19 - 8 - 2019 | 0:59
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Nghiên cứu Quốc Tế Nghiên cứu Quốc Tế Sức mạnh tiềm ẩn của chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Sức mạnh tiềm ẩn của chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Email In PDF.

Trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi dường như đang lan khắp thế giới, một trong những thách thức địa chính trị lớn nhất đối với châu Á là cách thức đối phó sự trỗi dậy của Trung Quốc. Một trong những câu trả lời chính là chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở mà Tokyo đang thúc đẩy.  

 

australia_scs.jpg

 

Song nhiều người nói về ý tưởng này đang cảm thấy bất an khi nghĩ về Ấn Độ, một trong những thành phần chủ chốt của chiến lược này. Tháng trước, tại Đối thoại An ninh Shangri-La ở Singapore, các chuyên gia an ninh tỏ ra lúng túng khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Diễn đàn năm nay, đã có bài phát biểu không như kỳ vòng và thậm chí cảm thấy không thoải mái khi nhắc đến Đối thoại An ninh Tứ giác hay Nhóm Bộ tứ bao gồm các cường quốc dân chủ như Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ.

Điều mỉa mai là khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở lại xuất phát từ sĩ quan hải quân Ấn Độ, Thuyền trưởng Gurpreet Khurana, người đầu tiên đư ra khái niệm địa chính trị hồi đầu năm 2007 trong một bài báo với tiêu đề “An ninh của Các tuyến đường Biển: Triển vọng cho sự hợp tác Ấn Độ-Nhật Bản”. Trước đây, Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở chủ yếu là khái niệm về địa lý mô tả không gian biển trải dài từ các vùng duyên hải ở Đông Phi và Tây Á qua Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương cho tới các vùng duyên hải ở Đông Á. Thuật ngữ này đã đặt Ấn Độ làm trung tâm nằm giữa các nền kinh tế phát triển của châu Á-Thái Bình Dương và các nền kinh tế đang nổi ở Đông Nam Á, Nam Á và Đông Phi.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình tháng 8/2007, đã ví đây như “Ngã tư của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương” và “điểm kết nối năng động của các vùng biển tự do và thịnh vượng” ở một khu vực châu Á rộng lớn hơn. Đáng chú ý, việc Thủ tướng Abe tập trung thúc đẩy các mối quan hệ mạnh mẽ hơn ở các khu vực duyên hải phía Đông, Tây Nam và Nam Á nhằm cân bằng với một Trung Quốc ngày càng quyết đoán là động lực rất quan trọng của sáng kiến này. Thật không may, sự lãnh đạo của Nhật Bản thúc đẩy khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đã bị gián đoạn khi ông Abe từ chức thủ tướng vào cuối năm đó. Khái niệm này đã xuất hiện trở lại trong Sách trắng Quốc phòng Australia năm 2013. Sách trắng phản ánh “tầm nhìn xa trông rộng” của Canberra nhằm bảo đảm các lợi ích địa chính trị của mình, nước này cũng sẽ cần những khái niệm chiến lược hoạt động ở khu vực Ấn Độ Dương, bao gồm với các đối tác khu vực có cùng lợi ích chiến lược.

Tháng 11/2017, khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở đã được đề cập nhiều hơn và bị Trung Quốc kịch liệt chỉ trích khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc tới ý tưởng này trong các bài phát biểu của ông trước các nhà lãnh đạo khu vực tại một số sự kiện. Nhật Bản, Úc, Mỹ và Ấn Độ, tất cả đã bắt đầu nhắc tới thuật ngữ này trong các văn bản và tuyên bố chính thức. Cùng với khái nhiệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ý tưởng Nhóm Bộ tứ được “hồi sinh” năm 2017 khi có đến 7 chủ đề tập trung vào việc thúc đẩy trật tự tự do quốc tế: trật tự dựa trên luật trị ở châu Á, tự do hàng hải và hàng không trong các vùng biển chung, tôn trọng luật pháp quốc tế, thúc đẩy kết nối, an ninh hàng hải, không phổ biến vũ khí hạt nhân và chủ nghĩa khủng bố.

Rõ ràng, đây là những phản ứng trước sự quyết đoán gia tăng của Trung Quốc ở khu vực. Việc Trung Quốc quân sự hóa các đảo nhân tạo ở Biển Đông, tuyên bố vùng nhận dạng phòng không ở Biển Hoa Đông, thực hiện chiến thuật “chiến tranh pháp lý” xung quanh quần đảo Senkaku của Nhật Bản hay kế hoạch bao vây Ấn Độ là những lý do để Nhóm Bộ tứ xuất hiện trở lại và các quốc gia có liên quan tập hợp xung quanh khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, tuyên bố của 4 nước trên về thuật ngữ này cho thấy sự khác nhau trong việc đánh giá tầm quan trọng cũng như nét đặc trưng liên quan đến các chủ đề cốt lõi. Mỹ và Úc là những thành viên duy nhất sử dụng thuật ngữ “Tứ giác”, trong khi Nhật Bản cố gắng không nhấn mạnh sự liên kết này để tránh hiểu nghĩa rộng hơn của chính sách ngăn chặn. Đáng chú ý hơn cả là việc Ấn Độ tỏ ra do dự khi sử dụng thuật ngữ tự do hàng hải và hàng không ở các vùng biển chung và tôn trọng luật pháp quốc tế. Việc Ấn Độ thiếu cam kết đối với những vấn đề cốt lõi đã làm dấy lên hoài nghi về tương lai của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở cũng như Nhóm Bộ tứ.

Và điều này sẽ tác động như nào đến sự cân bằng vốn mong manh để quản lý sự nổi lên của Trung Quốc mà không dẫn đến xung đột? Việc Ấn Độ do dự cho thấy năng lực của nước này còn hạn chế so với đối thủ địa chính trị Trung Quốc. Về khả năng quân sự, Ấn Độ đứng sau Nhật Bản, Úc và Mỹ, những nước tham gia tập trận chung với những công nghệ quân sự tối tân trong nhiều năm qua. Với mức độ phát triển quân sự, trang thiết bị và huấn luyện như hiện nay, Ấn Độ sẽ khó có thể tạo ra một lực lượng quân đội chính quy, tinh nhuệ đủ khả năng bảo đảm cho một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương dựa trên luật lệ.

Người Ấn Độ rất thực tế về khả năng hiện nay của họ để tham gia vào một cuộc cạnh tranh địa chính trị trực tiếp với Trung Quốc. Dù đang phát triển mạnh mẽ nhưng sự giàu có, cơ sở công nghiệp và sức mạnh quân sự của Ấn Độ vẫn đứng sau Trung Quốc. Việc Ấn Độ cam kết chống lại sự quyết đoán của Trung Quốc một cách thiếu thận trọng và không đúng lúc có thể phản tác dụng, gây tổn hại cho lợi ích quốc gia, chẳng hạn như ở khu vực biên giới Ấn Độ-Pakistan, các vùng lãnh thổ tranh chấp giữa Trung Quốc và Ấn Độ, hay ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc ở sân sau của Ấn Độ như Nepal, Sri Lanka và Bangladesh.

Tuy nhiên, tất cả những điều này không có nghĩa Nhóm Bộ tứ và khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở bị “thất bại”. Cho dù Ấn Độ ít lên tiếng nhưng vẫn có không gian để mở rộng và làm sâu sắc cho cả hai khái niệm này trong khi tối đa hóa vai trò của Ấn Độ. Thứ nhất, chúng ta cần phải lưu ý rằng đây vẫn là khuôn khổ mới hình thành trong bối cảnh biến động không ngừng. Hãy nhìn vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Sức mạnh của tổ chức này dựa trên cam kết phòng thủ tập thể. Do có sự khác nhau về quy mô, năng lực và tầm với toàn cầu, các quốc gia thành viên NATO có vai trò và năng lực khác nhau cho phép điều phối tổ chức và duy trì gắn kết thể chế.

Giống như NATO, khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và Nhóm Bộ tứ nên tập trung vào những thế mạnh của mỗi quốc gia thành viên trong khi củng cố các giá trị, đáp ứng toàn bộ “chủ đề” thúc đẩy một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Vị trí trung tâm của Ấn Độ trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cùng với dân số và nguồn tài nguyên phong phú cho thấy vai trò của Ấn Độ có thể là hỗ trợ dưới hình thức là một đầu tàu kinh tế năng động, một người truyền bá các quy tắc hay một nhà lãnh đạo thúc đẩy khuôn khổ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở cho những quốc gia còn lưỡng lự ở khu vực này, hoặc cũng có thể là mô hình cho các quốc gia đang phát triển đóng góp vào các khuôn khổ an ninh đa phương bằng nhiều cách cả quân sự và phi quân sự. Vài trò của Ấn Độ vẫn sẽ là hỗ trợ. Ấn Độ sẽ tiếp tục đi lên với các khả năng quân sự, chính trị và kinh tế ngày càng phát triển của mình và những điều kiện địa chính trị thay đổi bất thường ở khu vực mà chúng ta chứng kiến là một sự leo thang hoặc giảm bớt căng thẳng trong cạnh tranh quyền bá chủ khu vực của hai đối thủ Mỹ-Trung.

Theo “Japan Times

Vũ Hiền (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Những bí mật chiến lược của Bắc Kinh

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Những bí mật chiến lược của Bắc Kinh

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung hiện đang trong giai đoạn đỉnh điểm, ảnh hưởng tới không chỉ hai nước trong cuộc mà còn tới nhiều quốc gia khác. Với những tham vọng không chỉ dừng lại ở kinh tế, thương mại, Trung Quốc có những chiến lược bí mật nào để đối phó với Mỹ và tiến gần hơn tới mục đích của mình? 

Đọc tiếp...
More:

Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Bình mới rượu cũ?

Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Bình mới rượu cũ?

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 34 diễn ra tại Bangkok vào tháng 6/2019 đã thông qua Quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP). Bài viết này xem xét nội dung của AOIP và phân tích ý nghĩa của nó đối với ASEAN và các nước thành viên.

Đọc tiếp...
More:

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc tạo rủi ro cho các nước đang phát triển

Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất thế giới, tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng tại các nước đang phát triển để đổi lấy quyền tiếp cận các loại nguyên liệu thô. Một nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ mới là rất lớn.

Đọc tiếp...
More:

Thế giới cần theo dõi cuộc chiến thương mại Nhật-Hàn

Thế giới cần theo dõi cuộc chiến thương mại Nhật-Hàn

Nhật Bản và Hàn Quốc là hai quốc gia chủ chốt ở châu Á – Thái Bình Dương đồng thời cũng là là quốc gia đồng minh chính trong chiến lược của Mỹ ở khu vực. Nhưng thù hằn quá khứ dai dẳng của Hàn Quốc với Nhật Bản vẫn luôn sôi sục từ lâu. Giờ đây, động thái áp đặt hạn chế thương mại của Nhật Bản đối với Hàn Quốc càng khoét sâu thêm rạn nứt này.

Đọc tiếp...
More:

Cần hiểu đúng Chiến lược châu Á của Mỹ

Cần hiểu đúng Chiến lược châu Á của Mỹ

Trong bối cảnh cuộc tổng tuyển cử ở Philippines sắp diễn ra và tình hình quan hệ Philippines-Trung Quốc ấm lên dưới thời Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, cam kết của Ngoại trưởng Mỹ mới đây về Hiệp ước phòng thủ chung với Philippines cho thấy Mỹ theo đuổi chủ nghĩa quốc tế và gắn kết với khu vực.

Đọc tiếp...
More:

Chính sách của Pháp và Đức đối với Trung Quốc

Chính sách của Pháp và Đức đối với Trung Quốc

Đâu là những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai nước trong chính sách của họ đối với Trung Quốc? Mức độ hội tụ đến đâu và liệu sự hội tụ này có thể được coi là một cách tiếp cận chung thống nhất của châu Âu đối với Trung Quốc hay không?

Đọc tiếp...
More:

Chính phủ mới của Úc có mang tới những thay đổi lớn?

Chính phủ mới của Úc có mang tới những thay đổi lớn?

Chính phủ mới của Úc - mà đứng đầu là tân Thủ tướng Malcom Turnbull - sẽ rất khác so với chính phủ tiền nhiệm dù họ đều cùng thuộc liên minh Tự do-Dân tộc. Tuy nhiên, việc vẫn còn các lực lượng bảo thủ trong đội ngũ đồng nghĩa với việc sẽ chưa thể có ngay những thay đổi lớn mang tính định hướng trong thời gian ngắn hạn.

Đọc tiếp...
More:

Mục tiêu cường quốc tầm trung và viễn cảnh ngoại giao Việt Nam sau năm 2030

Mục tiêu cường quốc tầm trung và viễn cảnh ngoại giao Việt Nam sau năm 2030

Một trong những bí quyết thành công của sự nghiệp Đổi mới và của ngoại giao Việt Nam kể từ năm 1986 đến nay là không ngừng tìm tòi cái mới, tạo đột phá. Bài viết này cố gắng làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn xoay quanh ý tưởng cường quốc tầm trung cho Việt Nam sau năm 2030.

Đọc tiếp...
More:

Cách thức giải quyết cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Cách thức giải quyết cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Nếu ai nghĩ rằng tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ được giải quyết một cách dễ dàng, thì đó là do họ không để ý. Tranh chấp này sâu xa hơn - và vì thế nguy hiểm hơn nhiều.

Đọc tiếp...
More:

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Dự báo về các nguy cơ toàn cầu năm 2016

Ba nguy cơ hàng đầu có khả năng xảy ra nhất ở Bắc Mỹ là tấn công mạng, hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và đánh cắp dữ liệu, trong khi ở Mỹ Latinh và Caribbean là nguy cơ thất bại của chính phủ quốc gia, thất nghiệp và bất ổn xã hội.

Đọc tiếp...
More:

Chiến lược Trục hàng hải toàn cầu trong nhiệm kỳ 2 của tổng thống Indonesia

Chiến lược Trục hàng hải toàn cầu trong nhiệm kỳ 2 của tổng thống Indonesia

Việc thực hiện Trục hàng hải toàn cầu (GMF) của Chính quyền Jokowi đang ở giai đoạn nào sau khi ông kết thúc nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên? Và trong nhiệm kỳ 2 này, GMF sẽ được thực hiện ra sao? Liệu ông Jokowi còn tiếp tục ưu tiên thực hiện chiến lược này như đã cam kết hay không, hay đang dần chuyển sang ưu tiên mục tiêu mới, thiết thực và quan trọng hơn.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6506 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin