1 - 5 - 2017 | 7:22
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Vị thế bấp bênh của Nhật Bản ở châu Á

Email In PDF.

Trong một vài năm trở lại đây, chính sách đối ngoại của Nhật Bản đã trở nên rất đồng nhất, một điều hiếm thấy trong nhiều thập kỷ qua. Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản.

 

iPtl6BJa0GNI.jpg

Rõ ràng sức ép từ các đối thủ của Nhật Bản ở châu Á - như một Trung Quốc đang trỗi dậy và một nước Nga rất ngoan cố - đã giúp gắn kết các quan điểm của các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản. Những người thân cận nhất với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe dường như chắc chắn rằng Nhật Bản cần cải thiện tình hình an ninh của họ. Trước năm 2016, có vẻ như Nhật Bản đã làm được điều đó.

Nền tảng vững chắc

Mặc dù chiến lược “xoay trục sang châu Á” của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã cho thấy sự thất vọng, nhưng các nhà lập pháp Nhật Bản nhận thấy giá trị từ sự ủng hộ của ông Obama cho “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp”. Trên thực tế, điều đó có nghĩa là Nhật Bản ít nhất có thể dựa vào Mỹ để tiếp tục can dự vào các vấn đề ở châu Á và củng cố an ninh khu vực. Bên cạnh đó, ông Abe cũng “miệt mài” thực hiện các chuyến công du khắp châu Á, phát triển các mối quan hệ hữu nghị mới, đặc biệt với các nước ở Đông Nam Á. Ông đã khuyến khích các công ty Nhật Bản đầu tư vào các nước này; thúc đẩy quan hệ an ninh với họ; và thậm chí cung cấp cho một vài trong số đó các tàu tuần tra của Nhật để giám sát biên giới trên biển. Ông cũng bắt tay can thiệp khi Washington tỏ ra lúng túng. Nhật Bản cũng tiến hành nhiều biện pháp để củng cố an ninh quốc phòng. Nhật Bản đã gia tăng ngân sách quốc phòng dù chỉ ở mức khiêm tốn. Nhật Bản cũng chuẩn bị khởi công xây dựng các căn cứ quân sự mới ở quần đảo Ryukyu để theo dõi khu vực mà họ tuyên bố chủ quyền trên biển Hoa Đông. Tuy nhiên, bước đi táo bạo nhất của họ là việc diễn giải lại luật quốc phòng.

Theo cách diễn giải mới, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sẽ được phép hỗ trợ các đồng minh trong trường hợp bị tấn công. Mặc dù điều này có thể được xem là hoàn toàn không có gì gây tranh cãi ở hầu hết các nước khác, nhưng nó lại là sự kiện “chấn động” ở Nhật Bản, nơi chủ trương theo đuổi Hiến pháp hòa bình. Một số người lo sợ rằng Nhật Bản có thể nhanh chóng bị lôi kéo vào các cuộc xung đột trong tương lai. Tuy nhiên, cách diễn giải mới cũng cho phép Nhật Bản hình thành các liên minh an ninh vững chắc hơn để có thể ngăn chặn các xung đột như vậy xảy ra.

Nhật Bản đã đón nhận tin tức tốt lành hồi tháng 7/2016. Dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc, Tòa Trọng tài đã giúp củng cố “trật tự quốc tế dựa trên luật pháp” khi đưa ra phán quyết rằng tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trong cái gọi là “Đường 9 đoạn” ở Biển Đông là không hợp pháp. Sau phán quyết này, Tokyo thậm chí cũng xem xét đâm đơn kiện Trung Quốc về các tranh chấp lãnh thổ ở biển Hoa Đông.

Bối cảnh thay đổi

Tuy nhiên, ngay sau đó, nền tảng vững chắc cho an ninh của Nhật Bản đã thay đổi. Việc ông Rodrigo Duterte đắc cử Tổng thống Philippines ngay lập tức đặt dấu chấm hết cho cái mà nhiều người cho là sự sẵn sàng của các nước Đông Nam Á trong việc ủng hộ trật tự thế giới dựa trên luật pháp (hay ít nhất là dựa trên các quy chuẩn của ASEAN). Vốn có "thù nghịch" với ông Obama và hoài nghi về sự can thiệp của Mỹ, ông Duterte đã dần đưa Philippines rời xa Mỹ và ngả dần về Trung Quốc. Cuộc gặp gỡ của ông Abe với ông Duterte ở Tokyo đã không thể ngăn chặn xu hướng này. Ngay sau đó, Thủ tướng Malaysia Najib Razak, vì lý do riêng, cũng bắt đầu đi theo hướng đó. Mặt khác, Nhật Bản cũng bỏ lỡ cơ hội vàng để củng cố quan hệ an ninh với Australia khi công ty Nhật Bản thua thầu đóng các tàu ngầm thế hệ mới cho Australia.

Điều đáng chú ý nhất là ông Donald Trump đã đắc cử tổng thống Mỹ. Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Trump không những chỉ trích Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà còn chỉ trích Nhật Bản về cái mà ông cho là sự ủng hộ không tương xứng cho sự hiện diện an ninh của Mỹ ở châu Á. Ông Abe đã ngay sau đó bay tới New York để khẳng định với ông Trump về tầm quan trọng của liên minh vững mạnh giữa Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, ông Abe không nhận được lời đảm bảo công khai nào. Tin tức tốt lành nhất mà ông Abe nhận được từ ông Trump xuất hiện một tháng sau đó, khi ông Trump tuyên bố mục tiêu mở rộng Hải quân Mỹ. Nếu được thực hiện, điều này ít nhất sẽ củng cố các cam kết của Mỹ với châu Á (và với Nhật Bản), nhưng hiện chưa rõ chúng được thực hiện đến đâu.

Các nước láng giềng rắc rối

Trung Quốc đã nhanh chóng lợi dụng “các thất bại” của Nhật Bản. Trong bối cảnh TPP có thể sẽ “chết yểu”, Trung Quốc đã thúc đẩy Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)- một thỏa thuận thương mại tự do mà Trung Quốc dẫn đầu- tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) hồi tháng 11/2016. Nhiều người cho rằng nếu hiệp định này thành công, nó sẽ lôi kéo các nền kinh tế châu Á lại gần quỹ đạo của Trung Quốc.

Nga cũng nhận thấy vị thế đang suy yếu của Nhật Bản. Khi Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp gỡ Thủ tướng Abe hồi tháng 12/2016, ông Putin không đề xuất nhượng bộ nào mới với ông Abe khi hai bên thảo luận cách giải quyết tranh chấp ở quần đảo Kuril (mà Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc). Ông Putin đơn giản nhắc lại chủ quyền lịch sử của Nga và khẳng định bất kỳ hoạt động phát triển kinh tế chung nào trên quần đảo này phải được tiến hành theo luật pháp Nga, một sự ngầm công nhận chủ quyền của Nga tại đây. Không có gì đáng ngạc nhiên khi cuộc gặp này gần như không mang lại tiến triển nào.

Tương lai khó khăn

Sự việc càng tồi tệ hơn khi Nhật Bản chưa thoát khỏi tình trạng kinh tế đình trệ kéo dài 1/4 thế kỷ qua. Nếu điều này không được thay đổi, Nhật Bản sẽ khó khăn trong việc huy động thêm các nguồn lực để củng cố an ninh. Thông qua TPP, ông Abe hy vọng hiệp định này sẽ không chỉ thúc đẩy kinh tế Nhật Bản mà còn gắn kết hơn nữa Mỹ với châu Á. Thật không may cho ông Abe rằng các cuộc đàm phán TPP đã kéo dài quá lâu. Đến khi các cuộc đàm phán hoàn tất, Thượng viện Mỹ đã không thể phê chuẩn TPP. Cho dù vậy, ông Abe đã cam kết thúc đẩy thông qua TPP tại Quốc hội Nhật Bản. Ông Abe vẫn đang tập trung cải thiện tình hình an ninh của Nhật Bản, song liệu ông có thể làm được thêm những gì vẫn là điều chưa rõ.

Tác giả Felix K. Chang là nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại. Bài viết đăng trên Eurasia review.”

Anh Thư (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Lý do Úc cần xét lại quan hệ với Trung Quốc

Lý do Úc cần xét lại quan hệ với Trung Quốc

Ngoài những thay đổi chính sách nhỏ nhưng quan trọng, Úc cần cân nhắc hơn ở tầm chiến lược và dài hạn. Có lẽ nên bắt đầu với sự nhìn nhận rằng Trung Quốc đang ngày càng quan trọng đối với những giá trị mà Úc đánh giá cao nhất: hòa bình, thịnh vượng và an ninh.

Đọc tiếp...

Những nhân tố cơ bản chi phối sự tác động của quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc đến quốc phòng Việt Nam

Những nhân tố cơ bản chi phối sự tác động của quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc đến quốc phòng Việt Nam

Trên cơ sở phân tích, đánh giá ba nhân tố cơ bản, bài viết đưa ra một số giải pháp chủ yếu hướng những nhân tố vào phát huy những tác động tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực của quan hệ kinh tế Việt - Trung đến quốc phòng Việt Nam.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và trò chơi nước lớn

Ấn Độ và trò chơi nước lớn

Cần có tư duy chiến lược mới khi Ấn Độ đối mặt với tam giác Mỹ - Nga - Trung. Trong khi Pakistan có nhiều lựa chọn, Ấn Độ sẽ phải bảo vệ lợi ích trong khu vực bằng cách tái cấu trúc chiến lược lấy Mỹ làm trung tâm.

Đọc tiếp...

Đánh giá về những tác động sắp tới của Brexit đối với ASEAN

Đánh giá về những tác động sắp tới của Brexit đối với ASEAN

Tính phức tạp của thương mại toàn cầu và phong trào chuỗi giá trị tại các nước ASEAN có nghĩa là mức độ ảnh hưởng của khu vực đối với cú sốc từ bên ngoài đang ngày càng có tính liên kết và tác động toàn diện hơn. 

Đọc tiếp...

Cơn ác mộng lớn nhất ở châu Á: Chiến tranh Mỹ-Trung tại Triều Tiên

Cơn ác mộng lớn nhất ở châu Á: Chiến tranh Mỹ-Trung tại Triều Tiên

Kịch bản tồi tệ nhất là việc chính quyền Triều Tiên sụp đổ và khoảng trống chính trị được tạo ra sau đó. Cạnh tranh lợi ích ở Triều Tiên có thể đẩy hai quốc gia quyền lực nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc vào cuộc xung đột quân sự trực tiếp.

Đọc tiếp...

Syria - Thứ thách cho mối quan hệ Trump-Putin

Syria - Thứ thách cho mối quan hệ Trump-Putin

Với việc ra lệnh tấn công chóng vánh vào căn cứ quân sự của Syria, Chính phủ Mỹ đã thể hiện thái độ cứng rắn với Chính quyền Bashar al-Assad và đồng minh của Nga. Cuộc khủng hoảng bất chợt này đã đặt dấu hỏi về triển vọng xích lại gần nhau giữa Nga và Mỹ.

Đọc tiếp...

Rùa và Thỏ - Trung Quốc đang thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ?

Rùa và Thỏ - Trung Quốc đang thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ?

Giống như thỏ, Chính quyền Trump đang vội vã chuyển từ chính sách này sang chính sách khác, đôi khi mâu thuẫn với chính mình và sẵn sàng công kích bất kì đối thủ nào họ nhìn thấy. Trung Quốc, giống như rùa, vươn đầu thận trọng ra khỏi mai, đi những bước chậm chạp, chịu khó.

Đọc tiếp...

Hành động của ông Trump đặt Đài Loan vào thế khó xử

Hành động của ông Trump đặt Đài Loan vào thế khó xử

Ông Trump từng tuyên bố Mỹ không bị ràng buộc bởi chính sách “Một Trung Quốc” như người tiền nhiệm của ông. Nhận xét đó, nếu nghiêm túc, sẽ báo hiệu sự thay đổi lớn trong chính sách của Mỹ.

Đọc tiếp...

Mục đích chuyến thăm Trung Quốc của Quốc vương Saudi Arabia

Mục đích chuyến thăm Trung Quốc của Quốc vương Saudi Arabia

Chuyến thăm của Quốc vương Salman đã khẳng định mối quan hệ đối tác chiến lược mới, đang phát triển mạnh mẽ giữa hai nước, nhất là khi Bắc Kinh tìm cách thúc đẩy sự ổn định cho Sáng kiến Con đường Tơ lụa trên Biển của nước này.

Đọc tiếp...

Sự lỡ lời hay là sự cúi đầu của Mỹ trước Trung Quốc?

Sự lỡ lời hay là sự cúi đầu của Mỹ trước Trung Quốc?

Nhiều khả năng Trung Quốc sẽ thử phản ứng của Chính quyền Mỹ thông qua những hoạt động cương quyết ở Biển Đông. Việc ngăn chặn Trung Quốc đòi hỏi Mỹ đưa ra tín hiệu rõ ràng và nhất quán về những gì có thể chấp nhận và không thể chấp nhận.

Đọc tiếp...

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

Triển khai THAAD có thể giảm nguy cơ leo thang hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên, nhưng cũng có thể làm tăng khả năng leo thang hạt nhân với Trung Quốc. Mặc dù phản ứng của Bắc Kinh vẫn chưa rõ ràng vào thời điểm này, song Trung Quốc vẫn có những động cơ mạnh mẽ để điều chỉnh học thuyết và công nghệ vũ khí hạt nhân.

Đọc tiếp...

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Các đời tổng thống Mỹ từ năm 1979 đến nay đều cho rằng một Trung Quốc mạnh mẽ, hòa bình sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho sự ổn định quốc tế và Mỹ. Tổng thống Trump liệu có sẵn sàng đưa ra tuyên bố tương tự?

Đọc tiếp...

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Với nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump và sự quyết đoán của Trung Quốc làm tăng bất ổn khu vực, Úc cùng với các nước láng giềng nên tìm kiếm những cách thức mới để thắt chặt các mối quan hệ khu vực, tránh hoài niệm quá khứ.

Đọc tiếp...

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức đối với Abe là phải khéo léo tìm cho Nhật Bản một vai trò trong môi trường an ninh mới và bất ổn hiện nay tại khu vực, và làm cho vai trò đó ăn khớp với mục tiêu của chính ông là “làm cho Nhật Bản vĩ đại trở lại” về mặt chính trị-quân sự ở châu Á và toàn cầu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Trong 6 ngày vào tháng 1/2017, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã di chuyển trên 18.000 ki-lô-mét, đến thăm Philippines, Indonesia, Việt Nam và Úc. Thời điểm và kế hoạch hành trình của chuyến đi có phần gấp gáp này phản ánh nhiều lo ngại về bối cảnh chính trị đang thay đổi.

Đọc tiếp...

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ đem lại nguy cơ về cuộc chiến kinh tế và những căng thẳng trong vấn đề lãnh thổ. Tuy nhiên, ông Tập Cận Bình có thể sử dụng kẻ thù bên ngoài này để tăng cường quyền lực của mình. 

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung là trọng tâm của sự cân bằng chiến lược tương lai tại châu Á. Diễn biến ban đầu cho thấy Bắc Kinh đã tiếp nhận việc Donald Trump đắc cử với ít nhiều lạc quan. Tuy nhiên, những phát ngôn và diễn biến sau đó đã buộc Bắc Kinh lựa chọn thực hiện chính sách chờ thời thận trọng. Tương lai mối quan hệ Mỹ - Trung sẽ được định hình như thế nào?

Đọc tiếp...

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Mặc dù ông Putin đã lấy lại được phần nào vị thế vốn có của Nga trên trường quốc tế, tuy nhiên, nếu không đẩy mạnh nền kinh tế đang chậm chạp của mình, thì khả năng tiến xa của Nga trong tương lai sẽ bị hạn chế.

Đọc tiếp...

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Không bao giờ nên cho rằng trong bất cứ cuộc cuộc khủng hoảng địa chính trị trong tương lai nào tại châu Á, lợi ích kinh tế sẽ thắng thế trước các đam mê chính trị. Đó là lý do Châu Á cần một tổ chức khu vực có khả năng giải quyết những vấn đề chính sách kinh tế và an ninh.

Đọc tiếp...

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Trung Quốc chỉ là một trong ba chặng dừng chân của chuyến công du nước ngoài gần đây của Ngoại trưởng Ấn Độ, song điểm dừng chân này lại có ý nghĩa bao trùm lên cả chuyến đi.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 12322 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin