23 - 2 - 2019 | 6:23
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Rào cản đối với chiến lược xoay trục sang Trung Quốc của Tổng thống Philippines

Rào cản đối với chiến lược xoay trục sang Trung Quốc của Tổng thống Philippines

Email In PDF.

Tổng thống Duterte có thể sẽ phải sửa đổi Hiến pháp Philippines và "phớt lờ" những điều khoản quan trọng trong phán quyết của Tòa Trọng tài nếu muốn thúc đẩy thành công một Thỏa thuận Khai thác Chung với Trung Quốc

 

1.jpg

Dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte, Philippines tiếp tục thực hiện chính sách "xoay trục" sang Trung Quốc một cách mạnh mẽ và sâu sắc hơn. Trong thông điệp quốc gia hôm 24/7, nhà lãnh đạo Philippines đã một lần nữa lên tiếng chỉ trích các nước phương Tây, cụ thể là Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), vì đã lên án cuộc chiến chống ma túy gây tranh cãi của chính quyền Manila, một chiến dịch cũng vấp phải sự phản đối của nhiều tổ chức nhân quyền trong và ngoài nước. Tuy nhiên, điều đáng chú ý trong thông điệp kéo dài 2 tiếng đồng hồ này của ông Duterte là việc “vắng bóng” hoàn toàn nội dung liên quan tới tranh chấp lãnh thổ đang diễn ra giữa Philippines và Trung Quốc. Tổng thống Duterte chỉ nhắc đến những tranh cãi về vấn đề Biển Đông một cách chiếu lệ, nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và thương lượng hòa bình giữa các bên tuyên bố chủ quyền. Để làm hài lòng đại diện Trung Quốc trong sự kiện này, ông Duterte chủ yếu ca ngợi "gã khổng lồ châu Á" là một đối tác hào phóng cho sự phát triển kinh tế ở Philippines.

Trong vòng 2 tháng trở lại đây, Lầu Năm Góc đã cung cấp cho Philippines những hỗ trợ hết sức cần thiết trong cuộc chiến chống khủng bố, cụ thể là triển khai máy bay không người lái và một đơn vị thuộc các lực lượng đặc nhiệm đến thành phố Marawi ngoài việc viện trợ vũ khí. Tuy nhiên, Tổng thống Duterte dường như lại để tâm nhiều hơn đến việc củng cố mối quan hệ với Bắc Kinh. Ngay sau khi kết thúc thông điệp vốn đánh dấu sự khởi đầu năm thứ hai trong nhiệm kỳ của mình, ông Duterte đã tiến hành một buổi họp báo, trong đó, ông "thản nhiên" công bố về khả năng chia sẻ tài nguyên với Trung Quốc trong Vùng Đặc quyền Kinh tế (EEZ) của Philippines. Nhà lãnh đạo này giải thích: "Nếu chúng ta có thể khai thác thứ gì ở đó mà không vướng vào bất kỳ tranh cãi nào, thì tại sao lại không tiến hành?", đồng thời tái khẳng định cam kết tránh căng thẳng với Bắc Kinh bằng bất kỳ giá nào.

Trong nhiều tháng qua, ông Duterte liên tục giữ quan điểm cho rằng Philippines đang đứng trước hai sự lựa chọn, hoặc là xung đột với Bắc Kinh, hành động đồng nghĩa với “tự sát”, hoặc cùng đàm phán dựa trên những điều khoản nhất định. Trong bối cảnh quốc gia Đông Nam Á này đang dần cạn kiệt nguồn năng lượng dự trữ, cụ thể là mỏ khí đốt tự nhiên Malampaya ở Biển Đông, nước này tỏ ra khá hào hứng trong việc thúc đẩy kế hoạch khai thác dầu mỏ ở Bãi Cỏ Rong,  nằm trong phạm vi “Đường 9 đoạn” mà Trung Quốc tuyên bố.

Một cựu nghị sĩ Philippines, người hiện là đặc phái viên của nước này tại tổ chức Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) cho rằng Philippines chỉ cần "tạm gác” các tuyên bố chủ quyền” để đổi lấy việc hoàn tất Thỏa thuận Khai thác Chung (JDA) với Bắc Kinh. Tuy nhiên, đề xuất JDA lại tiềm ẩn 2 vấn đề cần lưu ý. Thứ nhất, JDA có nguy cơ vi phạm cả Hiến pháp Philippines cũng như phán quyết của Tòa Trọng tài ở La Haye (Hà Lan) hồi tháng 7/2016. Thứ hai, và quan trọng hơn, JDA có thể vô hình trung hợp pháp hóa hoàn toàn những tuyên bố chủ quyền mở rộng của Trung Quốc ở Biển Đông, nhất là khi cường quốc châu Á này đang không ngừng tìm cách tăng cường ảnh hưởng ở vùng biển tranh cấp. Trung Quốc từng bước tăng cường sức mạnh quân sự và sự hiện diện ngày càng gia tăng của lực lượng bán quân sự ở Biển Đông để tự thiết lập nên luật chơi của riêng mình, hoàn toàn coi thường luật lệ quốc tế hiện hành và lợi ích của các nước nhỏ hơn cũng có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Về cơ bản, Trung Quốc đang gửi đi thông điệp tới các nước láng giềng rằng: "Những gì của chúng tôi là của chúng tôi, những gì của các bạn, chúng ta cùng chia sẻ".

JDA là một thỏa thuận tạm thời (tạm ước) giữa các bên tranh chấp khi chưa thể đi đến cách giải quyết cuối cùng. Tạm ước này được quy định trong luật lệ quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) và đồng điệu với lời khẳng định của cố lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình: "Chủ quyền vẫn luôn là của chúng ta; hãy gác tranh chấp, và cùng khai thác". Trong cuốn Biên giới Vững chắc, Quốc gia An toàn, tác giả Taylor Fravel chứng minh rằng phương châm của Đặng Tiểu Bình đã có những tác động đáng ngạc nhiên tới cuộc tranh chấp giữa Trung Quốc với nhiều nước láng giềng, ngoại trừ một số trường hợp như Ấn Độ.

Giữa những năm 2000, cựu Tổng thống Philippines Gloria Arroyo, người hiện là cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Duterte, đã ký thỏa thuận Thăm dò Địa chất Chung (JMSU) với Bắc Kinh và Hà Nội. Thỏa thuận này được ký kết ngay sau khi Trung Quốc thực hiện những dự án đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn ở Philippines. Tuy nhiên, ngay sau đó, không chỉ nguồn đầu tư của Trung Quốc vướng vào các vụ bê bối tham nhũng mà cả thỏa thuận JMSU cũng gặp khó khăn trong quá trình triển khai do không phù hợp với Hiến pháp và có nguy cơ gây ra những mối bất hòa giữa các bên. Giữa lúc có những phản ứng gay gắt trên chính trường Philippines về vấn đề này, cựu Tổng thống Arroyo, người đã thương lượng JMSU với một điều khoản mật gây tranh cãi, đã từ chối gia hạn thỏa thuận 3 năm vốn hết hạn vào năm 2008 này. Chính thỏa thuận mờ ám giữa Manila và Bắc Kinh này đã phủ bóng đen lên mối quan hệ song phương. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người Philippines không mấy thiện cảm với Trung Quốc và là lý do vì sao đề xuất JDA lại gây tranh cãi lớn đến như vậy.

Một vấn đề khác là Hiến pháp năm 1987 của Philippines có đề rõ việc ngăn chặn một thỏa thuận mà theo đó Trung Quốc có thể đạt được điều mà họ muốn: Khẳng định những tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ngay trong phạm vi lãnh hải của Philippines. Điều 12, Mục 2 về Di sản và Kinh tế Quốc gia trong Hiến pháp Philippines nêu rõ: "Việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên cần phải được thực hiện dưới sự kiểm soát và giám sát toàn điện của Nhà nước Philippines". Tài liệu này cũng quy định rằng mọi hoạt động khai thác chung đều phải diễn ra dưới sự chỉ đạo của Chính quyền Philippines và một công ty do Philippines chiếm cổ phần đa số, công nhận rõ ràng các quyền chủ quyền duy nhất của Philippines trong khu vực.

Hơn thế nữa, phán quyết của Tòa Trọng tài ở La Haye về Biển Đông đã tuyên bố rõ ràng rằng Trung Quốc và Philippines không có EEZ chồng lấn. Chỉ ở khu vực Bãi cạn Scarborough, vốn được quy định là ngư trường truyền thống chung, người ta mới có thể lập luận rằng có cơ sở pháp lý để hai bên cùng chia sẻ nguồn tài nguyên trong khu vực này theo luật quốc tế. Nói một cách ngắn gọn, Tổng thống Duterte có thể sẽ phải sửa đổi Hiến pháp Philippines và "phớt lờ" những điều khoản quan trọng trong phán quyết của Tòa Trọng tài (trong vụ kiện mà chính Manila khởi xướng) nếu muốn thúc đẩy thành công một JDA với Trung Quốc. Tuy nhiên, điều này sẽ nghiễm nhiên hợp pháp hóa những tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với nguồn tài nguyên quý giá ở khu vực tranh chấp này. Khi ấy, rủi ro và nguy cơ sẽ xuất hiện đối với không chỉ sự toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ của Philippines mà còn với “số phận” tuyến đường biển quan trọng nhất trên thế giới này.

Tác giả Richard Javad Heydarian là Phó Giáo sư về các vấn đề quốc tế và khoa học chính trị tại Đại học De La Salle. Bài viết đăng trên "National Interest".

Mỹ Anh (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ đang đi xuống do hai bên còn nghi kị lẫn nhau, điều hai nước nên làm trong năm 2019 là tiến hành một cuộc đối thoại chiến lược có ý nghĩa và mang tính bao quát. Nếu có thể, cơ chế đối thoại chiến lược giữa hai nước hiện nay có thể được nâng cấp thành một cơ chế mới và toàn diện.

Đọc tiếp...

"Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cần sự đồng thuận

Hiện vẫn chưa có sự đồng thuận về ý tưởng bao trùm sáng kiến kiến "Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cũng như chưa rõ các cấu trúc cần thiết cho việc thực thi. Nói đúng hơn là mọi thứ vẫn còn rất mơ hồ. ASEAN và các quốc gia khác nên tham gia vào FOIP để đóng góp cho công cuộc xây dựng nó và hình thành được một trật tự khu vực mang tính tổng thể hơn.

Đọc tiếp...

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Mỹ nên hợp tác với NATO với tư cách không phải là thành viên của tổ chức này, và tập trung vào các nguồn lực hữu hạn mà Mỹ có thể đạt được, từ những cuộc cạnh tranh quan trọng mà Mỹ phải đối mặt với Trung Quốc ở Thái Bình Dương đến những quốc gia ở châu Âu mới vẫn có ý chí chiến đấu, và vẫn mang theo ngọn đuốc của nền văn minh phương Tây. Đọc tiếp...

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Khi cuộc cạnh tranh siêu cường giành tầm ảnh hưởng khu vực đạt tới một cường độ mới, có lẽ Campuchia sẽ nhận thấy mình ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới ở Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

New Delhi đang mở rộng sự hiện diện quân sự của họ ở khắp Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng ở khu vực này. Dù còn thua xa Trung Quốc về tài chính cũng như cấp độ và quy mô hiện đại hóa quân đội, nhưng Ấn Độ có ưu thế địa lý và sự hậu thuẫn mạnh mẽ của quốc tế nhằm thúc đẩy những tính toán theo hướng mà New Delhi mong muốn.

Đọc tiếp...

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Toàn cầu hóa đã kết nối vận mệnh của mọi nền kinh tế. Donald Trump, với tham vọng bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ, đã làm rung chuyển toàn bộ hệ thống. Đó là chất Mỹ điển hình khi dám đứng ra cáng đáng mọi hậu quả. Liệu Tổng thống Mỹ Trump còn có khả năng chống đỡ trước các cuộc tấn công dữ dội ở trong nước mà chính ông là mục tiêu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

"Họ có vẻ gượng ép". Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Richard Armitage đã mô tả như vậy khi Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau lần đầu tiên hồi năm 2014 bên lề Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Bắc Kinh. Không có tình bạn nào giữa hai người.

Đọc tiếp...

Trung Quốc hối hận vì đã coi ông Trump là "hổ giấy"?

Trung Quốc hối hận vì đã coi ông Trump là

Trong năm đầu tiên, đặc biệt là trong những tháng đầu Donald Trump trở  thành tổng thống Mỹ, báo chí nhà nước và các học giả Trung Quốc thường cho rằng ông là một người bốc đồng, hay chính xác là một con "hổ giấy". Nhưng xem ra, hiện giờ họ đã nhìn Trump với con mắt khác.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Trong chuyến thăm chính thức 3 ngày tới Bắc Kinh cuối tháng 10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí sắp xếp lại mối quan hệ song phương dựa trên 3 nguyên tắc chính: “thay đổi từ cạnh tranh sang hợp tác”; “thúc đẩy mối quan hệ thành đối tác, không phải là mối đe dọa”; và “phát triển một cơ chế thương mại tự do và công bằng”.

Đọc tiếp...

Chính sách thân Trung Quốc của Philippines có phát huy tác dụng?

Chính sách thân Trung Quốc của Philippines có phát huy tác dụng?

Cho đến nay, những số liệu mới xuất hiện trong lĩnh vực kinh tế sau khi Philippines nối lại quan hệ hữu nghị với Trung Quốc vẽ lên một bức tranh hỗn tạp. Đầu tư và thương mại không tăng nhiều, nhưng lượng du khách và lao động lại tăng lên. Xét tới các vấn đề an ninh quốc gia có liên quan tới Trung Quốc, những xu hướng này rõ ràng cần phải được giám sát.

Đọc tiếp...

Tại sao một cuộc chiến Mỹ-Trung có thể leo thang ngoài tầm kiểm soát?

Tại sao một cuộc chiến Mỹ-Trung có thể leo thang ngoài tầm kiểm soát?

Một cuộc chiến tranh giữa hai nước vẫn ít có khả năng xảy ra, nhưng triển vọng đối đầu quân sự - ví dụ như xuất phát từ một chiến dịch quân sự của Trung Quốc nhằm vào Đài Loan – không còn là không thể như trước kia. Và xác suất một cuộc đối đầu như vậy leo thang thành hạt nhân đã cao hơn những gì mà hầu hết các nhà phân tích và hoạch định chính sách vẫn hình dung.

Đọc tiếp...

Đài Loan mắc kẹt trong cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ

Đài Loan mắc kẹt trong cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đe dọa nền kinh tế xuất khẩu và phát triển công nghệ của hòn đảo tự trị Đài Loan, vốn phụ thuộc rất nhiều vào các chuỗi cung ứng của Trung Quốc đại lục.

Đọc tiếp...

Lộ trình chiến lược của Ấn Độ

Lộ trình chiến lược của Ấn Độ

Các tín hiệu chiến thuật thể hiện tình hữu nghị của Trung Quốc đối với Ấn Độ có khả năng là không kéo dài. Trong nay mai, Trung Quốc có khả năng sẽ quay sang chống lại Ấn Độ, trừ khi New Delhi sẵn sàng ủng hộ hoặc tiếp tục giữ thái độ trung lập đối với các chính sách bành trướng của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Căng thẳng chiến lược Trung-Mỹ dưới thời Tập Cận Bình và Donald Trump: Vấn đề cũ, cách tiếp cận mới

Căng thẳng chiến lược Trung-Mỹ dưới thời Tập Cận Bình và Donald Trump: Vấn đề cũ, cách tiếp cận mới

Sau vài tháng trong tình trạng không chắc chắn, Tổng thống Donald Trump đã làm lung lay những tham vọng của Trung Quốc. Trái ngược với hy vọng ban đầu, cảm giác vỡ mộng lan khắp Bắc Kinh. Đối với Bắc Kinh, sự thất vọng đến từ thực tế rằng Tổng thống Trump đã tỏ ra phức tạp hơn mức mà ban lãnh đạo Trung Quốc từng hy vọng có thể kiềm chế.

Đọc tiếp...

Tìm kiếm một chiến lược khả thi cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Tìm kiếm một chiến lược khả thi cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Để có thể thành công, Chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và mở buộc phải thuyết phục được các lãnh đạo trong khu vực rằng Hoa Kỳ đang xây dựng một trật tự khu vực đáng để tham gia. Quan trọng nhất là việc các nguyên tắc và ý tưởng mang tính khả thi và Hoa Kỳ phải chứng minh được sự sẵn sàng cũng như khả năng thực hiện tầm nhìn của họ.

Đọc tiếp...

Rào cản khi Nga-Indonesia xích lại gần nhau

Rào cản khi Nga-Indonesia xích lại gần nhau

Đối với Nga, Indonesia lâu nay là một địa bàn tiềm năng nhưng không được chú trọng trong chính sách Hướng Đông của Nga. Tuy nhiên, từ năm 2012, Nga đã rất quan tâm đến việc thúc đẩy quan hệ với các quốc gia châu Á, trong đó có Indonesia.

Đọc tiếp...

Mỹ và phương Tây cần tham gia sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Mỹ và phương Tây cần tham gia sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

"Dự án thế kỷ" của Chủ tịch Tập Cận Bình có thể giúp một số nền kinh tế nhưng cái giá chính trị những nước này phải trả là vô cùng lớn. Theo đó Mỹ và các nước phương Tây cần tham gia sáng kiến này, không nên để Trung Quốc "một mình một ngựa" vẽ ra "một trật tự thế giới mới" trong đó Trung Quốc sẽ nắm vai trò dẫn dắt.

Đọc tiếp...

Viễn cảnh biến động địa chính trị thế giới thời gian tới

Viễn cảnh biến động địa chính trị thế giới thời gian tới

Xung đột lớn sẽ diễn ra trên 3 đấu trường lớn: Châu Âu, Đông Nam Á và Trung Đông. Những dự đoán này có vẻ cực đoan, thậm chí là kỳ cục đối với những bạn đọc từ hàng thập kỷ nay quen với sự ổn định tương đối của thế giới. Tuy nhiên, cần phải nhớ nhiều điểm cốt yếu đã diễn ra trong lịch sử.

Đọc tiếp...

Hợp tác địa kinh tế Mỹ-Ấn trong bối cảnh Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Hợp tác địa kinh tế Mỹ-Ấn trong bối cảnh Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Mỹ và Ấn Độ có cơ hội để cùng xác định và triển khai một tầm nhìn địa kinh tế cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, họ vẫn cần phải vượt qua nhiều trở ngại khó khăn. Những nỗ lực từ Mỹ đều thất thường và đôi khi là thất sách trong khi đó, lịch sử và danh tiếng của Ấn Độ trong việc làm việc với các thể chế kinh tế đa phương khá hỗn tạp.

Đọc tiếp...

Những điều chỉnh chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính phủ Shinzo Abe

Những điều chỉnh chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính phủ Shinzo Abe

Bài viết tập trung phân tích chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe, đồng thời bài viết cũng thảo luận về quan hệ Việt Nam – Nhật Bản, đưa ra một số khuyến nghị về biện pháp của Việt Nam trong hợp tác toàn diện với với Nhật Bản.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 9516 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin