24 - 4 - 2017 | 23:57
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Châu Phi với sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc

Email In PDF.

Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Đây là cơ hội quý giá để Trung Quốc tăng cường thúc đẩy sáng kiến này tại Châu Phi.

 

Mới đây, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị ngày 8/1/2017 đã bắt tay thực hiện điều mà đã trở thành truyền thống trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc – khởi động năm mới bằng chuyến viếng thăm chính thức đến châu Phi. Kể từ năm 1991 đến nay, có tới 5 ngoại trưởng Trung Quốc đã thăm châu Phi trong các chuyến công du nước ngoài đầu tiên của họ mỗi năm. 

Trong chuyến công du 5 ngày của mình trong năm nay, ông Vương Nghị đã thăm 5 nước châu Phi gồm Madagascar, Zambia, Tanzania, Cộng hòa Congo và Nigeria. Trung Quốc và châu Phi chia sẻ các quan hệ song phương kể từ những năm 1950, dựa trên câu chuyện về đấu tranh cùng nhau nhằm chống chủ nghĩa đế quốc. Kể từ đó đến nay, mối quan hệ này đã phát triển mạnh mẽ với việc Trung Quốc trở thành một trong những nhà tài trợ lớn nhất – cả về lĩnh vực tài chính lẫn cơ sở hạ tầng – cho khu vực châu Phi hạ Sahara. Nhưng các số liệu cho thấy phần lợi đang nghiêng về phía Trung Quốc. Tính đến năm 2013, khoảng 70% các khoản tài trợ của Trung Quốc được dành để phát triển cơ sở hạ tầng ở châu Phi. 

Trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2014, cả Trung Quốc lẫn châu Phi đã trải qua một số trở ngại trong quan hệ song phương. Trung Quốc lẽ ra đã xây dựng nhiều sân vận động, sân bay, bệnh viện, đường cao tốc và các đập thủy điện ở khắp châu Phi, nhưng các dự án này đã khiến nhiều nước châu Phi lâm vào cảnh nợ nần, đối mặt với các xung đột về môi trường cũng như các cuộc đình công của người lao động. Thực sự, trong một bài viết được đăng trên tờ Thời báo Tài chính năm 2013, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nigeria Lamido Sanusi đã cáo buộc rằng đầu tư của Trung Quốc ở khu vực châu Phi hạ Sahara có vẻ như là một hình thức “đô hộ”, xét về cả quy mô lẫn kiểu cách. Và điều quan trọng hơn cả là Bắc Kinh cũng bị lên án là đã kéo lùi nền kinh tế châu Phi đang tăng trưởng do chỉ tập trung theo đuổi các nguyên liệu thô, chứ không chú trọng vào tạo công ăn việc làm cũng như thiết lập các thị trường địa phương. 

Trung Quốc cũng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn trong nỗ lực của họ tăng cường sức ảnh hưởng ở châu Phi. Vào năm 2014, Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma đã cảnh báo các mối quan hệ thương mại không cân xứng của châu Phi với Trung Quốc dường đang trở nên “không còn phù hợp trong dài hạn”. Tại Zambia, vào năm 2015, chính phủ nước này đã phải giành quyền kiểm soát một mỏ đồng của Trung Quốc sau nhiều phàn nàn về tình trạng bóc lột lao động ở đây. Cùng năm đó, Tổng thống Botswana Ian Khama cũng đã kêu gọi giảm bớt việc ký kết các hợp đồng mới với các công ty Trung Quốc, viện dẫn chất lượng xây dựng kém cũng như tình trạng các dự án thường bị trì hoãn. 

Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi sau đó Trung Quốc đã nhận thấy sự cần thiết phải khởi động lại một cách nghiêm túc chính sách đối ngoại của nước này đối với khu vực châu Phi hạ Sahara. Trong các chuyến công du cấp cao đến lục địa này từ năm 2014 đến 2015, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường đã đặt nền móng cho một chương trình nghị sự vốn tập trung nhiều hơn vào khía cạnh đa phương nhằm cam kết với các nhà lãnh đạo châu Phi rằng, ngoài các khoản viện trợ về cơ sở hạ tầng, chính sách của Trung Quốc ở châu Phi giờ đây sẽ bao gồm cả sự hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp, bảo vệ môi trường cũng như giảm bớt tình trạng đói nghèo – toàn bộ các lĩnh vực mà các nhà lãnh đạo châu Phi cho là đã bị Bắc Kinh làm ngơ bấy lâu nay. 

Chính sách mới của Bắc Kinh tiếp đó đã được Chủ tịch Tập Cận Bình bổ sung tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai của Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-châu Phi (FOCAC) tổ chức ở Johannesburg vào tháng 12/2015. Tại Hội nghị này, ông Tập Cận Bình đã công bố một khoản viện trợ trọn gói 60 tỷ USD cho châu Phi, bao gồm thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng, các dịch vụ tài chính, phát triển xanh, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy phúc lợi công cộng, y tế công, tiến hành trao đổi giữa nhân dân với người dân hai bên, cũng như thúc đẩy hòa bình và an ninh. 

Trong chuyến công du đến châu Phi lần này, Ngoại trưởng Vương Nghị đã xem xét để tận dụng những thành công liên quan đến Hội nghị thượng đỉnh nói trên, với nhiều điều tích cực đã diễn ra trong năm 2016, chẳng hạn như việc khai trương tuyến đường sắt Addis Ababa-Djibouti, những tiến triển trong việc xây dựng tuyến đường sắt Mombasa-Nairobi, cũng như việc phát triển các khu công nghiệp và đặc khu kinh tế. 

Đặc biệt, Trung Quốc đang thúc đẩy các nước châu Phi tham gia sáng kiến “Một vành đai, một con đường” (OBOR). Sáng kiến OBOR được Trung Quốc đề xuất lần đầu tiên vào năm 2013, với mục đích xây dựng một mạng lưới thương mại và cơ sở hạ tầng nối châu Á với châu Âu và châu Phi, dựa theo các lộ trình thương mại của Con đường Tơ lụa cổ đại. Về mặt chính thức, OBOR nhấn mạnh 5 lĩnh vực hợp tác: 1) Phối hợp các chính sách phát triển; 2) Xây dựng các mạng lưới phương tiện và cơ sở hạ tầng; 3) Củng cố các dòng chảy thương mại và đầu tư; 4) Thúc đẩy hợp tác về tài chính; và 5) Làm sâu sắc những trao đổi về văn hóa và xã hội. 

Việc Trung Quốc lựa chọn châu Phi tham gia sáng kiến OBOR là do vào thế kỷ thứ 14, các đội tàu hải quân của Trung Quốc đã từng đặt chân đến bờ biển phía Đông của châu lục này, mà cụ thể là đất nước Kenya ngày nay. Thực sự, trong khi Kenya là trung tâm cho sáng kiến OBOR của Trung Quốc ở châu Phi, các dự án khác cũng sẽ được tiến hành ở Bizerte (Tunisia), Dakar (Senegal), Dar es Salaam (Tanzania), Djibouti (Djibouti), Libreville (Gabon), Maputo (Mozambique) và Tema (Ghana). 

Một ví dụ điển hình cho mạng lưới rộng lớn này là cảng Bagamoyo ở Tanzania. Việc xây dựng cảng này, với nguồn tài trợ của Trung Quốc và Oman, đã được bắt đầu vào năm 2016. Một khi hoàn thành, Bagamoyo dự kiến sẽ trở thành cảng biển lớn nhất ở châu Phi, có khả năng tiếp nhận lượng hàng hóa lớn gấp 20 lần so với cảng Dar es Salaam. Nhờ tiếp cận được tuyến xe lửa ở hành lang miền Trung cũng như tuyến xe lửa TAZARA, đồng thời có tuyến đường cao tốc chạy song song nối Bagamoyo với Tuyến cao tốc Uhuru-Zambia, kế hoạch này nhằm xây dựng Bagamoyo trở thành một trụ cột chiến lược trong sáng kiến OBOR cũng như Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc ở châu Phi, nối Bagamoyo với các nước Đông Phi khác, trong đó có Mozambique, Malawi, Zambia, Cộng hòa Dân chủ Congo, Burundi, Rwanda, Uganda, Kenya, Nam Sudan, Comoros, Madagascar và Seychelles. 

Đối với châu Phi, đây là một bước đi đáng hoan nghênh. Lý do ở đây là khá đơn giản – một châu lục đang thiếu trầm trọng các khoản viện trợ và hệ thống cơ sở hạ tầng sẽ luôn đánh giá cao sự quan tâm của một siêu cường đang trỗi dậy, đặc biệt là khi sự quan tâm này lại đi kèm với những khoản tiền lớn và có rất ít điều kiện kèm theo. Việc này đang diễn ra bất chấp thực tế rằng một số điểm nóng kinh tế mới nhất của thế giới hiện đang nằm ở khắp khu vực châu Phi hạ Sahara, và rằng các nền kinh tế Đông Phi đã ổn định do sự gần gũi của những nước này đối với Các tuyến đường kết nối trên biển (SLOC) quan trọng ở Ấn Độ Dương. 

Đối với Trung Quốc, sự tham dự của những nước như Madagascar trong sáng kiến OBOR đầy tham vọng sẽ là điều mang tính sống còn. Là hòn đảo lớn nhất ở châu Phi, và là nước có các mối liên hệ trực tiếp với Con đường Tơ lụa cổ đại, Madagascar là một sự mở rộng tự nhiên cho Con đường Tơ lụa thế kỷ 21 mà Trung Quốc đang ấp ủ. Thực sự, Tổng thống Madagascar Hery Rajaonarimampianina đang ca ngợi nước ông là cửa ngõ để thông qua đó Con đường Tơ lụa hiện đại có thể tiếp cận châu Phi. Tanzania, mà nhà lãnh đạo nước này đã có cuộc gặp với ông Vương Nghị vào ngày 9/1, cũng đã tuyên bố ý định của họ muốn trở thành một đầu cầu để sáng kiến OBOR tiếp cận châu Phi. 

Chuyến thăm châu Phi của Ngoại trưởng Vương Nghị đã kết thúc vào ngày 12/1, nhưng các kết quả của chuyến thăm này là đầy hứa hẹn, không chỉ cho sự tiến triển của sáng kiến OBOR ở châu Phi, mà còn làm sâu sắc thêm các quan hệ của Trung Quốc với châu lục này. Kế hoạch của Trung Quốc nhằm tăng cường sáng kiến OBOR ở châu Phi diễn ra không chỉ ở trong một thế giới hậu Brexit, mà còn trong bối cảnh nước Mỹ vừa có một chính quyền mới, đứng đầu bởi ông Donald Trump, người hầu như chưa hề đề cập đến bất kỳ chính sách đối ngoại nào đối với châu Phi. Điều chắc chắn hiện nay là một cơ hội địa chính trị quý giá đang mở ra cho cả Bắc Kinh và khu vực châu Phi hạ Sahara.

Narayani Basu là nhà báo tự do với quan tâm đặc biệt về chính sách đối ngoại của Trung Quốc, an ninh khu vực Đông Á và ngoại giao tài nguyên tại Châu Phi và Nam Cực. Bài viết được đăng trên South Asia Monitor.

Văn Cường (gt)

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Những nhân tố cơ bản chi phối sự tác động của quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc đến quốc phòng Việt Nam

Những nhân tố cơ bản chi phối sự tác động của quan hệ kinh tế Việt Nam - Trung Quốc đến quốc phòng Việt Nam

Trên cơ sở phân tích, đánh giá ba nhân tố cơ bản, bài viết đưa ra một số giải pháp chủ yếu hướng những nhân tố vào phát huy những tác động tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực của quan hệ kinh tế Việt - Trung đến quốc phòng Việt Nam.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và trò chơi nước lớn

Ấn Độ và trò chơi nước lớn

Cần có tư duy chiến lược mới khi Ấn Độ đối mặt với tam giác Mỹ - Nga - Trung. Trong khi Pakistan có nhiều lựa chọn, Ấn Độ sẽ phải bảo vệ lợi ích trong khu vực bằng cách tái cấu trúc chiến lược lấy Mỹ làm trung tâm.

Đọc tiếp...

Đánh giá về những tác động sắp tới của Brexit đối với ASEAN

Đánh giá về những tác động sắp tới của Brexit đối với ASEAN

Tính phức tạp của thương mại toàn cầu và phong trào chuỗi giá trị tại các nước ASEAN có nghĩa là mức độ ảnh hưởng của khu vực đối với cú sốc từ bên ngoài đang ngày càng có tính liên kết và tác động toàn diện hơn. 

Đọc tiếp...

Cơn ác mộng lớn nhất ở châu Á: Chiến tranh Mỹ-Trung tại Triều Tiên

Cơn ác mộng lớn nhất ở châu Á: Chiến tranh Mỹ-Trung tại Triều Tiên

Kịch bản tồi tệ nhất là việc chính quyền Triều Tiên sụp đổ và khoảng trống chính trị được tạo ra sau đó. Cạnh tranh lợi ích ở Triều Tiên có thể đẩy hai quốc gia quyền lực nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc vào cuộc xung đột quân sự trực tiếp.

Đọc tiếp...

Syria - Thứ thách cho mối quan hệ Trump-Putin

Syria - Thứ thách cho mối quan hệ Trump-Putin

Với việc ra lệnh tấn công chóng vánh vào căn cứ quân sự của Syria, Chính phủ Mỹ đã thể hiện thái độ cứng rắn với Chính quyền Bashar al-Assad và đồng minh của Nga. Cuộc khủng hoảng bất chợt này đã đặt dấu hỏi về triển vọng xích lại gần nhau giữa Nga và Mỹ.

Đọc tiếp...

Rùa và Thỏ - Trung Quốc đang thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ?

Rùa và Thỏ - Trung Quốc đang thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ?

Giống như thỏ, Chính quyền Trump đang vội vã chuyển từ chính sách này sang chính sách khác, đôi khi mâu thuẫn với chính mình và sẵn sàng công kích bất kì đối thủ nào họ nhìn thấy. Trung Quốc, giống như rùa, vươn đầu thận trọng ra khỏi mai, đi những bước chậm chạp, chịu khó.

Đọc tiếp...

Hành động của ông Trump đặt Đài Loan vào thế khó xử

Hành động của ông Trump đặt Đài Loan vào thế khó xử

Ông Trump từng tuyên bố Mỹ không bị ràng buộc bởi chính sách “Một Trung Quốc” như người tiền nhiệm của ông. Nhận xét đó, nếu nghiêm túc, sẽ báo hiệu sự thay đổi lớn trong chính sách của Mỹ.

Đọc tiếp...

Mục đích chuyến thăm Trung Quốc của Quốc vương Saudi Arabia

Mục đích chuyến thăm Trung Quốc của Quốc vương Saudi Arabia

Chuyến thăm của Quốc vương Salman đã khẳng định mối quan hệ đối tác chiến lược mới, đang phát triển mạnh mẽ giữa hai nước, nhất là khi Bắc Kinh tìm cách thúc đẩy sự ổn định cho Sáng kiến Con đường Tơ lụa trên Biển của nước này.

Đọc tiếp...

Sự lỡ lời hay là sự cúi đầu của Mỹ trước Trung Quốc?

Sự lỡ lời hay là sự cúi đầu của Mỹ trước Trung Quốc?

Nhiều khả năng Trung Quốc sẽ thử phản ứng của Chính quyền Mỹ thông qua những hoạt động cương quyết ở Biển Đông. Việc ngăn chặn Trung Quốc đòi hỏi Mỹ đưa ra tín hiệu rõ ràng và nhất quán về những gì có thể chấp nhận và không thể chấp nhận.

Đọc tiếp...

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

THAAD và tương lai về sự ổn định chiến lược tại Đông Á

Triển khai THAAD có thể giảm nguy cơ leo thang hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên, nhưng cũng có thể làm tăng khả năng leo thang hạt nhân với Trung Quốc. Mặc dù phản ứng của Bắc Kinh vẫn chưa rõ ràng vào thời điểm này, song Trung Quốc vẫn có những động cơ mạnh mẽ để điều chỉnh học thuyết và công nghệ vũ khí hạt nhân.

Đọc tiếp...

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Hạn chót cho chính sách Trung Quốc của Mỹ

Các đời tổng thống Mỹ từ năm 1979 đến nay đều cho rằng một Trung Quốc mạnh mẽ, hòa bình sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho sự ổn định quốc tế và Mỹ. Tổng thống Trump liệu có sẵn sàng đưa ra tuyên bố tương tự?

Đọc tiếp...

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Cách Úc xử lý quan hệ khu vực trong bối cảnh bất ổn toàn cầu

Với nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump và sự quyết đoán của Trung Quốc làm tăng bất ổn khu vực, Úc cùng với các nước láng giềng nên tìm kiếm những cách thức mới để thắt chặt các mối quan hệ khu vực, tránh hoài niệm quá khứ.

Đọc tiếp...

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức Donald Trump của Shinzo Abe và các lựa chọn chính sách ngoại giao của Nhật Bản

Thách thức đối với Abe là phải khéo léo tìm cho Nhật Bản một vai trò trong môi trường an ninh mới và bất ổn hiện nay tại khu vực, và làm cho vai trò đó ăn khớp với mục tiêu của chính ông là “làm cho Nhật Bản vĩ đại trở lại” về mặt chính trị-quân sự ở châu Á và toàn cầu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Nhật Bản tìm kiếm quan hệ chiến lược vững mạnh hơn ở Đông Nam Á

Trong 6 ngày vào tháng 1/2017, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã di chuyển trên 18.000 ki-lô-mét, đến thăm Philippines, Indonesia, Việt Nam và Úc. Thời điểm và kế hoạch hành trình của chuyến đi có phần gấp gáp này phản ánh nhiều lo ngại về bối cảnh chính trị đang thay đổi.

Đọc tiếp...

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Phải chăng Donald Trump thật sự là mối đe dọa đối với Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ đem lại nguy cơ về cuộc chiến kinh tế và những căng thẳng trong vấn đề lãnh thổ. Tuy nhiên, ông Tập Cận Bình có thể sử dụng kẻ thù bên ngoài này để tăng cường quyền lực của mình. 

Đọc tiếp...

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào dưới thời Donald Trump?

Quan hệ Mỹ-Trung là trọng tâm của sự cân bằng chiến lược tương lai tại châu Á. Diễn biến ban đầu cho thấy Bắc Kinh đã tiếp nhận việc Donald Trump đắc cử với ít nhiều lạc quan. Tuy nhiên, những phát ngôn và diễn biến sau đó đã buộc Bắc Kinh lựa chọn thực hiện chính sách chờ thời thận trọng. Tương lai mối quan hệ Mỹ - Trung sẽ được định hình như thế nào?

Đọc tiếp...

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Những nước cờ của Nga trong bối cảnh Mỹ có tân tổng thống

Mặc dù ông Putin đã lấy lại được phần nào vị thế vốn có của Nga trên trường quốc tế, tuy nhiên, nếu không đẩy mạnh nền kinh tế đang chậm chạp của mình, thì khả năng tiến xa của Nga trong tương lai sẽ bị hạn chế.

Đọc tiếp...

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Vai trò của Nga trong cấu trúc châu Á-Thái Bình Dương

Không bao giờ nên cho rằng trong bất cứ cuộc cuộc khủng hoảng địa chính trị trong tương lai nào tại châu Á, lợi ích kinh tế sẽ thắng thế trước các đam mê chính trị. Đó là lý do Châu Á cần một tổ chức khu vực có khả năng giải quyết những vấn đề chính sách kinh tế và an ninh.

Đọc tiếp...

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Cạnh tranh địa chính trị Trung-Ấn định hình bức tranh chiến lược Nam Á

Trung Quốc chỉ là một trong ba chặng dừng chân của chuyến công du nước ngoài gần đây của Ngoại trưởng Ấn Độ, song điểm dừng chân này lại có ý nghĩa bao trùm lên cả chuyến đi.

Đọc tiếp...

Nhiều triển vọng trong mối quan hệ Nhật Bản-Ấn Độ

Nhiều triển vọng trong mối quan hệ Nhật Bản-Ấn Độ

Trong môi trường địa chính trị như hiện nay, Nhật Bản sẽ hưởng lợi từ việc thúc đẩy mối quan hệ với các nước khác trong khu vực, và có thể họ sẽ theo đuổi mối quan hệ sâu rộng với Ấn Độ, một đối tác tự nhiên của Nhật Bản.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 9991 khách và 2 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin