng vẫn chưa đưa ra chiến lược tổng thể mới. 

Nếu hai nước Trung Quốc và Mỹ có thể hình thành trạng thái răn đe lẫn nhau ổn định thì sự ổn định chiến lược mang tính giai đoạn ở Biển Đông của Trung Quốc và Mỹ dễ dàng đạt được. Vì vậy, hai nước cần phải khởi động đối thoại cấp cao về vấn đề chiến lược Biển Đông, chuyển chủ đề Biển Đông từ vấn đề “quân sự hóa” xung quanh việc xây dựng đảo, bãi đá ở Trường Sa sang vấn đề “ổn định chiến lược”, đồng thời phát triển một bộ “quy tắc trò chơi” tương tác lẫn nhau ở Biển Đông có lợi cho ổn định chiến lược. 

Chính sách Biển Đông của Donald Trump dùng đe dọa quân sự là chính 

Tại phiên điều trần của Thượng viện Mỹ vào tháng 1 năm nay, Ngoại trưởng Rex Tillerson do Chính quyền Donald Trump đề cử từng buột miệng tuyên bố “không cho phép Trung Quốc tiến vào” Trường Sa để xây dựng đảo, bãi đá. Trong câu trả lời bằng văn bản phát cho các thượng nghị sĩ sau đó, Rex Tillerson viết rằng: “Mỹ sẽ không cho phép Trung Quốc lợi dụng các đảo đá nhân tạo của mình để uy hiếp các nước láng giềng hoặc hạn chế tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông. Mỹ sẽ duy trì tự do hàng hải và hàng không bằng cách tiếp tục bay qua, di chuyển bằng tàu và hoạt động ở bất cứ nơi nào mà luật pháp quốc tế cho phép”. 

Ông còn viết: “Trong tình huống khẩn cấp xảy ra, Mỹ cùng với các đồng minh và đối tác của mình phải có khả năng hạn chế sự tiếp cận và sử dụng của Trung Quốc đối với các đảo nhân tạo, từ đó tạo thành mối đe dọa đối với Mỹ và các đồng minh, đối tác của mình”. 

Ngoài ra, ông cho biết để răn đe các hành động dẫn đến bất ổn hơn nữa và cung cấp sự đảm bảo chiến lược cho các đồng minh, Mỹ tình nguyện chấp nhận rủi ro. Ông sẽ phối hợp với các cơ quan chính phủ của Mỹ đưa ra một “phương án chính phủ tổng thể” có thể răn đe “hành động uy hiếp và lấp biển xây dựng đảo của Trung Quốc hơn nữa”.

Có thể thấy tư duy Biển Đông của Rex Tillerson cụ thể hơn, trực tiếp hơn và cũng mang tính thách thức hơn so với Chính quyền Obama. Tư duy này dường như hoàn toàn nhằm vào các đảo, bãi đá ở Trường Sa, chứ không phải là tranh chấp quyền và lợi ích giữa Trung Quốc và các nước có yêu sách chủ quyền ở Đông Nam Á. Công cụ chiến lược cốt lõi mà tư duy này đại diện là răn đe Trung Quốc bởi thực lực của nước này ở những đảo, bãi đá Biển Đông này ngày càng tăng mạnh, còn đường lối chắc chắn là duy trì ưu thế quân sự trên biển của quân đội Mỹ tương đương với Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc bằng cách đầu tư vào lực lượng quân đội. Theo truyền thông Nhật Bản đưa tin, trong chuyến thăm Nhật Bản vào đầu tháng 2, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Norman Mattis cũng từng ngầm bày tỏ quân đội Mỹ sẽ áp dụng chính sách Biển Đông cứng rắn hơn. 

Quân đội Mỹ tiếp tục tuần tra ở Biển Đông 

Thời kỳ Obama, Mỹ lần lượt tiến hành tuần tra quân sự vì “tự do hàng hải” nhằm vào đá Xu Bi của Trường Sa, Tri Tôn ở Hoàng Sa, đá Chữ Thập ở Trường Sa và đường cơ sở gần Tri Tôn và Phú Lâm ở Hoàng Sa vào tháng 10/2015, tháng 1/2016, tháng 5/2016 và tháng 10/2016. Theo quy luật luân phiên Trường Sa và Hoàng Sa này, quân đội Mỹ tuần tra lần sau sẽ là Trường Sa, và rất có thể là nhắm vào đá Vành Khăn. 

Theo quan điểm của Mỹ, việc tuần tra 3 lần trước đối với đá Xu Bi, Tri Tôn và đá Chữ Thập là thách thức Trung Quốc về yêu cầu tàu chiến nước ngoài “đi qua vô hại” trong phạm vi 12 hải lý của Trung Quốc cần phải được sự cho phép của Chính phủ Trung Quốc, mà điều này theo quan điểm của Mỹ là không phù hợp với quy định của “Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS)”. Lần thứ 4 đi vào lãnh hải thuộc quần đảo Hoàng Sa là cách làm thách thức đường cơ sở thẳng mà Trung Quốc vạch ra ở Hoàng Sa, vì Mỹ cho rằng trong khuôn khổ UNCLOS chỉ có các nước quần đảo như Indonesia và Philippines mới có thể vạch ra đường cơ sở thẳng, còn Trung Quốc không phải là nước quần đảo như vậy. 

Đối với Mỹ, đá Vành Khăn ở Trường Sa là một mục tiêu có sức hấp dẫn để tuần tra tiếp theo. Mà việc tuần tra đá Vành Khăn, ngoài UNCLOS, một “cơ sở pháp lý” lớn khác của Mỹ là phán quyết của Tòa Trọng tài mà Philippines đơn phương khởi kiện nhằm vào Trung Quốc được công bố vào tháng 7/2016. Theo phán quyết này, đá Vành Khăn chỉ là một “bãi nổi khi thủy triều xuống”, không có lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, chỉ có 500m vùng an toàn. Quân đội Mỹ có thể nhờ vậy mà tiến hành “đi qua vô hại”, kể cả hành động quân sự trong phạm vi 12 hải lý của đá Vành Khăn thậm chí trong vùng biển gần hơn. Bốn lần tuần tra của Chính quyền Obama đều do tàu khu trục đơn lẻ tiến hành; Chính quyền Trump có thể cử biên đội tàu chiến, thậm chí cụm tàu sân bay tiến vào phạm vi 12 hải lý để tuần tra. Việc tàu tuần tra “đi qua không phải vô hại” trên quy mô lớn này sẽ leo thang khiêu khích quân sự đối với Trung Quốc. 

Từ tuần tra đảo, bãi đá đến hành động quân sự thường nhật ở Biển Đông 

Tuy nhiên, việc tàu tuần tra của quân đội Mỹ thực hiện quyền “tự do hàng hải” nhằm vào đảo, bãi đá e rằng không phải là thách thức duy nhất mà Trung Quốc cần phải đối mặt ở Biển Đông. Việc tuần tra này là chính sách nhất quán của Mỹ kể từ năm 1979 đến nay, dự tính ban đầu không phải là nhằm vào Trung Quốc, mà là để thách thức cái gọi là “yêu sách quyền lợi biển quá mức”. Kể từ giai đoạn sau của Chính quyền Obama đến nay, tư duy mới của Mỹ là việc tuần tra kiểu này vẫn chưa đủ, Mỹ cần phải triển khai hành động quân sự thường nhật ở Biển Đông trong phạm vi luật pháp quốc tế cho phép, trong đó có tập trận quân sự, huấn luyện, thu thập tình báo… để thể hiện rõ quyết tâm chiến lược và tăng cường răn đe quân sự. 

Một động thái đáng chú ý là giới chiến lược Mỹ hiện có khuynh hướng cho rằng do yêu sách quyền lợi của Trung Quốc đối với các đảo đá và vùng biển gần ở Trường Sa có tính mơ hồ tương đối lớn, Mỹ có thể lấy tính mơ hồ này làm lý do, coi vùng nước xung quanh các đảo đá mà Trung Quốc kiểm soát là “vùng biển quốc tế” hay Mỹ gọi là “vùng nước quốc tế”, thực thi quyền lợi ở vùng biển quốc tế trong đó có các hoạt động quân sự. Chính quyền Obama 3 lần trước nhằm vào việc tuần tra ở đá Xu Bi, đảo Tri Tôn và đá Chữ Thập lấy lý do “đi qua vô hại”, nhưng điều này trong nước Mỹ bị chỉ trích là được thực hiện trong trường hợp Trung Quốc không xác định rõ yêu sách chủ quyền của mình, trái lại đã hợp pháp hóa chủ quyền của Trung Quốc đối với những đảo đá này. Ngoài ra, phán quyết của Tòa Trọng tài cho rằng đá Xu Bi, đá Vành Khăn, đá Tư Nghĩa, Bãi Cỏ Mây là “bãi nổi khi thủy triều xuống” thì Mỹ càng có thể lấy đó làm lý do tiến hành hoạt động quân sự thường quy ở vùng biển xung quanh những đảo, bãi đá này. 

Đồng thời, có người chủ trương Mỹ cần phải dùng nguyên tắc “đáp trả” để ứng phó với chính sách Biển Đông của Trung Quốc, đó là Mỹ chỉ tôn trọng chủ trương luật pháp quốc tế của Trung Quốc trên cơ sở Trung Quốc tôn trọng chủ trương luật pháp quốc tế của Mỹ, từ đó buộc Trung Quốc tuân thủ luật pháp quốc tế mà Mỹ nhận định. Nếu Trung Quốc không tôn trọng quyền tự do hàng hải của Mỹ, đặc biệt là quyền tự do hàng hải và hàng không của máy bay quân sự và tàu chiến trong vùng đặc quyền kinh tế thì Mỹ cũng có thể phủ nhận quyền tự do hàng hải mà Trung Quốc được hưởng ở Biển Đông trong khuôn khổ UNCLOS. Mỹ cho rằng sự cản trở của Trung Quốc đối với các hành động của quân đội Mỹ ở “vùng nước quốc tế” của Biển Đông (đó là tất cả vùng nước bao gồm vùng đặc quyền kinh tế và vùng biển quốc tế ngoài lãnh hải trong phạm vi 12 hải lý mà Mỹ xác định) đã vi phạm UNCLOS và luật tập quán quốc tế, Mỹ có thể vì vậy mà phủ nhận quyền tự do hàng hải của Trung Quốc. 

Về hành động cụ thể, phủ nhận quyền tự do hàng hải của Trung Quốc có thể bao gồm sử dụng tàu thuyền dân sự, tàu hải cảnh thậm chí lực lượng hải quân để ngăn chặn Trung Quốc đi vào các đảo, bãi đá ở Trường Sa đang xây dựng. Xuất phát từ suy nghĩ này, việc “không cho phép Trung Quốc tiến vào” các đảo, bãi đá ở Trường Sa mà ông Tillerson đã nói tồn tại khả năng về mặt lý luận. Theo ý tưởng này, Mỹ thậm chí có thể quấy rối hành động của hải quân Trung Quốc ở “vùng biển quốc tế” của Biển Đông mà nước này xác định. Không còn nghi ngờ gì những hành động này sẽ làm gia tăng rủi ro xung đột trên biển giữa Trung Quốc và Mỹ. 

Từ “quân sự hóa” đến “ổn định chiến lược” 

Việc leo thang hành động tuần tra “tự do hàng hải” và thúc đẩy toàn diện hoạt động quân sự ở Biển Đông (kể cả triển khai chiến lược) của Chính quyền Trump sẽ làm gia tăng rủi ro va chạm hàng hải và hàng không giữa Trung Quốc và Mỹ. Tuy hiện nay cục diện Biển Đông ổn định, nhưng điều đáng quan tâm là việc tác động quân sự giữa Trung Quốc và Mỹ ở Biển Đông trong tương lai phải chăng sẽ dẫn đến va chạm mới, đặc biệt điều cần phải dự phòng là sự đụng độ chiến thuật dẫn đến nguy hiểm về quyết đấu chiến lược. Nếu Mỹ lấy phán quyết của Tòa Trọng tài mà Trung Quốc phản đối hoặc trên cơ sở phủ nhận quyền tự do hàng hải của Trung Quốc để tiến hành tuần tra các đảo, bãi đá hoặc hoạt động quân sự thường quy ở Biển Đông, điều này sẽ bị Trung Quốc coi là cố tình khiêu khích. Kiểu khiêu khích này sẽ kích động Trung Quốc gia tăng mức độ triển khai quân sự ở Biển Đông, còn điều này ngược lại có thể dẫn đến việc Mỹ gia tăng đầu tư quân sự đối với Biển Đông, việc chạy đua vũ trang của hai nước ở Biển Đông sẽ trở thành hiện thực, việc cạnh tranh chiến lược có thể ngày càng mạnh mẽ, việc va chạm trên phương diện chiến thuật rất dễ dẫn đến nổ ra sự đối kháng trên phương diện chiến lược và quân sự. 

Để đề phòng, Trung Quốc và Mỹ cần phải thiết lập cơ chế đối thoại cấp cao để bảo vệ ổn định chiến lược ở Biển Đông. Điều trước tiên cần phải thảo luận về “quân sự hóa” Biển Đông. Mỹ chỉ trích Trung Quốc quân sự hóa các đảo đá ở Trường Sa, Trung Quốc chỉ trích sự hiện diện quân sự lâu dài của Mỹ ở Biển Đông là quân sự hóa lớn nhất. Phạm vi xác định quân sự hóa của Mỹ rất rộng rãi, bất kỳ hành động nào mang màu sắc quân sự - từ vũ trang quy mô nhỏ đến huy động chiến tranh toàn quốc – đều có thể gọi là “quân sự hóa”. Rõ ràng, phạm vi xác định này đối với việc lý giải tình hình chiến lược và quân sự ở Biển Đông hiện nay đều không có lợi. 

Trung Quốc và Mỹ cần phải chuyển hướng từ ‘quân sự hóa” vấn đề cốt lõi xung quanh đảo, bãi đá ở Trường Sa sang “ổn định chiến lược”. Việc Trung Quốc tiến hành triển khai phòng vệ ở mức độ nhất định các đảo, bãi đá của Trường Sa là không thể tránh khỏi, còn Mỹ cũng không thể từ bỏ đầu tư quân sự đối với Biển Đông, vấn đề cốt lõi tiếp theo chính là cân bằng quân sự như thế nào có lợi nhất cho ổn định chiến lược. 

Việc Trung Quốc xây dựng các đảo, bãi đá Trường Sa tương đương với mở rộng tuyến đường quốc phòng từ đảo Hải Nam về phía Nam hơn 1.000km. Hiện nay các công trình quân sự đang xây dựng và chờ xây dựng (đặc biệt 3 đường băng lớn) sẽ tăng cường năng lực hành động ở Biển Đông của lực lượng hải quân và cảnh sát biển Trung Quốc; nâng cao khả năng kiểm soát, trinh sát và cảnh báo đối với các nước ven Biển Đông, Mỹ và “đường nối biển” mang tính chiến lược; cung cấp sự đảm bảo vật chất và hậu cần để bảo vệ lợi ích biển của Trung Quốc ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương (bao gồm bảo vệ an toàn “đường sinh mệnh” nguồn năng lượng của Trung Quốc như eo biển Mallaca…); cũng có giá trị nhất định đối với việc tăng cường tính ẩn náu của tàu ngầm hạt nhân chiến lược từ đó đảm bảo khả năng răn đe hạt nhân đáng tin cậy của Trung Quốc. 

Nhưng so với những giá trị của thời kỳ hòa bình này, những đảo, bãi đá này rất kém khi có xung đột quân sự trên quy mô lớn, khó có thể dựa vào chúng để xây dựng hệ thống phòng thủ có hiệu quả ngăn chặn sự tấn công chính xác tập trung của quân đội Mỹ. Bản thân kết cấu địa chất của các đảo đá cũng không phải là đặc biệt vững chắc, cát ở Biển Đông dùng để bồi đắp không phải là vật liệu tốt nhất để cải tạo đảo, thời gian gia cố móng rất vội vã, về cơ bản hoàn thành trong thời gian chưa đầy 1 năm rưỡi (so sánh với việc xây dựng ở vịnh Marina của Singapore sau khi lấp biển phải mất 30 năm mới từng bước hoàn thành). Ngoài ra, môi trường khí hậu nóng ẩm nhiều muối sẽ làm gia tăng tỷ lệ hao mòn của tàu thuyền, tăng thêm giá thành triển khai. Những nhân tố này đều đã quyết định tính giới hạn và tính phòng thủ kém của các đảo đá ở Biển Đông với tư cách là căn cứ quân sự. Xét từ phương diện quân sự thuần túy, ý nghĩa tượng trưng của những đảo đá này lớn hơn nhiều so với ý nghĩa thực chất. Việc thúc đẩy quyền lợi biển của Trung Quốc chủ yếu còn phải dựa vào việc xây dựng lực lượng hải quân và không quân, chứ không phải là các đảo đá phân tán. 

Mỹ hiểu rõ giá trị và điểm thiếu sót của các đảo đá ở Trường Sa, đồng thời cũng biết quân đội Mỹ đang ngày càng mất đi ưu thế quân sự ở Biển Đông và Tây Thái Bình Dương. Trung Quốc có thể tiến hành thảo luận thẳng thắn với Mỹ về việc bố trí các đảo đá thông qua đối thoại cấp cao. Mục đích của Mỹ là muốn tăng cường răn đe quân sự đối với Trung Quốc, duy trì ưu thế quân sự tương đối. Trung Quốc không những không cần phải giấu diếm, trái lại có thể đặt vấn đề răn đe lẫn nhau có thể duy trì ổn định nhất như thế nào đối với tình hình quân sự của hai nước. Một khi hình thành khả năng răn đe lẫn nhau trong cân bằng quân sự phi đối xứng, thì quan hệ chiến lược giữa hai nước có thể duy trì ổn định mang tính giai đoạn. Trong tình hình trước mắt, đây là cách làm tương đối thiết thực để bảo vệ quan hệ Trung-Mỹ, cũng có thể tăng cường lòng tin giữa quân đội hai nước. 

“Quy tắc trò chơi” tương tác lẫn nhau ở Biển Đông giữa Trung Quốc và Mỹ 

Một điều kiện lớn để ổn định chiến lược là Trung Quốc và Mỹ liệu có thể đạt được một nhận thức chung tương tác lẫn nhau ở Biển Đông giữa lực lượng quân sự của hai nước hoặc ít nhất có “quy tắc trò chơi” ngầm nhất định hay không. Việc thảo luận đối với luật pháp quốc tế cần phải được tiến hành trong khuôn khổ “quy tắc trò chơi” chiến lược. Nguồn gốc của rất nhiều thành kiến và hiểu nhầm giữa hai nước hiện nay nằm ở việc thiếu một bộ quy tắc tương tác có thể chấp nhận lẫn nhau. Việc thảo luận trong nước Mỹ đối với hoạt động tuần tra và quân sự ở Biển Đông ở mức độ rất lớn là sách lược xung quanh “quy tắc trò chơi” như thế nào có lợi đối với Mỹ và làm thế nào để chắt lọc có hiệu quả từ trong “quy tắc trò chơi” này. Việc thảo luận ở trong nước Trung Quốc đối với vấn đề mang tính chiến lược này không đủ. Điểm quan tâm chủ yếu của phía quân đội là tăng cường sự kiểm soát thực tế của Trung Quốc đối với các đảo, đá và vùng biển liên quan ở Biển Đông, nhưng thiếu sự cân nhắc đối với việc kiểm soát như thế nào cho phù hợp nhất với lợi ích của Trung Quốc và làm thế nào thông qua biện pháp có hiệu quả nhất để thực hiện sự kiểm soát này. Điểm thiếu sót nhất là thảo luận đối với việc sử dụng luật pháp quốc tế mang tính chiến lược. 

Điểm vướng mắc lớn về “quy tắc trò chơi” mà hai nước có thể cùng chấp nhận nằm ở việc lý giải khác nhau về khái niệm “tự do hàng hải”. Sự lý giải của Mỹ đối với “tự do hàng hải” mang màu sắc quân sự rất mạnh, đặc biệt là đòi hỏi quyền lợi tiến hành hoạt động quân sự trong vùng đặc quyền kinh tế của các nước khác và tự phong là “cảnh sát biển”. Sự lý giải của Trung Quốc đối với “tự do hàng hải” mang màu sắc dân sự khá mạnh, nhấn mạnh tự do hàng hải của tàu thuyền dân sự và thương mại. Chỉ cần hai nước khăng khăng giữ quan điểm “tự do hàng hải” của mình thì vấn đề “quy tắc trò chơi” khó có thể được giải quyết về cơ bản. Để giải quyết vấn đề này, việc hai nước thỏa hiệp lẫn nhau là cần thiết.

Chẳng hạn, về vấn đề tàu tuần tra, Trung Quốc và Mỹ cần phải duy trì sự kiềm chế lẫn nhau, chứ không phải cố ý khiêu khích đối phương. Mỹ cần phải để tàu tuần tra quay trở lại khởi điểm lịch sử “thấp giọng” và ôn hòa từ thời năm 1979, không để nó trở thành công cụ chuyên môn nhằm vào Trung Quốc. Bốn lần tuần tra của Chính quyền Obama có đặc điểm công khai và chính trị hóa, trong đó có cách làm chưa từng có trong lịch sử là mời phóng viên lên tàu sân bay công khai hoạt động của phía Trung Quốc, việc này không khác nào công khai sỉ nhục Trung Quốc. 

Từ 6 tháng cuối năm 2016 đến nay, cục diện Biển Đông rõ ràng giảm nhiệt, kênh ngoại giao lấy đàm phán “Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC)” giữa Trung Quốc và ASEAN làm tiêu chí đã trở thành con đường quan trọng nhất để xử lý vấn đề Biển Đông. Việc đàm phán ngoại giao với Trung Quốc và ASEAN song song với nhau, Trung Quốc và Mỹ cũng cần phải thiết lập đối thoại ngoại giao, thảo luận vấn đề Trung Quốc và Mỹ làm thế nào để thiết lập quan hệ quân sự và chiến lược ổn định ở Biển Đông. 

Trung Quốc và Mỹ cần phải tôn trọng lợi ích lẫn nhau ở Biển Đông, đồng thời phát triển con đường cùng tồn tại và bao dung trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau. Điều này chủ yếu cần con đường ngoại giao để hoàn thành, nhưng trước tình hình cục diện quân sự ở Biển Đông hiện nay vẫn tương đối căng thẳng, hình thành sự răn đe lẫn nhau giữa hai quân đội, vẫn có thể coi là kế sách tạm thời đi theo hướng bao dung lâu dài. Nhiệm vụ cấp bách trước mắt là làm giảm ưu thế quân sự mà quân đội Mỹ muốn duy trì đối với Trung Quốc ở Biển Đông và mâu thuẫn mà Trung Quốc muốn tăng cường giữa quyền kiểm soát đối với các đảo, bãi đá và vùng biển liên quan ở Biển Đông. Nếu Chính quyền Trump có hành động thiết thực thì có thể xoa dịu được mâu thuẫn này.

Feng Zhang là nhà nghiên cứu tại khoa Quan hệ Quốc tế, trường Đại học Quốc gia Úc, giáo sư liên kết của Viện Nghiên cứu Nam Hải Quốc gia, Trung Quốc. Bài viết được đăng trên The Financial Times (phiên bản tiếng Trung).

Hoàng Lan (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Báo cáo chưa đầy đủ về hoạt động quân sự của Mỹ tại Biển Đông năm 2018

Báo cáo chưa đầy đủ về hoạt động quân sự của Mỹ tại Biển Đông năm 2018

Chừng nào sức mạnh của Trung Quốc vẫn đang phát triển, ngay cả khi nước này tiếp tục hạn chế sử dụng sức mạnh, quân đội Mỹ vẫn sẽ tiếp tục tăng cường bố trí lực lượng và hiện diện quân sự, tăng cường hoạt động “tự do hàng hải” khiến Biển Đông trở thành “chiến trường”. Trong tương lai, lực lượng quân đội Mỹ sẽ không ngừng tập trung ở Biển Đông, gia tăng cường độ hành động hơn nữa.

Đọc tiếp...

Trung Quốc khẳng định sức mạnh bằng "họng súng" và "vỏ bọc hòa bình"

Trung Quốc khẳng định sức mạnh bằng

"Người dân Trung Quốc đã học được giá trị của hòa bình"..."Trung Quốc chưa bao giờ tiến hành bất kỳ cuộc chiến tranh hay xung đột nào" hay "Trung Quốc luôn đi đầu trong việc hướng tới hòa bình và ổn định khu vực"... Đây là những "Khẩu hiệu" mà Trung Quốc thường rêu rao để đánh bóng hình ảnh của mình. Tuy nhiên, những gì Trung Quốc làm hoàn toàn trái ngược với điều đó.

Đọc tiếp...

"Hàng xóm bắt nạt": Hành động của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ phản tác dụng

Mọi hành động đều có phản ứng khác nhau; các quốc gia ở Đông Nam Á cũng như các quốc gia có lợi ích ở khu vực này chắc chắn sẽ không khoanh tay đứng nhìn. Trên thực tế, Bắc Kinh đang “mời gọi" các nước chống lại họ, và điều này không mang lại lợi ích cho Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Chiến tranh pháp lý của Trung Quốc, tranh chấp tài nguyên và luật biển

Chiến tranh pháp lý của Trung Quốc, tranh chấp tài nguyên và luật biển

Học thuyết “Tam chiến” của Trung Quốc vạch ra bộ ba phương pháp tấn công: chiến tranh thông tin, chiến tranh tâm lý và chiến tranh pháp lý. Trong số này, chức năng của chiến tranh pháp lý là nhằm “thúc đẩy tính hiệu quả của các cơ chế và quy trình pháp lý hiện hành để hạn chế hành vi đối địch, đối phó trong các hoàn cảnh bất lợi, đảo ngược các án lệ, và tối đa hóa lợi thế trong các tình huống liên quan đến các lợi ích cốt lõi của Trung Quốc”.

Đọc tiếp...

Câu chuyện về chủ quyền và vai trò cá nhân lãnh đạo trong xác lập vị thế của Trung Quốc

Câu chuyện về chủ quyền và vai trò cá nhân lãnh đạo trong xác lập vị thế của Trung Quốc

Hành vi và khát vọng bá quyền trên biển của Trung Quốc đang khiến cả châu Á giận dữ. Qua nghiên cứu so sánh tư tưởng và ngoại giao, bài phân tích sẽ giúp hiểu được viễn cảnh hình thành khát vọng bá quyền trên biển của Trung Quốc và ảnh hưởng của các chính sách hải quân của nước này đến các quốc gia khác trong việc sửa đổi hoặc hình thành các chiến lược biển mới.

Đọc tiếp...

Cách thức ngăn chặn Trung Quốc trên Biển Đông

Cách thức ngăn chặn Trung Quốc trên Biển Đông

Mỹ và đồng minh phải sử dụng sức mạnh của họ trên mọi lĩnh vực quân sự và phi quân sự. Theo đó, các hoạt động hộ tống bảo vệ hàng hải sẽ đi kèm với các nỗ lực đồng thời nhằm giúp các chính phủ và nền kinh tế ở Đông Nam Á vững vàng hơn trước ảnh hưởng xấu của Trung Quốc, cũng như việc phát triển và triển khai các lực lượng chiến đấu tinh nhuệ với nhiệm vụ ngăn chặn hành vi gây hấn quy mô lớn của Trung Quốc

Đọc tiếp...

Tôn trọng và tuân thủ luật pháp - Ưu tiên hàng đầu cho vấn đề hóc búa ở Biển Đông

Tôn trọng và tuân thủ luật pháp - Ưu tiên hàng đầu cho vấn đề hóc búa ở Biển Đông

Những diễn biến gần đây ở Biển Đông, một trong những tuyến đường biển sầm uất nhất trên thế giới, không chỉ đáng báo động mà còn nhiều khả năng biến thành một cuộc chiến tranh thực sự. Nếu điều đó xảy ra, hòa bình và ổn định ở Đông Nam Á sẽ tiêu tan.

Đọc tiếp...

Đối đầu ở Bãi Tư Chính: Giông tố mới ở Biển Đông

Đối đầu ở Bãi Tư Chính: Giông tố mới ở Biển Đông

Vụ việc ở Bãi Tư Chính là một phần trong những nỗ lực của Trung Quốc nhằm ngăn cản hoạt động khai thác tài nguyên hợp pháp ở Biển Đông của các quốc gia ven biển và hợp tác giữa họ với các nước ngoài khu vực. Những hành động này có thể mang lại lợi ích trước mắt cho Trung Quốc, nhưng về lâu dài sẽ dẫn đến bất lợi cho quốc gia này.

Đọc tiếp...

Philippines: Làm thế nào để đứng vững giữa cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ?

Philippines: Làm thế nào để đứng vững giữa cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ?

Philippines đã đúng khi mong muốn có mối quan hệ thân thiện với Trung Quốc, đặc biệt là khi nước này mong muốn mở cửa để phát triển kinh tế hơn nữa. Manila cũng phải nhớ rằng hòa bình và thịnh vượng lâu dài phụ thuộc vào quyền tự do và sự tôn trọng lẫn nhau giữa các nước có chủ quyền, cũng như trật tự quốc tế dựa trên nguyên tắc. Trong lời nói và hành động, Philippines cần phải giữ vững lập trường để bảo vệ những nguyên tắc quan trọng này.

 

Đọc tiếp...

Đỉnh điểm của việc Trung Quốc quân sự hóa biển Đông

Đỉnh điểm của việc Trung Quốc quân sự hóa biển Đông

Tính tới giờ, việc Trung Quốc tiến hành quân sự hóa một số đảo nhân tạo trên Biển Đông được cho là động thái ở mức cao nhất của nước này đối với các vấn đề ở khu vực. Thực chất hành động cũng như mục đích đằng sau của Trung Quốc đe dọa tới không chỉ các nước trong khu vực mà còn tới cả nước lớn như Mỹ.

Đọc tiếp...

Thực chất tình hình tại biển Đông

Thực chất tình hình tại biển Đông

Các vấn đề tại Biển Đông vốn đã xảy ra trong một khoảng thời gian dài, đặc biệt là giữa các bên có yêu sách ở khu vực này. Gần đây, những vấn đề trên trở nên phức tạp hơn do những tính toán chiến lược không chỉ của các bên có tranh chấp, mà còn của cả các nước lớn bên ngoài khu vực.

Đọc tiếp...

Gót chân Asin của ASEAN trong vấn đề Biển Đông

Gót chân Asin của ASEAN trong vấn đề Biển Đông

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), từ lâu được mô tả là mô hình thành công nhất của sự hội nhập khu vực trong thế giới hậu thực dân, đã ngày càng trở nên bất lực trong việc kiềm chế Trung Quốc làm xói mòn trật tự dựa trên quy tắc của khu vực vốn được định hướng bằng nguyên tắc không gây hấn, tránh xung đột và chủ nghĩa đa phương tự do.

Đọc tiếp...

Các vấn đề trong liên minh Mỹ-Philippines

Các vấn đề trong liên minh Mỹ-Philippines

Hiện nay, không có thông tin công khai về việc Chính phủ Philippines chính thức yêu cầu Mỹ có một đánh giá hiệp ước chính thức. Người ta cho rằng một đánh giá chính thức sẽ vấp phải những khó khăn, trước hết là trong việc đạt được sự nhất trí về những sửa đổi đối với một hiệp ước có từ 7 thập kỷ trước và sau đó là trong việc phê chuẩn một hiệp ước đã sửa đổi ở cả 2 nước.

Đọc tiếp...

Suy nghĩ về các hành động của Trung Quốc tại Bãi Tư Chính

Suy nghĩ về các hành động của Trung Quốc tại Bãi Tư Chính

Nếu không có một phản ứng cứng rắn từ phía cộng đồng quốc tế đối với các hành động của Trung Quốc tại Bãi Tư Chính, các vụ việc tương tự sẽ còn lặp lại trong những năm tới, lý do đơn giản là Bắc Kinh rất hào hứng nhận ra rằng các hành động cưỡng ép của họ đã mang lại hiệu quả.

Đọc tiếp...

Vai trò ngày càng tăng của EU ở Biển Đông

Vai trò ngày càng tăng của EU ở Biển Đông

Yêu cầu của EU đòi phải được thừa nhận là một bên tham gia về chính trị và an ninh ở châu Á không phải là mới. Tham vọng của họ có một ghế tại EAS và gần đây hơn là địa vị quan sát viên tại Nhóm chuyên gia ADMM+ là chủ đề của nhiều cuộc thảo luận, xoay quanh đòi hỏi chính là thừa nhận giá trị thực tế của EU đối với an ninh khu vực. Bởi vậy, việc xem xét kỹ lưỡng các chính sách và hành động của EU ở Biển Đông là điều hợp lôgích.

Đọc tiếp...

Hệ lụy từ hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông

Hệ lụy từ hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông

Việc kiểm soát Biển Đông có nghĩa là Trung Quốc có khả năng bác bỏ hệ thống trật tự thế giới dựa trên các quy tắc, từ chối tuân thủ các chuẩn mực, kỳ vọng, và UNCLOS; đẩy người bảo vệ trật tự thế giới (Mỹ) khỏi Tây Thái Bình Dương, làm suy yếu hoặc phá hủy các đồng minh ở Tây Thái Bình Dương, khiến uy tín của Mỹ bị nghi ngờ ở phạm vi khu vực cũng như quốc tế và phá hủy cơ sở hạ tầng an ninh ở Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Nhận diện chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông

Nhận diện chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông

Để giành kiểm soát trên Biển Đông, đầu tiên, Trung Quốc cần phải cô lập khu vực. Trong nỗ lực cô lập khu vực, Trung Quốc sử dụng chiến lược hai hướng “cây gậy và củ cà rốt”, vừa lôi kéo các nước láng giềng khi thuận tiện trong khi đe dọa các nước chống đối mình.

Đọc tiếp...

Nhận diện mục đích của Trung Quốc ở Biển Đông

Nhận diện mục đích của Trung Quốc ở Biển Đông

Tại sao Trung Quốc lại tập trung vào Biển Đông đến như vậy và tại sao lại vào thời điểm này? Nghiên cứu cho thấy, một phần Trung Quốc được thúc đẩy bởi nhận thức về cơ hội, một phần vì nhận thức về sự suy yếu của Mỹ và một phần bởi nhu cầu lên tiếng về những tuyên bố pháp lý của nhà nước.

Đọc tiếp...

Phán quyết Biển Đông: Chúng ta nên hiểu Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển như thế nào?

Phán quyết Biển Đông: Chúng ta nên hiểu Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển như thế nào?

Người ta thường cho rằng cơ chế giải quyết tranh chấp được quy định tại phần XV Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) được áp dụng rất hạn chế, phản ánh ý đồ của những người soạn thảo UNCLOS. Vì vậy, các tòa trọng tài cần diễn giải phần XV một cách thận trọng, lưu ý đến những giới hạn về thẩm quyền của toà. Tuy nhiên, Phán quyết Vụ kiện Biển Đông đã đi ngược lại với cách tiếp cận này.

Đọc tiếp...

Leo thang trên biển: Tình trạng ổn định và bất ổn định tại các vùng biển Đông Á

Leo thang trên biển: Tình trạng ổn định và bất ổn định tại các vùng biển Đông Á

Bài viết lập luận rằng các bất ổn cường độ thấp sẽ xảy ra trong tranh chấp biển hoặc cạnh tranh sức mạnh trên biển; tuy nhiên, ít có khả năng tạo ra chu kỳ leo thang kéo dài bởi đặc điểm của môi trường chiến lược biển khu vực.

Đọc tiếp...

Đã đến lúc cần suy nghĩ nghiêm túc về một chiến lược tại Biển Đông

Đã đến lúc cần suy nghĩ nghiêm túc về một chiến lược tại Biển Đông

Thời điểm hiện tại, tình hình Biển Đông đang đi vào thời điểm quan trọng khi những bước tiến của Trung Quốc đang tích tụ dần còn dư địa cho Mỹ hành động đang giảm đi, và các nhà quan sát tại khu vực thì đang tự hỏi liệu Mỹ đã sẵn sàng đối mặt với thách thức này hay chưa. Và Mỹ vẫn đang loay hoay đi tìm một chiến lược.

Đọc tiếp...

"Không độc chiếm" Biển Đông?

Dù có sự khác biệt giữa Vương quốc Trung Hoa và Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, nhưng Simon nhận thấy Trung Quốc vẫn giữ khuynh hướng sơ khởi đó là thưởng cho "những quốc gia sẵn sàng thừa nhận vị thế bá chủ khu vực của mình" trong khi phạt "những quốc gia từ chối tuân phục". Để thấy rõ nhất cách tiếp cận này của Trung Quốc, ta có thể nhìn ngay vào quan hệ của nước này tại Đông Nam Á trong năm 2018.

Đọc tiếp...

Vai trò các Chủ thể Doanh nghiệp trong Chính sách Biển Đông của Trung Quốc

Vai trò các Chủ thể Doanh nghiệp trong Chính sách Biển Đông của Trung Quốc

Bài viết phân tích 3 trường hợp nghiên cứu trong lĩnh vực - du lịch, khai thác năng lượng và cơ sở hạ tầng - từ đó nêu bật vai trò các chủ thể doanh nghiệp Trung Quốc đã làm thay đổi chính sách Biển Đông của Trung Quốc như thế nào.

Đọc tiếp...

Chiến lược xây dựng Trung Quốc trở thành cường quốc biển của Bắc Kinh

Chiến lược xây dựng Trung Quốc trở thành cường quốc biển của Bắc Kinh

Bài phân tích đánh giá việc Bắc Kinh xác định chiến lược biển của mình trong các tuyên bố công khai của lãnh đạo. Mục đích là nhằm hiểu được nhiều hơn về ý đồ và ưu tiên chiến lược của Trung Quốc trong lĩnh vực biển; đồng thời cung cấp cho giới hoạch định chính sách và các chuyên gia an ninh quốc gia vốn kiến thức cụ thể và đầy đủ nhất để đối trọng với Trung Quốc trong các vấn đề trên biển.

Đọc tiếp...

Biển Đông: Các Động lực Thay đổi

Biển Đông: Các Động lực Thay đổi

Hành động của Trung Quốc tại Biển Đông khiến các nước trong khu vực cảnh giác. Thực tế này thúc đẩy Philippines kiện Trung Quốc. Vào năm 2016, tòa đã đưa ra phán quyết. Hành động và phản ứng của các bên liên quan tới phán quyết và các sự kiện chính trị khác đã khiến năm 2016 trở thành một năm đáng chú ý. Cuộc bầu cử Tổng thống ở Philippines và Mỹ cũng bổ sung những động lực khác khiến tình hình khu vực thay đổi.

 

Đọc tiếp...

Cạnh tranh ảnh hưởng Trung - Mỹ tại Đông Nam Á

Cạnh tranh ảnh hưởng Trung - Mỹ tại Đông Nam Á

Bài viết so sánh chính sách đối ngoại của Trung Quốc và Mỹ, cụ thể là các hình thức hội nhập kinh tế và cách tiếp cận địa chính trị tại Đông Nam Á. Các tác giả so sánh động cơ và lý do các cường quốc lớn và hạng hai trong khu vực chấp nhận hoặc tranh cãi về các chính sách của Mỹ và Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Khảo cổ học và chủ nghĩa yêu nước: Chiến lược dài hạn của Trung Quốc ở Biển Đông

Khảo cổ học và chủ nghĩa yêu nước: Chiến lược dài hạn của Trung Quốc ở Biển Đông

Các ghi chép của Trung Quốc cho thấy chuyến thám hiểm chính thức đầu tiên của Trung Quốc tới Hoàng Sa vào năm 1902 chưa từng diễn ra. Thay vào đó, một cuộc thám hiểm bí mật được tiến hành nhiều thập kỷ sau đó để ngụy tạo bằng chứng khảo cổ học trên quần đảo Hoàng Sa nhằm củng cố yêu sách lãnh thổ của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Trung Quốc và ASEAN trên Biển Đông: Những cơ hội và nguy hiểm

Trung Quốc và ASEAN trên Biển Đông: Những cơ hội và nguy hiểm

Quan hệ giữa Trung Quốc và ASEAN về vấn đề Biển Đông dường như đang được cải thiện. Trong khu vực, người ta nói đến hợp tác kinh tế và khoa học, khai thác chung tài nguyên biển, bộ quy tắc ứng xử. Nhưng thực tế hoàn toàn khác và chúng ta không thể quên một điều cốt yếu: Sự mất cân xứng về công nghệ và quân sự, những cơ hội và nguy hiểm của việc khai thác chung... có lợi cho Bắc Kinh!

Đọc tiếp...

Cách thức đúng đắn để Mỹ đẩy lùi Trung Quốc ở Biển Đông

Cách thức đúng đắn để Mỹ đẩy lùi Trung Quốc ở Biển Đông

Một liên minh hiệu quả ở Biển Đông sẽ là thứ giúp bảo vệ các quyền lợi mà các nước Đông Nam Á được hưởng trong vùng biển của chính họ, đồng thời khiến Bắc Kinh phải đưa ra những nhượng bộ dài hạn hoặc phải trả một cái giá cắt cổ về ngoại giao và kinh tế. Nhưng để làm được điều đó, Washington cần đưa chính sự sáng tạo và tham vọng mà họ đã thể hiện ở biển Hoa Đông đến Biển Đông.

Đọc tiếp...

Hiểu và đánh bại cuộc nổi dậy trên biển của Trung Quốc ở Biển Đông

Hiểu và đánh bại cuộc nổi dậy trên biển của Trung Quốc ở Biển Đông

Để khôi phục được vị thế, Mỹ và các đồng minh của nước này cần phải điều chỉnh lại cách hiểu của họ về chiến dịch của Trung Quốc trên Biển Đông và định hướng lại chiến lược của Mỹ nhằm đánh bại nó.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7173 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin