22 - 6 - 2018 | 2:50
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Email In PDF.

Các nước Nam Á tham gia dự án Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực này.

 

 scm_news_focus-0602_art_1(1).jpg

 

Các dự án thuộc Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) tại Nam Á trải dài trong một khu vực từ Đông Nam Á đến Trung Đông. Nhìn chung, các dự án này đưa đến những thách thức chiến lược khác nhau cho 5 nước Nam Á ven biển gồm Ấn Độ, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesh và Maldives. MSR tại Nam Á phải được nhìn nhận trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Với những lợi ích khác nhau của 5 nước nói trên thì tiến triển của MSR tại khu vực rõ ràng là điều không dễ dàng đối với Trung Quốc.

Những thách thức chiến lược khác nhau

Pakistan đóng một vai trò then chốt đối với MSR của Trung Quốc. Hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC) là một dự án trọng điểm nằm trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) và giữ vai trò cầu nối giữa “Con đường tơ lụa trên biển” và “Vành đai trên bộ” trong tổng thể chiến lược BRI của Trung Quốc.

Cảng Gwadar của Pakistan được Trung Quốc tài trợ kinh phí, xây dựng và vận hành nằm ở vị trí hợp lưu giữa Vịnh Oman và biển Ả Rập, cung cấp cho Trung Quốc quyền tiếp cận tới vị trí quan trọng tại Ấn Độ Dương. Theo kế hoạch, hành lang kinh tế 3.000 km này kéo dài từ cảng Gwadar (Pakistan) đến thành phố Kasgar (Trung Quốc) sẽ có giá trị lên tới 55 tỷ USD, bao gồm việc hiện đại hóa đường bộ, đường sắt, đường ống dẫn và các dự án cơ sở hạ tầng khác. Việc thực hiện dự án này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Trung Quốc tiếp cận với biển mà không phải chở hàng qua eo Malacca, nơi thường xuyên có cướp biển hoạt động và thời tiết không thuận lợi. Tuyến đường giữa hai nơi này sẽ kết nối các yếu tố “đường bộ” và “đường biển” trong CPEC.

Trung Quốc đã có những cam kết tài chính lớn cho dự án CPEC, vốn được các nhà lãnh đạo Pakistan chào đón như là một động lực để thúc đẩy nền kinh tế Pakistan. Tuy nhiên, gần đây đã có nhiều tiếng nói quan ngại trong các thành phần xã hội Pakistan về những lợi ích lâu dài của CPEC và việc chủ quyền quốc gia của nước này bị rơi vào tay Trung Quốc. Cụ thể hơn là những lo ngại về khoản nợ mà Pakistan phải gánh chịu từ CPEC. Thêm vào đó, những báo cáo cho thấy Trung Quốc muốn sử dụng đồng Nhân dân tệ tại khu vực cảng Gwadar cũng như những động thái rõ ràng của nước này trong việc đàm phán trực tiếp với nhóm phiến quân ly khai tại khu vực Baluchistan gây ra mối quan ngại về tình trạng lệ thuộc của Pakistan vào mối quan hệ với Trung Quốc.

BRI là mối đe dọa lớn đối với Ấn Độ?

Ấn Độ xem MSR và BRI là mối đe dọa lớn đối với an ninh đất nước và những lợi ích chiến lược của mình tại khu vực. Theo Ấn Độ, 3 mối đe dọa đó bao gồm: Thứ nhất là những bận tậm liên quan trực tiếp tới CPEC và vai trò lớn hơn của quân đội Trung Quốc tại Pakistan. Không có nghi ngờ gì về việc Delhi nhận ra tham vọng của Trung Quốc muốn sử dụng cảng Gwadar vào cả mục đích dân sự và quân sự, điều này cho phép Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) thâm nhập vào Ấn Độ Dương cũng như tăng cường khả năng của Pakistan trong việc ngăn chặn bất kỳ lợi thế nào của Ấn Độ trong sức mạnh hải quân tại khu vực.

Bận tâm thứ hai chính là những khó khăn trong việc lựa chọn chiến lược của các nước khu vực khi tham gia MSR. Các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ xem mối liên hệ giữa việc các nước trong khu vực lún sâu vào các khoản nợ với Trung Quốc sẽ kéo theo việc Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng đối với các nước này trong các vấn đề đối nội và thậm chí là cả chính sách đối ngoại.

Cuối cùng, Ấn Độ coi các dự án MSR của Trung Quốc tại Nam Á là một phần trong chiến lược lớn hơn của Trung Quốc nhằm thách thức vai trò của Ấn Độ tại Ấn Độ Dương. Việc duy trì sức mạnh tại Ấn Độ Dương là một trong những ưu tiên hàng đầu của Ấn Độ trong những năm qua và bất kỳ nỗ lực nào của Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tại đây đều được xem là mối đe dọa trực tiếp đến lợi ích cốt lõi của Ấn Độ.

Thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc

Tại khu vực Nam Á, một số nước đã tăng cường mối quan hệ với Trung Quốc. Sri Lanka hiện đang tăng cường quan hệ với Trung Quốc trong khi mối quan hệ giữa nước này với Ấn Độ nhiều lúc trở nên khó khăn hơn. Dưới thời chính quyền Rajapakse trước đây, nhiều người Ấn Độ nhận ra những đảo chiều đáng kể trong quan hệ của Sri Lanka với Trung Quốc, như việc Trung Quốc dành cho Sri Lanka nhiều khoản vay ưu đãi xây dựng cơ sở hạ tầng nằm trong dự án MSR.

Cảng Hambantoa ở bờ biển phía Nam Sri Lanka là minh chứng rõ nét nhất cho những dự án cơ sở hạ tầng lớn được tài trợ bởi các khoản vay của Trung Quốc. Năm 2015, chính phủ mới tại Sri Lanka đã có những động thái thay đổi theo hướng rời xa Trung Quốc hơn chính phủ tiền nhiệm. Mặc dù vậy, chính phủ hiện nay đang phải đối mặt với những khoản nợ lớn từ các khoản vay Trung Quốc để phát triển cơ sở hạ tầng. Năm 2017, dưới sức ép nợ nần, chính phủ Sri Lanka buộc phải đồng ý bán 70% cổ phần tại cảng Hambantota trong vòng 99 năm cho một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc.

Cũng giống như đối với Pakistan, Ấn Độ lo ngại về việc Sri Lanka mất quyền kiểm soát một cảng biển và Trung Quốc có thể sử dụng cảng biển đó trong cả mục đích dân sự và quân sự. Để giải quyết mối quan ngại của Ấn Độ, chính phủ Sri Lanka đã công khai về việc không cho phép Trung Quốc sử dụng cảng biển vào mục đích quân sự.

Cân bằng quan hệ với Trung Quốc

Bangladesh thận trọng trong việc cân bằng quan hệ với Trung Quốc và Ấn Độ. Nước này cũng được xem là giữ vai trò đi đầu trong các sáng kiến nhằm khuyến khích hợp tác giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Nước này thúc đẩy Hành lang kinh tế Bangladesh-Trung Quốc-Ấn Độ-Myanmar (BCIM), vốn được đưa ra từ năm 1999 với tên gọi “Sáng kiến Côn Minh” nhằm kết nối các tuyến đường bộ, đường sắt giữa Đông Bắc Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Tuy nhiên, sáng kiến này hiện nay đã bị đình trệ bởi những lo ngại sâu sắc của Ấn Độ về việc BCIM trở thành một phần của BRI cũng như những căng thẳng gia tăng giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Trong tình hình đó, Bangladesh đã chấp nhận những khoản vay lớn của Trung Quốc và đồng ý các hiệp định liên quan tới 28 dự án phát triển cơ sở hạ tầng trị giá hơn 20 tỷ USD.

Nhận thức được những khoản nợ của Trung Quốc trong dài hạn, Bangladesh đã chấp chận cho Nhật Bản tham gia xây dựng một cảng tại Matarbari trong khi vẫn giữ kế hoạch cho phép Trung Quốc xây dựng một cảng vận chuyển hàng hóa tại đảo Sonadia. Chính phủ Bangladesh hiện rất lo lắng về chiến lược cân bằng quan hệ Trung Quốc, Ấn Độ của họ có thể bị tổn hại nếu tham gia các dự án MSR.

Vượt lên ngăn chặn?

Tại Maldives, sự thay đổi chính phủ đã dẫn tới sự thay đổi trong cách tiếp cận của nước này đối với sự cạnh tranh giữa Ấn Độ và Trung Quốc tại khu vực. Năm 2013, chính phủ mới của Maldives đã hủy bỏ một giải thưởng dự định trao cho một công ty của Ấn Độ trong việc phát triển sân bay quốc tế của Maldives. Tiếp đó, nước này thỏa thuận với Trung Quốc về việc xây dựng cơ sở hạ tầng kết nối sân bay quốc tế với một cảng biển tại Laamu.

Trung Quốc hiện đang tham gia sâu vào sự phát triển và mở rộng sân bay quốc tế Maldives bằng việc hỗ trợ các khoản vay cho nước này từ ngân hàng EXIM Bank (Trung Quốc), trong khi nhiều khách du lịch Trung Quốc lựa chọn Maldives là địa điểm du lịch ưa thích. Những lo ngại của Ấn Độ về quy mô tham gia của Trung Quốc đối với việc phát triển cơ sở hạ tầng tại Maldives thậm chí còn dẫn tới việc nhiều tiếng nói tại Ấn Độ đề xuất nước này cần can thiệp để thay đổi chế độ theo hướng thân Ấn Độ.

Rõ ràng những quan ngại của Ấn Độ về MSR đã dẫn tới việc gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Ấn Độ tại Nam Á. Các nước Nam Á ven biển tham gia MSR đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực Nam Á.

Tác giả Sinderpal Singh là nghiên cứu viên cao cấp tại chương trình Nam Á thuộc trường nghiên cứu quốc tế RSIS, Đại học Công nghệ Nam Dương, Singapore. Bài viết đăng trên “RSIS”.

Hương Trà (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Cần phải có một cách tiếp cận theo từng giai đoạn đối với việc phi hạt nhân hóa vì trên thực tế, việc vạch ra một lộ trình phi hạt nhân hóa toàn diện sẽ đòi hỏi phải có một số giai đoạn hoạt động, vì lý do đơn giản là cả Washington và Bình Nhưỡng sẽ không nhất trí khởi động tiến trình này với những nhượng bộ tế nhị hay tốn kém nhất được đưa ra ngay từ đầu.

Đọc tiếp...

Lầu Năm Góc và kế hoạch cho “cuộc chiến trường kỳ” chống Trung Quốc và Nga

Lầu Năm Góc và kế hoạch cho “cuộc chiến trường kỳ” chống Trung Quốc và Nga

Sự tập trung vào Trung Quốc và Nga trong việc lập kế hoạch quân sự của Mỹ phản ánh cách mà các quan chức quân sự hàng đầu hiện đang đánh giá lại cán cân chiến lược toàn cầu, một tiến trình đã bắt đầu từ rất lâu trước khi Donald Trump bước vào Nhà Trắng.

Đọc tiếp...

Lựa chọn khả thi nào cho tổng thống Donald Trump trong vấn đề Triều Tiên?

Lựa chọn khả thi nào cho tổng thống Donald Trump trong vấn đề Triều Tiên?

Vấn đề trọng tâm là liệu Chính quyền Trump có sẵn sàng suy nghĩ lại về chính sách của Mỹ với Triều Tiên và theo đuổi các chiến lược có thể giúp ổn định tình hình thay vì giải quyết nó hay không. Kết quả đó ít lý tưởng hơn, nhưng các chính sách tốt không phải chỉ là những chính sách đáng mong muốn, mà chúng phải là những chính sách khả thi.

Đọc tiếp...

Cơn sóng thần chính trị mới của Malaysia?

Cơn sóng thần chính trị mới của Malaysia?

Trong vận động tranh cử, Thủ tướng Mahathir Mohamad, 92 tuổi, từng nhiều lần chỉ trích cựu Thủ tướng Najib Razak, lại còn cam kết sau cuộc bầu cử phải xem xét lại điều khoản hợp tác giữa Trung Quốc và Malaysia, thậm chí còn dự định khởi động lại đàm phán Biển Đông. Sự thay đổi đảng cầm quyền ở Malaysia liệu có đưa tới biến số trong quan hệ Trung Quốc-Malaysia hay không?

Đọc tiếp...

Ấn Độ-Việt Nam: Quan hệ đối tác chiến lược đang phát triển mạnh mẽ

Ấn Độ-Việt Nam: Quan hệ đối tác chiến lược đang phát triển mạnh mẽ

Những xu hướng gần đây trong mối quan hệ Ấn Độ-Việt Nam đã được ban lãnh đạo chính trị hai nước cam kết thúc đẩy mạnh mẽ. Đây chính là động lực giúp mối quan hệ hai nước tiếp tục phát triển vững mạnh hơn trong tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh chính trị, kinh tế khu vực và quốc tế đang có sự điều chỉnh.

Đọc tiếp...

Tương lai quan hệ Malaysia - Trung Quốc sau bầu cử 2018

Tương lai quan hệ Malaysia - Trung Quốc sau bầu cử 2018

Sau chiến thắng gây sốc của phe đối lập trong cuộc bầu cử lần thứ 14 ở Malaysia tuần qua, nhiều người cho rằng sự ra đi của Thủ tướng Najib Razak có thể dẫn đến một cách tiếp cận mới trong chính sách đối ngoại của Malaysia và ảnh hưởng đến quan hệ giữa Malaysia với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đang thay đổi hay cải thiện trật tự thời hậu chiến?

Trung Quốc đang thay đổi hay cải thiện trật tự thời hậu chiến?

Việc Mỹ rõ ràng rút bỏ quan điểm ủng hộ toàn cầu hóa, cùng sự thiếu nhiệt tình của họ trong việc duy trì các cấu trúc kinh tế và an ninh thời hậu chiến mà họ giúp thiết lập và dẫn dắt, đã mở ra các cơ hội cho Trung Quốc - nền kinh tế thứ 2 thế giới - đảm nhiệm các nghĩa vụ quốc tế lớn hơn đi kèm sự trỗi dậy của họ.

Đọc tiếp...

Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể sử dụng quân bài hy sinh Trung Quốc

Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể sử dụng quân bài hy sinh Trung Quốc

Nếu Trung Quốc không kiểm điểm lại sâu sắc chính sách của mình đối với Triều Tiên mà chỉ đơn giản đẩy trách nhiệm cho nước khác, thì đây là sai lầm lịch sử và quốc gia cuối cùng bị thiệt hại sẽ là Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Những giới hạn trong sự can dự với Triều Tiên

Những giới hạn trong sự can dự với Triều Tiên

Trong suốt chiến dịch tranh cử vào ghế tổng thống mới của Hàn Quốc, ông Moon Jae-in đã hứa hẹn phục hồi chính sách ánh dương can dự với Triều Tiên. Dù tổng thống Hàn Quốc có cơ hội để thực hiện chính sách này hay không, chính sách Ánh dương vẫn tồn tại những hạn chế và đó là điều mà Hàn Quốc và cả Mỹ cần khắc phục.

Đọc tiếp...

Trung Quốc đang theo kiểu mô hình bá quyền khu vực như thế nào?

Trung Quốc đang theo kiểu mô hình bá quyền khu vực như thế nào?

Thời điểm ảnh hưởng bao trùm của Trung Quốc về kinh tế, quân sự và chính trị tại khu vực sẽ đến. Các đồng minh và đối tác của Mỹ tại khu vực có cần phải tăng cường nỗ lực phòng vệ riêng rẽ và đẩy mạnh hợp tác với quốc gia khác trong khu vực hay không và bằng cách nào?

Đọc tiếp...

Philippines: Chính sách đối ngoại nhằm đối phó với môi trường an ninh năng động

Philippines: Chính sách đối ngoại nhằm đối phó với môi trường an ninh năng động

Để hiểu được chính sách đối ngoại đang nổi lên của Duterte, cần phân tích giao điểm của 5 yếu tố then chốt: chủ nghĩa dân túy; sự tập trung quyền lực nhanh chóng trong tay Duterte; thiếu sự cam kết rõ ràng của Mỹ đối với Philippines ở Biển Đông; sự ve vãn của Trung Quốc nhằm thuyết phục Philippines gạt Phán quyết sang một bên; và cuối cùng là việc Duterte “cá nhân hoá” chính sách đối ngoại.

Đọc tiếp...

Giấc mộng toàn cầu của Trung Quốc – Ác mộng của láng giềng

Giấc mộng toàn cầu của Trung Quốc – Ác mộng của láng giềng

Những lời ca tụng sự hội nhập Á-Âu của Tập Cận Bình có thể bỏ qua sự bành trướng vốn thường bạo lực của Trung Quốc, nhưng lịch sử đó chưa bị các nước láng giềng của Trung Quốc lãng quên.

Đọc tiếp...

Mỹ tấn công Syria: Điều gì xảy ra tiếp theo?

Mỹ tấn công Syria: Điều gì xảy ra tiếp theo?

Ngày 7/4, Mỹ và đồng minh Anh, Pháp đã tấn công Syria. Câu hỏi đặt ra là hệ quả của cuộc tấn công sẽ như thế nào? Hành động của Mỹ có vi phạm luật pháp của chính nước Mỹ và luật pháp quốc tế hay không?

Đọc tiếp...

Vấn đề khó trong quan hệ Trung - Ấn và sách lược của Trung Quốc

Vấn đề khó trong quan hệ Trung - Ấn và sách lược của Trung Quốc

Giữa Trung Quốc và Ấn Độ tồn tại rất nhiều vấn đề mang tính kết cấu, vốn đã hạn chế sự hợp tác chiến lược giữa hai nước. Ấn Độ là một nước mạnh trong khu vực, trên thế giới cũng có không ít những nước kiểu này. Làm thế nào để xử lý mối quan hệ với những nước này, trong phân tích về chiến lược ngoại giao của Trung Quốc lại không đề cập nhiều và điều này cần phải được thay đổi.

Đọc tiếp...

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Nút thắt đe dọa Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc tại Nam Á

Các nước Nam Á tham gia dự án Con đường tơ lụa trên biển của Trung Quốc (MSR) đã có những quan ngại khác nhau về hậu quả của sự phụ thuộc vào tài chính và chủ quyền đối với Trung Quốc. Tất cả những điều đó cho thấy những thách thức lớn cho các dự án MSR của Trung Quốc tại khu vực này.

Đọc tiếp...

ASEAN-Ấn Độ và chính sách Hành động phía Đông: Để lời nói đi đôi với hành động

ASEAN-Ấn Độ và chính sách Hành động phía Đông: Để lời nói đi đôi với hành động

Dù rất tích cực can dự và hợp tác với khu vực, nhưng có một hố sâu ngăn cách giữa tham vọng và khả năng thực hiện của Ấn Độ. Nếu nghiêm túc về mở rộng ảnh hưởng về phía Đông, Ấn Độ cần thực hiện và hoàn tất nhiều việc hơn nữa.

Đọc tiếp...

Lá bài Đài Loan trong quan hệ Mỹ-Trung

Lá bài Đài Loan trong quan hệ Mỹ-Trung

Hiện nay, với việc thông qua Đạo luật đi lại Đài Loan và xét tới những thay đổi nhân sự gần đây và có thể đang chờ giải quyết trong Chính quyền Trump, có một khả năng rất thực tế là ở một số thời điểm Trump có thể sử dụng lá bài Đài Loan theo cách có nguy cơ gây ra xung đột quân sự với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Tại sao thượng đỉnh Trump-Kim khó tạo ra đột phá quan hệ Mỹ-Triều?

Tại sao thượng đỉnh Trump-Kim khó tạo ra đột phá quan hệ Mỹ-Triều?

Triều Tiên và Mỹ vẫn còn khác biệt quá nhiều trong những mục tiêu kỳ vọng, và dù có thỏa thuận nào được lập ra, thì việc xác minh sự phi hạt nhân hóa Triều Tiên và một bản thảo về hiệp ước hòa bình để chính thức kết thúc Chiến tranh Triều Tiên cũng sẽ phải mất vài năm mới có thể hoàn thiện.

Đọc tiếp...

Đạo luật Đài Loan mới của Mỹ có thể dẫn đến chiến tranh Trung-Đài

Đạo luật Đài Loan mới của Mỹ có thể dẫn đến chiến tranh Trung-Đài

Câu hỏi thực sự là ông Tập sẽ có phản ứng như thế nào trong vòng 3-5 năm tới, sau khi đã đánh cược quyền lực hợp pháp của mình vào "việc trẻ hóa đất nước Trung Quốc" thông qua việc sáp nhập Đài Loan, khi ông nhận thấy rằng con đường "thống nhất hòa bình" ngày càng xa.

Đọc tiếp...

Ý nghĩa chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam tới New Zealand và Úc

Ý nghĩa chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam tới New Zealand và Úc

Việc một số cường quốc châu Á có cách tiếp cận đơn phương đối với một số vấn đề khu vực có tầm quan trọng đặc biệt đã làm cho các quốc gia liên quan lo lắng. Trong bối cảnh đó, mối quan hệ giữa các nước Úc, New Zealand, Nhật Bản, Ấn Độ và Việt Nam được tăng cường là điều hết sức quan trọng.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7586 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin