24 - 1 - 2018 | 12:45
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Sau 45 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Trung-Nhật

Sau 45 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Trung-Nhật

Email In PDF.

Tình cảm của người dân ở hai nước đối với nhau đều bị suy giảm đến mức nghiêm trọng, và hơn 80% người dân mỗi nước đều không tin tưởng và cũng không có thiện ý với bên kia. Tình trạng này bắt đầu xuất hiện trong giai đoạn năm 1990, và trở nên rõ rệt khi bước vào thế kỷ 21.

 

RTR4DN91_1-624x442.jpg

Vào ngày 29/9/1972, Nhật Bản đã bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Trung Quốc. Đã 45 năm trôi qua kể từ cột mốc lịch sử đó, mối quan hệ song phương đã chứng kiến một số thay đổi to lớn. Các tuyên bố mang tính lịch sử sau nhiều năm đã đánh dấu những thay đổi này: Hiệp định Hòa bình và Hữu nghị Trung-Nhật năm 1978, Tuyên bố chung Trung-Nhật năm 1998 và Tuyên bố chung Trung-Nhật về Sự nâng cấp lên một “Mối quan hệ đối tác toàn diện cùng có lợi dựa trên những lợi ích chiến lược chung” vào năm 2008.

Cùng với Tuyên bố chung Trung-Nhật năm 1972, những tuyên bố nói trên đã dựng nên 4 văn bản nền tảng của mối quan hệ Trung-Nhật. Thêm vào đó là sự đồng thuận 4 điểm vừa được nhất trí giữa hai chính quyền của Thủ tướng Shinzo Abe và Chủ tịch Tập Cận Bình, một văn bản khác được cho là đề ra những điều khoản cơ bản cho mối quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Nhật Bản.

Quan hệ ngoại giao giữa hai cường quốc châu Á đã thay đổi rõ rệt trong 45 năm qua. Thứ nhất, thời điểm năm 2010 khi GDP của Trung Quốc vượt qua GDP của Nhật Bản chắc chắn là một khoảnh khắc có ý nghĩa quan trọng. Mặc dù GDP bình quân đầu người của Nhật Bản vẫn vượt Trung Quốc, song rõ ràng có một hạn chế đối với sự tăng trưởng trong sức mạnh kinh tế của Nhật Bản, và sự khác biệt trong GDP bình quân đầu người giữa Trung Quốc và Nhật Bản sẽ tiếp tục được thu nhỏ lại trong tương lai gần. Điều này tạo ấn tượng về một sự thay đổi cán cân quyền lực giữa hai quốc gia này.

Thứ hai, bối cảnh quốc tế cũng có nhiều thay đổi. Việc bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật diễn ra trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh. Khi một cuộc xung đột nội bộ bắt đầu bao trùm Khối phương Đông giữa Trung Quốc và Liên bang Xô viết, Trung Quốc đã bắt đầu vươn tay sang Mỹ; một sự thay đổi mà xét trên khía cạnh nào đó cũng đã góp phần củng cố sự bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Nhật Bản. Sau này, Chiến tranh Lạnh kết thúc và Liên Xô tan rã, nhưng tại Đông Á, Mỹ và Trung Quốc lại trở mặt nhau, thể hiện những đường lối đối đầu từ Bán đảo Triều Tiên cho tới Eo biển Đài Loan.

Thứ ba, cũng đã có những thay đổi về hoàn cảnh trong nước và những mối quan hệ liên xã hội giữa hai quốc gia. Vào thời điểm bình thường hóa quan hệ năm 1972, mặc dù sự thừa nhận những hạn chế trong tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Nhật Bản đã trở nên rõ rệt, song xã hội Nhật Bản tiếp tục được tận hưởng sự phát triển kinh tế mạnh mẽ, và hệ tư tưởng chung của giới trí thức Nhật Bản cũng không theo tư tưởng thiên tả hay tự do. Những cảm nhận về Trung Quốc thì khá tích cực, và trên thực tế cảm tình đó đã đạt tới đỉnh điểm trong giai đoạn 1980. Tuy nhiên, hiện nay, những giá trị trong xã hội Nhật Bản đã có sự chia rẽ lớn lao, và tư tưởng xã hội phần nào trở nên bảo thủ hơn so với trong quá khứ.

Sự thay đổi ở Trung Quốc còn rõ rệt hơn. Năm 1972, Trung Quốc đang ở giữa giai đoạn Cách mạng Văn hóa. Vậy tại sao Trung Quốc lại cần một sự xích lại gần một nước Mỹ tư bản, hay cần bình thường hóa quan hệ với Nhật Bản? Bằng cách giới thiệu những chính sách và thuyết phục công chúng, Nhà nước và Đảng Cộng sản Trung Quốc đã có thể chỉ đạo một chính sách ngoại giao với lô-gích khác biệt so với các chính sách nội địa của mình. Tuy nhiên, trong xã hội Trung Quốc hiện đại, với sự thịnh vượng và chất lượng đời sống ngày càng phát triển, tầm nhìn của người dân Trung Quốc đã nhanh chóng thay đổi.

Còn vố số những bất đồng khác, và sự ra đời của 4 văn bản nền tảng của mối quan hệ Trung-Nhật được liệt kê trên đây chính là để đối phó với những thay đổi đó. Tuy nhiên, nếu hỏi rằng liệu 4 văn bản này, cùng với bản đồng thuận 4 điểm sau đó, liệu có thực sự hoạt động hiệu quả như một nền tảng cơ bản cho mối quan hệ Trung-Nhật hay không, thật khó có thể đưa ra câu trả lời chắc chắn. Có hai vấn đề lớn cần nói đến:

Thứ nhất, dù Trung Quốc và Nhật Bản đã xây dựng một mối quan hệ kinh tế mật thiết, song cũng tồn tại những mâu thuẫn cơ bản trong lĩnh vực an ninh. Đây là một đặc điểm riêng biệt ở Đông Á. Sự chia rẽ trong quan điểm về các vấn đề Triều Tiên và Đài Loan vẫn tiếp tục tạo ra mâu thuẫn trong các vấn đề an ninh và sự đối đầu trực tiếp giữa các khối xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa tự do trong chính sách an ninh cũng tiếp diễn. Hiện nay, các vấn đề lịch sử và lãnh thổ cùng với chủ quyền của Đài Loan là 3 mối quan ngại lớn nhất giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Tuy nhiên, rõ ràng là những vấn đề đó có quan hệ mật thiết với sự đối kháng trong quan hệ giữa hai nước xung quanh các khía cạnh an ninh.

Thứ hai, cũng có vấn đề về cảm nhận chung của công chúng ở hai nước. Tình cảm của người dân ở cả Trung Quốc và Nhật Bản đối với nhau đều bị suy giảm đến mức nghiêm trọng, và hơn 80% người dân mỗi nước đều không tin tưởng và cũng không có thiện ý với bên kia. Tình trạng này bắt đầu xuất hiện trong giai đoạn năm 1990, và trở nên rõ rệt khi bước vào thế kỷ 21. Đơn giản là vì có một sự thay đổi trong cán cân quyền lực giữa hai nước, và nguyên nhân của sự thay đổi trong thái độ nói trên là bởi cả Nhật Bản và Trung Quốc đều trải qua những thay đổi trong nhận thức về bản thân, và trong cách họ nhìn nhận về nước khác. Tình cảm tiêu cực của công chúng đã ảnh hưởng đến cả hai chính phủ, như một sự phản ánh ý muốn của người dân, và điều đó bắt đầu hạn chế những lựa chọn chính sách của các chính phủ này.

Nếu có một điều gì đó có tiềm năng tạo đột phá trong tình trạng hiện nay thì đó chắc chắn là điểm mấu chốt thứ hai này: Những năm vừa qua đã chứng kiến lần lượt những điểm cộng trong tình cảm song phương, trước tiên là ở thế hệ trẻ, và đây là một khía cạnh đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, điều đó cũng không có nghĩa là chúng ta đơn giản chỉ cần xúc tiến các trao đổi nhân sự và sự thấu hiểu lẫn nhau bằng một cách tiếp cận không mục tiêu, không hệ thống. Hai nước cần xúc tiến các trao đổi về con người, văn hóa bằng một hình thức nào đó không bị chi phối bởi chủ trương chính trị.

Điểm cuối cùng cần bàn đến, đó là sự thay đổi lớn nhất trong 45 năm qua chính là sự tăng trưởng và sự mở rộng các mối quan hệ xã hội. Số lượng khách du lịch từ Trung Quốc đến Nhật Bản (và ngược lại) đã tăng đáng kể, và sự tương tác hàng ngày đã trở nên khăng khít xét trong mối quan hệ kinh tế, du lịch và các khía cạnh khác. Sự tương tác giữa các nhà nghiên cứu Trung Quốc và Nhật Bản cũng trở nên thường xuyên. Đặc biệt tại Nhật Bản, việc chứng kiến trẻ em các sắc tộc của Trung Quốc ở các trường phổ thông và trường mầm non, hay trường tiểu học, là điều rất bình thường, và tại các trường đại học cũng vậy, và họ không chỉ đơn thuần là các du học sinh tham gia khóa học ngắn hạn tại đất nước này. Số lượng những người dân tộc thiểu số ở Trung Quốc cư trú tại Nhật Bản đang gia tăng nhanh chóng. Và với các hiện tượng xã hội mới này, chúng ta nên nỗ lực cân nhắc xem liệu có thể tìm ra một con đường mới cho mối quan hệ Trung-Nhật trong tương lai hay không.

Tác giả Shin Kawashima là Giáo sư tại Đại học Tokyo. Bài viết đăng tên “The Diplomat”.

Anh Thư (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Comments  

 
0 #1 seo продвижение сайтаRosarioGence 2018-01-05 15:21
заказать продвижение сайта черными методами логин в скайпе SEO PRO1
Quote
 

Bình luận


Mã bảo mật
Tạo mã mới

Putin và nước Nga sẽ đi về đâu trong năm 2018? - Quan điểm của Trung Quốc

Putin và nước Nga sẽ đi về đâu trong năm 2018? - Quan điểm của Trung Quốc

Năm 2017, Nga xảy ra nhiều sự kiện: nhiều thành phố diễn ra các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn, Saint-Petersburg lại lần nữa xảy ra đánh bom ở tàu điện ngầm, quan hệ Nga-Mỹ lên xuống thăng trầm giữa cải thiện và chuyển biến xấu. Năm 2018, nước Nga của Putin sẽ đi về đâu?

Đọc tiếp...

Tương lai châu Á

Tương lai châu Á

Bàn về tương lai Châu Á, tạp chí National Interest (Mỹ) đã thực hiện bài phỏng giữa biên tập viên National Interest Jacob Heibrunn với ông Greenberg, Chủ tịch danh dự của ban giám đốc Trung tâm National Interest; chủ tịch, giám đốc điều hành của tập đoàn C.V.Starr&Co. Dưới đây là toàn bộ bài phỏng vấn.

Đọc tiếp...

Mỹ cần tránh chiến tranh với Triều Tiên trong năm 2018

Mỹ cần tránh chiến tranh với Triều Tiên trong năm 2018

Mối đe dọa lớn nhất đối với hoà bình thế giới trong năm 2018 là viễn cảnh về một cuộc chiến tranh trên bán đảo Triều Tiên - và Trump đang làm cho các vấn đề trở nên tồi tệ hơn.

Đọc tiếp...

Cuộc chạy đua Mỹ - Trung Quốc và cơ hội đối với ASEAN

Cuộc chạy đua Mỹ - Trung Quốc và cơ hội đối với ASEAN

Những gì ASEAN cần làm phải là khá rõ ràng. Trong khi cần đẩy mạnh hợp nhất kinh tế thông qua Cộng đồng Kinh tế ASEAN, khối cũng cần phải phát triển chính trị khi đối mặt với tình hình địa chính trị bị thay đổi khi chính sách Châu Á- Thái Bình Dương nay được đổi thành Ấn Độ dương- Thái Bình dương.

Đọc tiếp...

Stratfor: Dự báo tình hình thế giới 2018

Stratfor: Dự báo tình hình thế giới 2018

Năm 2017 đã trôi qua với nhiều biến động. Năm 2018 sẽ diễn biến như thế nào? Tiếp nối xu hướng đang diễn ra trong năm 2017 hay sẽ có những bước ngoặt mới định hình xu hướng mới trong đời sống chính trị quốc tế? Dự báo Tình hình Thế giới 2018 của công ty Phân tích Tình báo toàn cầu Stratfor sẽ cho chúng ta bức tranh tổng thể về vấn đề này.

Đọc tiếp...

Nga-Nhật: Những giới hạn của sự xích lại gần mang tính chiến lược

Nga-Nhật: Những giới hạn của sự xích lại gần mang tính chiến lược

Một sự xích lại gần nhau Nhật-Nga như mong muốn của hai bên thực sự ít khả năng được định hình, vì lẽ chính sách ngoại giao Nga vốn "lấy phương Tây làm trung tâm", hay chính sách ngoại giao Nhật Bản khó có thể xa rời đường hướng của Mỹ, và thế tương quan lực lượng địa chính trị ở châu Á vốn được hình thành xung quanh sự đối đầu Trung-Mỹ.

Đọc tiếp...

Nhật-Trung và dòng ký ức lịch sử

Nhật-Trung và dòng ký ức lịch sử

Trải qua 80 năm vụ thảm sát Nam Kinh, những vấn đề lịch sử sẽ vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến mối quan hệ Trung – Nhật. Người dân khu vực Đông Á cần tìm tiến hành những bước đi táo bạo để giải quyết vấn đề, giữ ổn định, hòa bình khu vực.

Đọc tiếp...

Nga có thể đóng vai trò gì trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng Triều Tiên?

Nga có thể đóng vai trò gì trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng Triều Tiên?

Nga có những lợi thế riêng trong việc giải quyết vấn đề Triều Tiên. Sự hiện diện của Nga trong vai trò một bên hòa giải tiềm năng có thể là hữu ích, nhưng với điều kiện Bắc Triều Tiên chấp nhận và Mỹ - Nga phải nhất trí cao về một mẫu số chung trong vấn đề Triều Tiên: phi hạt nhân hóa.

Đọc tiếp...

Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc gây thêm căng thẳng với Ấn Độ

Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc gây thêm căng thẳng với Ấn Độ

Nếu Bắc Kinh duy trì cách thức thực hiện sáng kên Vành đai và Con đường (BRI) hiện nay, thì họ sẽ buộc New Delhi phải đối trọng với sức mạnh đang gia tăng của Trung Quốc, điều này sẽ mang lại cho Mỹ một cơ hội để tiếp tục làm sâu sắc thêm các mối quan hệ an ninh và kinh tế với New Delhi để đối phó với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Chính sách đối ngoại của Nga: Cái nhìn năm 2018

Chính sách đối ngoại của Nga: Cái nhìn năm 2018

Trên cơ sở cách tiếp cận có hệ thống, báo cáo gia đã phân tích những định hướng then chốt trong chính sách đối ngoại của Nga trong năm 2018, xác định những mối đe dọa chính và cơ hội đối với nước Nga trên trường quốc tế. Các dự báo của báo cáo này bao trùm các khu vực phương Tây, châu Á-Thái Bình Dương, Trung Đông và khu vực láng giềng lân cận.

Đọc tiếp...

Tác động chiến lược và kinh tế tới Nam Á từ sáng kiến Con đường Tơ lụa trên biển của Trung Quốc

Tác động chiến lược và kinh tế tới Nam Á từ sáng kiến Con đường Tơ lụa trên biển của Trung Quốc

Bài nghiên cứu này xem xét việc sáng kiến Con đường Tơ lụa trên biển (MSR) được xây dựng với mục đích gì và được thực hiện ra sao trong khu vực Nam Á, đánh giá các tính toán chính trị và kinh tế của các nước trong khu vực khi tham gia MSR, và xác định những hành động của các nước này để đánh giá khả năng thành công của sáng kiến MSR.

Đọc tiếp...

Chuyển dịch quyền lực và quản lý cường quốc: Ba thập kỷ quan hệ Trung – Nhật – Mỹ

Chuyển dịch quyền lực và quản lý cường quốc: Ba thập kỷ quan hệ Trung – Nhật – Mỹ

Thách thức đặt ra với Mỹ về một Nhật Bản đang trỗi dậy vào những năm 1970 và 1980 được coi là dạng thách thức nào, và thách thức này có điểm gì khác biệt so với thách thức mà Trung Quốc đặt ra cho vị thế của Mỹ ở Đông Á từ đầu những năm 2000? Bài viết sẽ đi sâu phân tích trả lời cho những câu hỏi này.

Đọc tiếp...

Tầm nhìn an ninh khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương: Quan điểm từ Ấn Độ

Tầm nhìn an ninh khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương: Quan điểm từ Ấn Độ

Sự trỗi dậy chưa từng có về kinh tế và quân sự của Trung Quốc, hành vi gây hấn của nước này, các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ và sự thay đổi về địa chiến lược mà điều này mang lại, là nguyên nhân chủ yếu gây ra những căng thẳng đang gia tăng trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Sự cân bằng trong khu vực đã bị đảo lộn và việc khôi phục nó là chìa khóa để đảm bảo ổn định khu vực trong tương lai.

Đọc tiếp...

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Tổng thống Donald Trump và câu đố Ấn Độ của Mỹ

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Tổng thống Donald Trump và câu đố Ấn Độ của Mỹ

Việc Washington quyết định gắn chặt Ấn Độ vào chiến lược châu Á của họ và việc New Delhi sẵn sàng từ bỏ những do dự về khuôn khổ bốn bên chắc chắn sẽ cải thiện các triển vọng cho Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương như một khái niệm địa chính trị đáng tin cậy.

Đọc tiếp...

Jerusalem: Tìm kiếm một nhà trung gian hòa giải trung thực

Jerusalem: Tìm kiếm một nhà trung gian hòa giải trung thực

Tuyên bố của tổng thống Trump cho thấy Mỹ sẽ rất khó đóng vai trò là bên trung gian trung thực. Bây giờ là lúc Liên minh châu Âu phải làm rõ rằng họ không cần sự cho phép của Mỹ để theo đuổi sự đồng thuận quốc tế cho hòa bình ở Trung Đông. Đã đến lúc phải chuyển từ lời nói sang hành động.

Đọc tiếp...

Hồi chuông cảnh tỉnh của Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc

Hồi chuông cảnh tỉnh của Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc

Để đối phó với chính sách đối ngoại ngày càng quyết đoán của Trung Quốc, Mỹ cần phải củng cố các nền móng trong nước và tiếp tục đầu tư vào các liên minh, các quan hệ đối tác và các hệ thống quy tắc và quy chuẩn mà cho phép nước này và các nước châu Á phát triển.

Đọc tiếp...

Tác động của 3 siêu dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Tác động của 3 siêu dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc tại Đông Nam Á

Các nước Đông Nam Á có những mối quan ngại thực sự trước những dự án của Trung Quốc. Sự “khập khiễng” về năng lực và nguyện vọng giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á sẽ là nguyên nhân chính cản trở sự tiến triển của những dự án đầy tham vọng của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nhật - Ấn và giấc mơ Ấn Độ - Thái Bình Dương

Nhật - Ấn và giấc mơ Ấn Độ - Thái Bình Dương

Nếu Mỹ mong muốn một “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở”, như Ngoại trưởng Rex Tillerson đã hối thúc và Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã thảo luận trong cuộc gặp gần đây giữa họ ở Tokyo, thì sẽ không có 2 cường quốc nào quan trọng bằng Ấn Độ và Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Ấn Độ chuẩn bị bước tới vị thế cường quốc toàn cầu?

Ấn Độ chuẩn bị bước tới vị thế cường quốc toàn cầu?

Thời cơ để Ấn Độ xác lập vị thế trên trường quốc tế đã đến. Mỹ cần bước đến và đón nhận sự xuất hiện này, thay vì chỉ biết đứng chờ đợi. Mỹ cần phải làm tốt hơn phần việc bình thường hóa thực tế Ấn Độ trỗi dậy và nhấn mạnh tầm quan trọng của quốc gia Nam Á này đối với lợi ích quốc gia của Mỹ và của thế giới, như cách Washington làm với nhiều đối tác châu Âu thân cận khác.

Đọc tiếp...

Hoài nghi về cách tiếp cận mới của Mỹ với Trung Quốc

Hoài nghi về cách tiếp cận mới của Mỹ với Trung Quốc

Nhà Trắng đang chuẩn bị cho một sự thay đổi chính sách khác mà gần như không được nhiều người chú ý, chính quyền Trump sẽ sớm áp dụng chiến lược “sắc nhọn” hơn với các hành vi gian lận thương mại và tìm cách chiếm công nghệ Mỹ của Trung Quốc.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 16280 khách và 1 thành viên Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin