24 - 3 - 2017 | 5:01
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC Bắc Kinh lợi dụng sự mập mờ chính sách của Donald Trump

Bắc Kinh lợi dụng sự mập mờ chính sách của Donald Trump

Email In PDF.

Trong vài tuần lễ, Donald Trump đã làm xáo trộn cán cân sức mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc, đẩy Bắc Kinh đôi khi vào tình thế buộc phải cởi mở và ôn hòa, thậm chí là trở thành người bào vệ cho tự do thương mại.

 

Trung Quốc rất chú ý tới chính sách đối ngoại của Chính quyền Donald Trump, trong đó có rất nhiều nội dung chưa rõ ràng, và cố gắng tranh thủ để khẳng định vị thế của mình. 

Phải đợi tới 20 ngày Donald Trump mới đưa ra một cử chỉ chính thức với Trung Quốc. Ngày 10/2, lần đầu tiên tân tổng thống Mỹ đã có cuộc trao đổi qua điện thoại với người đồng cấp Trung Quốc và chính thức thừa nhận nguyên tắc “Một Trung Quốc”, điều rất cần thiết với Bắc Kinh. Vào tháng 12, Donald Trump đã nhận cuộc gọi của Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn chúc mừng ông thắng cử. Cuộc nói chuyện với Tập Cận Bình đã làm dịu căng thẳng, nhưng lại phủ thêm một làn sương mờ lên tầm nhìn về chính sách của Chính quyền Trump. Tân tổng thống Mỹ đã nhiều lần công kích Trung Quốc qua Twitter, thể hiện thái độ rất hung hăng trên các lĩnh vực kinh tế và quân sự, nhưng bỏ qua hoàn toàn vấn đề môi trường và nhân quyền. Trong vài tuần lễ, Donald Trump đã làm xáo trộn cán cân sức mạnh giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới, đẩy Bắc Kinh đôi khi vào tình thế buộc phải cởi mở và ôn hòa. Dưới đây điểm lại bốn vấn đề nổi bật. 

Quản trị toàn cầu 

Đây là lần hiếm hoi các phương tiện thông tin đại chúng của Trung Quốc và phương Tây đồng ý với nhau: Diễn văn của Tập Cận Bình tại Diễn đàn kinh tế thế giới Davos tháng 1/2017 chắc chắn sẽ còn lưu rất lâu trong ký ức. Trong vòng 30 phút, trong 1 bài diễn văn rất trôi chảy và trích dẫn cả nhà văn Charles Dickens, chủ tịch Trung Quốc đã ca ngợi những hào quang của chủ nghĩa tư bản và tự nhận là người lãnh đạo của hệ thống quản trị toàn cầu. Ông Jean-Vincent Brisset, chuyên gia người Pháp về chính sách quốc phòng và chiến lược Trung Quốc, nhận xét: “Tập Cận Bình đã làm một cuộc cách mạng về chính sách của Trung Quốc, đưa nó đi theo phong cách truyền thống, dưới cách nhìn của phương Tây”. Bài diễn văn trong chuyến công du Thụy Sỹ này được coi là bước đi nhằm thúc đẩy toàn cầu hóa của chủ tịch Trung Quốc. Ông Barthélemy Courmont, Giám đốc nghiên cứu tại Viện quan hệ quốc tế và chiến lược Pháp (IFRIS), nói: “Bắc Kinh muốn chiếm lĩnh thế thượng phong và tìm cách thay thế sức mạnh đang suy yếu của Mỹ”. Đây là sự đoạn tuyệt với truyền thống không can thiệp của chính sách đối ngoại Trung Quốc. Ông Courmont giải thích: “Từ hơn 10 năm nay, Bắc Kinh đã thực hiện chiến lược ‘sức mạnh mềm’ bằng cách chăm chút hình ảnh của mình để được một số khu vực chấp nhận”. 

Tại Davos, Tập Cận Bình đã đáp trả Donald Trump một cách gián tiếp, khi đó mới chỉ là tổng thống đắc cử chưa nhậm chức, ám chỉ tới các tác động tiêu cực nếu Mỹ rút khỏi trường quốc tế. Theo Barthélemy Courmont, “khó có thể hình dung Mỹ thu mình lại và không còn quan tâm tới các hồ sơ quốc tế”. Không hoàn toàn theo chủ nghĩa biệt lập, Trump “sẽ là một tổng thống thực dụng”, có thể từ bỏ các hồ sơ mà ông không quan tâm hoặc trong đó ông cho rằng lợi ích của Mỹ chưa bị đe dọa. Xét theo góc độ này, Trump quay trở lại với dạng chủ nghĩa thực dụng kiểu Cộng hòa, đặc trưng là chuyến thăm của Richard Nixon tới Trung Quốc năm 1972. Với kiểu chính trị thực dụng này, Mỹ sẽ tạo điều kiện cho Trung Quốc rảnh tay trên những lĩnh vực mà họ bỏ qua. 

Chống biến đổi khí hậu 

Bắc Kinh cũng như tất cả các thành phố lớn khác của Trung Quốc đang phải chịu đựng tình trạng ô nhiễm nặng nề. Tình hình báo động đã thúc đẩy chính phủ phải đứng ra đảm nhiệm vai trò đi đầu trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu. Gabrielle Desarnaud, chuyên gia nghiên cứu của Trung tâm năng lượng thuộc Viện quan hệ quốc tế Pháp (IFRI), nhận xét mục tiêu đầu tiên của Bắc Kinh là cải thiện các điều kiện môi trường trên lãnh thổ của mình, vốn đang kích động nhiều phong trào xã hội lớn. Cùng với tăng trưởng kinh tế chậm lại, vấn đề này có thể gây ra nguy cơ bùng nổ xã hội. Bị coi là nước gây ô nhiễm lớn nhất thế giới và trong một thời gian dài lưỡng lự về chủ đề này, Trung Quốc đã thay đổi triệt để lập trường. Trong kế hoạch 5 năm đưa ra gần đây, Đảng Cộng sản Trung Quốc dự kiến sẽ đầu tư khoảng 361 tỷ USD từ nay đến năm 2020 vào các nguồn năng lượng tái tạo. Mục tiêu là tạo ra 13 triệu việc làm. Bà Gabrielle Desarnaud nhận xét: “Việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo cho phép Bắc Kinh thu hút nguồn nhân lực bị cắt giảm từ ngành than và giảm bớt các khó khăn kinh tế mà họ đang phải đối phó hiện nay”. 

Nhưng chính sách của Mỹ hiện nay lại đi theo hướng ngược lại. Nếu như Trung Quốc coi các nguồn năng lượng tái tạo là một trong những động lực thúc đẩy nền kinh tế, thì Mỹ có ý định tiếp tục sử dụng than và dầu mỏ. Mới đây, Donald Trump đã cho phép mở lại hồ sơ đường ống dẫn dầu Keystone XL, có khả năng vận chuyển 830.000 thùng dầu/ngày. Tổng thống Mỹ cũng quyết định xem lại sắc lệnh về Kế hoạch năng lượng sạch. Dự luật này được đệ trình dưới thời Barack Obama, hứa hẹn sẽ giảm tỷ trọng than từ 39% xuống 27% trong rổ nhiên liệu của Mỹ, đồng thời thúc đẩy phát triển năng lượng gió và mặt trời. Không ai có thể bác bỏ rằng Trump có quan điểm hoài nghi về biến đổi khí hậu. Năm 2012, ông đã gọi biến đổi khí hậu là một chuyện vớ vẩn, do Trung Quốc đưa ra để làm suy yếu nền công nghiệp Mỹ. Chính ông đã đe dọa rút khỏi Thỏa thuận Paris về khí hậu. Nhưng trong lĩnh vực này, Trump cũng có những tuyên bố lẫn lộn. Ngoại trưởng Rex Tillerson, cựu Chủ tịch Exxon Mobil, một tập đoàn từ lâu đã nói dối về tác động từ các hoạt động của họ đối với khí hậu, đã thừa nhận trong cuộc điều trần bổ nhiệm tại Thượng viện rằng biến đổi khí hậu là có thật và cần phải có các biện pháp để nhanh chóng đối phó. 

Kinh tế 

Chuyên gia Jean-Vincent Brisset nhận xét: “Phát biểu của Tập Cận Bình tại Davos là điều khó có thể tưởng tượng đối với hai người tiền nhiệm của ông ta, Hồ Cẩm Đào và Giang Trạch Dân”. Còn theo nhật báo Thụy Sỹ Le Temps, chủ tịch Trung Quốc đã tự nhận là người bảo vệ cho tự do thương mại, “dạy cho nước Mỹ của Donald Trump một bài học”, đồng thời khẳng định tương quan lực lượng giữa Washington và Bắc Kinh đã thay đổi. Ông Barthélémy Courmont phân tích: “Mỹ tự đánh giá đang ở trong tình thế phụ thuộc lẫn nhau với Trung Quốc, nhưng tình thế này càng ngày càng thay đổi”. Mấy năm gần đây, thâm hụt thương mại giữa 2 nước ngày càng trầm trọng, đạt mức 365,7 tỷ USD nghiêng về phía Mỹ năm 2015. Năm 2000, con số này chỉ có 50 tỷ USD. Theo nhà nghiên cứu người Pháp, Trung Quốc đã tăng cường trao đổi kinh tế và thương mại một cách ngoạn mục với châu Phi và châu Âu. Còn Mary-Françoise Renard, nhà kinh tế tại Đại học Clermont-Auvergne, thì đi xa hơn: “Nếu Trump quyết thực hiện ý tưởng đánh thuế hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh có thể phản ứng bằng cách mua Airbus thay vì Boeing”. 

Gắn chặt với khẩu hiệu tranh cử “Nước Mỹ trên hết”, Donald Trump hứa sẽ đưa việc làm trở lại Mỹ và tái lập hàng rào thuế quan với các hàng hóa Trung Quốc. Có lẽ ông không biết rằng biện pháp đó hoàn toàn hão huyền. Bởi vì Bắc Kinh sử dụng thặng dư thương mại để mua trái phiếu chính phủ Mỹ. Đến nay, Trung Quốc là nước giữ trái phiếu Mỹ nhiều thứ 2 thế giới, chỉ sau Nhật Bản, với hơn 1.000 tỷ USD. Nếu Trump thực hiện lời đe dọa, Bắc Kinh, trong trường hợp trả đũa, sẽ ngừng mua trái phiếu Mỹ, và điều đó sẽ càng đào sâu thêm khối nợ của Mỹ. 

Vừa mới lên nhậm chức, Trump đã quyết định rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), với lý do hiệp định này được xây dựng để Trung Quốc lách luật. Quyết định này không ăn nhập với mục tiêu mà thỏa thuận này đặt ra là nhằm chống lại sự chi phối của Trung Quốc tại châu Á. Một sự trớ trêu lịch sử, cuối tháng 1 vừa qua, Thủ tướng Úc  Malcolm Turnbull đã tuyên bố Trung Quốc có thể thay thế Mỹ trong TPP. Hiện nay, Bắc Kinh quan tâm đến mở rộng thị trường hơn bao giờ hết. Nhưng Trung Quốc cũng rất cảnh giác, vì “sự không ổn định của Trump sẽ không tạo thuận lợi cho quan hệ đối tác giữa hai bên”, theo đánh giá của bà Gabrielle Desarnaud. 

Biển Đông 

Barack Obama đã coi Thái Bình Dương là ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Với việc rút khỏi TPP, Trump đã thực hiện một cú đoạn tuyệt rất lớn. Ngược lại, tân Chính quyền Mỹ lại có ý định tiếp tục đóng vai trò sen đầm trong khu vực. Washington đã nhiều lần nhắc lại cảnh báo về việc Trung Quốc xây dựng các công trình bất hợp pháp trên Biển Đông. 

Trước khi Trump giành chiến thắng, giám đốc chiến dịch vận động tranh cử của ông, Steve Bannon, từng phát biểu “không nghi ngờ” về việc Mỹ và Trung Quốc sẽ gây chiến với nhau trong khu vực. Điều đáng ngạc nhiên là Trung Quốc đột nhiên đã thay đổi thái độ, cùng với Mỹ hát bài ca “không đe dọa hòa bình và ổn định”. Họ cũng biết thể hiện sự điềm tĩnh tuyệt đối: “Bất cứ một chính trị gia có lý trí nào đều có thể thừa nhận rằng không thể xảy ra xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc, khiến cả hai đều mất mát quá nhiều”. 

Tuy vậy, điều này không hẳn biến Bắc Kinh thành người chủ trương hòa bình. Trong chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tới Washington, phát ngôn viên của Chính phủ Trung Quốc đã tái khẳng định chủ quyền của nước này trên quần đảo Senkaku: “Quần đảo Điếu Ngư thuộc về Trung Quốc và không gì có thể lay chuyển quyết tâm của Trung Quốc bảo vệ chủ quyền quốc gia và lãnh thổ của mình”. Trong lĩnh vực này, chưa ai biết được ý định của tổng thống Mỹ như thế nào.

Theo Libération, Pháp

Hương Lan (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Tại sao chi tiêu cho quân đội của Trung Quốc lại lớn hơn mức công bố?

Tại sao chi tiêu cho quân đội của Trung Quốc lại lớn hơn mức công bố?

Một trong những xu hướng quan trọng nhất ở Trung Quốc hiện nay là việc quân đội có thể tiếp nhận các nguồn lực dân sự. Việc này chính là kế hoạch "quân sự hóa" các cơ quan dân sự của Trung Quốc.  

Đọc tiếp...

Bắc Kinh lợi dụng sự mập mờ chính sách của Donald Trump

Bắc Kinh lợi dụng sự mập mờ chính sách của Donald Trump

Trong vài tuần lễ, Donald Trump đã làm xáo trộn cán cân sức mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc, đẩy Bắc Kinh đôi khi vào tình thế buộc phải cởi mở và ôn hòa, thậm chí là trở thành người bào vệ cho tự do thương mại.

Đọc tiếp...

Tính toán của ông Tập Cận Bình trong Đại hội Đảng XIX

Tính toán của ông Tập Cận Bình trong Đại hội Đảng XIX

Đại hội Đảng XIX sẽ duy trì “đường lối chính trị” của ông Tập Cận Bình. Sự lãnh đạo của ông Tập là nhằm mục đích đặt “quyền lực vào một chiếc lồng hiến pháp”, theo đó các quan chức phải tuân thủ tuyệt đối các quy định của đảng, pháp luật của nhà nước và giám sát chặt chẽ việc sử dụng quyền lực.

Đọc tiếp...

Trung Quốc là quốc gia xét lại ở châu Á?

Trung Quốc là quốc gia xét lại ở châu Á?

Các chính sách của Trung Quốc gần đây đưa đến quan ngại rằng nước này đang cố gắng tìm cách thay đổi trật tự địa chính trị thế giới vốn đã được định hình từ sau Chiến tranh Lạnh.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đối mặt thế nào với “thách thức Donald Trump”?

Trung Quốc đối mặt thế nào với “thách thức Donald Trump”?

Ông Donald Trump đã tiếp cận các “lợi ích cốt lõi” và chọn đó là công cụ để trực tiếp gây áp lực và đối đầu với Trung Quốc. Trung Quốc cần làm gì để hóa giải?

Đọc tiếp...

Một số xu hướng của cục diện thế giới và lựa chọn của Trung Quốc

Một số xu hướng của cục diện thế giới và lựa chọn của Trung Quốc

Cục diện thế giới đang trong giai đoạn định hình, “quyền lực chuyển dịch về phía Đông”, “đọ sức Trung-Mỹ” ,“thế chân vạc”, “thế giới đa cực”, “rối loạn và mất trật tự” là xu hướng cục diện thế giới đang định hình và triển vọng trong tương lai có thể hình thành. Bài viết phân tích ngắn gọn những xu thế này và sự lựa chọn chiến lược của Trung Quốc trước mắt cũng như trong tương lai.

Đọc tiếp...

Dự báo toàn cầu năm 2017: Nhìn nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc như thế nào?

Dự báo toàn cầu năm 2017: Nhìn nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc như thế nào?

Sự trỗi dậy của Trung Quốc kéo theo lợi ích và tầm ảnh hưởng của nước này ngày càng rộng. Để bảo vệ lợi ích và ảnh hưởng của mình, Trung Quốc không hề do dự khi thực hiện những hành động quyết đoán, thậm chí là trực diện thách thức Mỹ ở Biển Đông. Mỹ và các quốc gia khu vực cần nhìn nhận và đối phó như thế nào với Trung Quốc?

Đọc tiếp...

Những được mất của ngoại giao Trung Quốc năm 2016

Những được mất của ngoại giao Trung Quốc năm 2016

Tác giả, Vương Dật Châu, Phó Viện trưởng Học viện quan hệ quốc tế Đại học Bắc Kinh, cho rằng, vấn đề Biển Đông chính là thất bại của ngoại giao Trung Quốc. Về “chính nghĩa” mà Trung Quốc luôn phát biểu, tác giả lại cho rằng, các phương thức như Hiến chương Liên hợp quốc, lợi ích của cộng đồng quốc tế, hợp tác cùng thắng... mới là “chính nghĩa”, đây là những thứ không thể bị bỏ qua.

Đọc tiếp...

Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình

Ở thời điểm này, chế độ tại Trung Quốc đang ổn định, tuy nhiên trong trường hợp chương trình kinh tế với nhiều rủi ro của Tập Cận Bình bị phá sản thì có thể dẫn tới sự sụp đổ của cả hệ thống chính trị của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Ai được hưởng lợi từ sáng kiến “Một vành đai, Một con đường”?

Ai được hưởng lợi từ sáng kiến “Một vành đai, Một con đường”?

Trung Quốc có thể cho rằng sự thèm khát các khoản vay lãi suất thấp ở các quốc gia đang phát triển sẽ giúp sáng kiến “Một vành đai, Một con đường” này trở nên hấp dẫn hơn.

Đọc tiếp...

Về khả năng Chủ tịch Tập Cận Bình kéo dài nhiệm kỳ

Về khả năng Chủ tịch Tập Cận Bình kéo dài nhiệm kỳ

Nếu ông Tập Cận Bình thật sự tìm cách kéo dài nhiệm kỳ của mình, ông sẽ cần vượt qua một nhiệm vụ rất khó khăn, đó là giành được sự ủng hộ của hai nhà lãnh đạo tiền bối là ông Hồ Cẩm Đào và ông Giang Trạch Dân.

Đọc tiếp...

Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường đưa cuộc chiến chính trị vào lĩnh vực kinh tế

Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường đưa cuộc chiến chính trị vào lĩnh vực kinh tế

Sự chênh lệch về chỉ số phát triển ngày càng lớn giữa Liêu Ninh và Chiết Giang dường như có ý nghĩa chính trị, thể hiện phần nào cuộc tranh đấu quyền lực giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường. Một số nhà quan sát chính trị nói rằng Liêu Ninh, nơi mà ông Lý từng là bí thư, đang trở thành mục tiêu chính trị gần đây nhất của Bắc Kinh.

Đọc tiếp...

Con người hay thể chế bộ máy nhà nước- Đi tìm sự thật trong đời sống chính trị của Trung Quốc

Con người hay thể chế bộ máy nhà nước- Đi tìm sự thật trong đời sống chính trị của Trung Quốc

Không thể hiểu hoàn toàn chính sách của Trung Quốc khi không nhắc đến con người và quá trình qua đó nó được tạo ra. Nếu Washington có ý muốn định hình sự trỗi dậy của Trung Quốc, khi đó các nhà hoạch định chính sách của Mỹ cần phải hiểu được hệ thống đó hoạt động ra sao.

Đọc tiếp...

Tại sao Tập Cận Bình lại thanh lọc quân đội Trung Quốc?

Tại sao Tập Cận Bình lại thanh lọc quân đội Trung Quốc?

Tập Cận Bình đang làm sống lại các cách thức theo kiểu Mao Trạch Đông – bao gồm các vụ thanh trừng sĩ quan tham nhũng, những sự phô bày công khai một cách ép buộc lòng tôn kính Mao Trạch Đông, đảm bảo sự thống trị của cá nhân ông đối với quân đội.

Đọc tiếp...

Những lo ngại về chủ nghĩa dân tộc của Trung Quốc

Những lo ngại về chủ nghĩa dân tộc của Trung Quốc

Một số học giả, giới ngoại giao và nhà quản lý kinh tế Trung Quốc đang ngày càng lo ngại về chủ nghĩa dân tộc của Trung Quốc, đồng thời coi đó là một sự phủ nhận nguy hiểm chính sách cải cách và mở cửa của ông Đặng Tiểu Bình, phá hoại mối quan hệ hợp tác giữa Trung Quốc và cộng đồng quốc tế.

Đọc tiếp...

Cuộc phiêu lưu Odyssey của Trung Quốc tại Địa Trung Hải

Cuộc phiêu lưu Odyssey của Trung Quốc tại Địa Trung Hải

Trung Quốc đã mua cảng Piraeus của Hy Lạp nhưng liệu điều này có giúp hiện thực hóa ước mơ phiêu lưu của Trung Quốc tại Địa Trung Hải khi Trung Quốc vẫn “nhút nhát” và luôn “phủi tay” khi xảy ra những biến cố và bất ổn chính trị.

Đọc tiếp...

Hồ sơ Panama và giới tinh hoa Trung Quốc

Hồ sơ Panama và giới tinh hoa Trung Quốc

Những sự kiện nóng có liên quan đến Trung Quốc đều thu hút các nhà phân tích và đánh giá trên thế giới. Trong vụ “Hồ sơ Panama”, điều đầu tiên mà người ta quan tâm là có bao nhiêu thành viên chính trị Trung Quốc được nêu danh và chủ tịch Tập Cận Bình có liên quan hay không.

Đọc tiếp...

Tầm nhìn “Giấc mộng Trung Hoa” của ông Tập Cận Bình

Tầm nhìn “Giấc mộng Trung Hoa” của ông Tập Cận Bình

Các quốc gia phương Tây lo ngại về cách tiếp cận chính sách đối ngoại bành trướng và quyết đoán hơn được ngụ ý trong "Giấc mộng Trung Hoa", đặc biệt khi nó liên quan đến các hành động quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Đọc tiếp...

Hồ sơ Panama - Vụ rỏ rỉ tài liệu gây chấn động mạnh

Hồ sơ Panama - Vụ rỏ rỉ tài liệu gây chấn động mạnh

Một kho tài liệu khổng lồ đã tiết lộ những bí mật của hoạt động kinh doanh tại nước ngoài, báo trước một thời kỳ khó khăn hơn cho các thiên đường thuế.

Đọc tiếp...

Các đập nước của Trung Quốc và tác động an ninh khu vực

Các đập nước của Trung Quốc và tác động an ninh khu vực

Bốn quốc gia thuộc hạ nguồn của sông Mekong, Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam đã bị ảnh hưởng xấu bởi những hoạt động của Trung Quốc trên sông Mekong. Các con đập trên dòng sông này được coi là chịu trách nhiệm cho đợt hạn hán tại một số quốc gia nói trên.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 4525 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin