16 - 12 - 2018 | 11:00
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Email In PDF.

Trong chuyến thăm chính thức 3 ngày tới Bắc Kinh cuối tháng 10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí sắp xếp lại mối quan hệ song phương dựa trên 3 nguyên tắc chính: “thay đổi từ cạnh tranh sang hợp tác”; “thúc đẩy mối quan hệ thành đối tác, không phải là mối đe dọa”; và “phát triển một cơ chế thương mại tự do và công bằng”.

 

japuschi0.jpg

Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Abe nằm trong những nỗ lực không biết mệt mỏi của hai bên để tiến tới “bình thường hóa trở lại” các mối quan hệ Trung-Nhật thông qua nối lại đối thoại cấp cao. Nỗ lực bình thường hóa này gồm hai khía cạnh.

Thứ nhất là việc khôi phục quan hệ Trung-Nhật sau một loạt sự vụ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ hai bên. Cụ thể, một tàu thăm dò Trung Quốc đi vào vùng lãnh hải của Nhật Bản xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư năm 2008, vụ va chạm năm 2010 giữa một tàu đánh cá Trung Quốc và một tàu tuần tra của Lực lượng Bảo vệ Bờ Biển Nhật Bản hay việc chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa Senkaku năm 2012.

Nhật Bản hy vọng khởi động lại một chương trình phát triển hợp tác ở Biển Hoa Đông mà các nhà lãnh đạo hai nước Hồ Cẩm Đào và Yasuo Fukuda đã nhất trí hồi năm 2008. Tokyo cũng đang nỗ lực tiến đến các thỏa thuận về liên lạc hàng hải và các cơ chế chung về tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn ở Biển Hoa Đông nhằm khôi phục trật tự cho các vùng biển tranh chấp. Nhật Bản đã gặt hái được một số thành công trong việc tìm kiếm sự đồng thuận từ phía Trung Quốc về những điểm này. Các tàu thuyền Trung Quốc xuất hiện thường xuyên trong các vùng lãnh hải và các khu vực tiếp giáp xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư kể từ năm 2012. Trung Quốc tiếp tục các hoạt động như vậy nhằm duy trì sự nguyên trạng ở Biển Hoa Đông.

Khía cạnh thứ hai trong nỗ lực “bình thường hóa quan hệ trở lại” là việc sắp xếp lại các mối quan hệ Trung-Nhật để phản ánh vị thế và sức mạnh của Trung Quốc như một cường quốc thế giới. Năm 2008, Nhật Bản đã dừng các khoản vay dài hạn cho Trung Quốc, nhưng nay chính thức thông báo rằng nước này sẽ không yêu cầu Trung Quốc phải trả số tiến đến hạn cho những khoản viện trợ phát triển. Trung Quốc đã bày tỏ biết ơn Nhật Bản vì sự ủng hộ cho cả hai vấn đề này, và hai nước đã trao đổi — một cách công bằng — một bản ghi nhớ về hơn 50 dự án hợp tác thương mại ở các nước thứ ba.

Từ quan điểm của Trung Quốc, Nhật Bản dường như đã chấp nhận Sáng kiến “Vành đai và con đường” (BRI) của nước này. Trong cuộc gặp với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường hồi tháng 5/2018 vừa qua, ông Abe đã giải thích rằng “khả năng hợp tác sẽ được khai thác trên cơ sở từng trường hợp cụ thể với điều kiện sự cởi mở, minh bạch, hiệu quả kinh tế và tài chính hợp lý, tất cả phải phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế”. Hay nói cách khác, sự hợp tác của Nhật Bản chỉ được bảo đảm khi những điều kiện khắt khe được đáp ứng.

Những điều kiện này đã không được công khai ở Trung Quốc. Nhưng rất có thể, hơn 50 dự án mà ông Abe đã bật đèn xanh ở Bắc Kinh đã đáp ứng, hoặc sẽ đáp ứng, những điều kiện này. Quan điểm gần đây của Nhật Bản dường như muốn ám chỉ đến khả năng BRI có thể cùng tồn tại với “Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở” của chính Nhật Bản.

Những thay đổi trong quan hệ Mỹ-Trung có tác động lớn đến chuyến thăm của ông Abe. Trong khi ngầm chỉ trích Mỹ chống toàn cầu hóa, Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường đã bày tỏ hy vọng rằng Trung Quốc và Nhật Bản có thể phối hợp các lực lượng để đối chọi với Mỹ. Nhưng khả năng phối hợp Trung-Nhật chống Mỹ là điều rất khó xảy ra. Tuy nhiên, ông Tập tiếp tục có quan điểm chỉ trích về xu hướng ủng hộ chủ nghĩa đơn phương của Mỹ trong các cuộc hội đàm thượng đỉnh và hai bên đã nêu bật tầm quan trọng của một cơ chế thương mại đa dạng.

Cũng có khả năng Trung Quốc hiện coi ông Abe là một kênh để nối lại các mối liên hệ với chính quyền Trump. Ông Abe đã sử dụng giới truyền thông để thúc đẩy các vấn đề đàm phán có liên quan đến cả Mỹ, bao gồm đối thoại Nhật-Trung về quyền sở hữu trí tuệ và tạm ngừng hợp tác về công nghệ. Trong bối cảnh hai bên kỷ niệm 40 năm ký kết Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị, chuyến thăm Trung Quốc của ông Abe đã giúp tạo ra một xung lực mới cho việc bình thường hóa trở lại mối quan hệ song phương. Các nhà quan sát đang đặt hy vọng vào chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2019.

Tuy nhiên, căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng có thể ảnh hưởng đến nỗ lực bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật và hai bên cần thận trọng theo sát động thái của Washington. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang và Mỹ hoàn toàn chấm dứt chính sách can dự với Trung Quốc, thì nhiều khả năng Nhật Bản sẽ tiếp tục quan hệ với Trung Quốc. Lúc đó, mối quan hệ Mỹ-Nhật sẽ trở nên bất ổn.

Đa phần những vấn đề trao đổi trong cuộc hội đàm thượng đỉnh Nhật-Trung đơn thuần là những cử chỉ mang tính biểu tượng, không có thực chất. Bản ghi nhớ về hợp tác với nước thứ ba đã được ký kết với những điều kiện chặt chẽ mà Nhật Bản đưa ra, và chỉ có thời gian mới trả lời liệu những thỏa thuận tương lai về hợp tác ở Biển Hoa Đông có hiệu quả hay không.

Rút cục, mối lo ngại lớn nhất trong quan hệ hai nước -  liên quan đến chủ quyền, lãnh thổ, khúc mắc lịch sử và vấn đề Đài Loan - vẫn chưa được giải quyết. Dường như bất kỳ sự tiến triển nào hơn nữa trong quan hệ Trung-Nhật sẽ phải đợi đến chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2019.

Tác giả là GS. Shin Kawashima, Trường Khoa học và Nghệ thuật, Đại học Tokyo. Bài viết đăng trên East asia forum

Hương Trà (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

New Delhi đang mở rộng sự hiện diện quân sự của họ ở khắp Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng ở khu vực này. Dù còn thua xa Trung Quốc về tài chính cũng như cấp độ và quy mô hiện đại hóa quân đội, nhưng Ấn Độ có ưu thế địa lý và sự hậu thuẫn mạnh mẽ của quốc tế nhằm thúc đẩy những tính toán theo hướng mà New Delhi mong muốn.

Đọc tiếp...

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Toàn cầu hóa đã kết nối vận mệnh của mọi nền kinh tế. Donald Trump, với tham vọng bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ, đã làm rung chuyển toàn bộ hệ thống. Đó là chất Mỹ điển hình khi dám đứng ra cáng đáng mọi hậu quả. Liệu Tổng thống Mỹ Trump còn có khả năng chống đỡ trước các cuộc tấn công dữ dội ở trong nước mà chính ông là mục tiêu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

"Họ có vẻ gượng ép". Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Richard Armitage đã mô tả như vậy khi Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau lần đầu tiên hồi năm 2014 bên lề Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Bắc Kinh. Không có tình bạn nào giữa hai người.

Đọc tiếp...

Trung Quốc hối hận vì đã coi ông Trump là "hổ giấy"?

Trung Quốc hối hận vì đã coi ông Trump là

Trong năm đầu tiên, đặc biệt là trong những tháng đầu Donald Trump trở  thành tổng thống Mỹ, báo chí nhà nước và các học giả Trung Quốc thường cho rằng ông là một người bốc đồng, hay chính xác là một con "hổ giấy". Nhưng xem ra, hiện giờ họ đã nhìn Trump với con mắt khác.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Trong chuyến thăm chính thức 3 ngày tới Bắc Kinh cuối tháng 10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí sắp xếp lại mối quan hệ song phương dựa trên 3 nguyên tắc chính: “thay đổi từ cạnh tranh sang hợp tác”; “thúc đẩy mối quan hệ thành đối tác, không phải là mối đe dọa”; và “phát triển một cơ chế thương mại tự do và công bằng”.

Đọc tiếp...

Chính sách thân Trung Quốc của Philippines có phát huy tác dụng?

Chính sách thân Trung Quốc của Philippines có phát huy tác dụng?

Cho đến nay, những số liệu mới xuất hiện trong lĩnh vực kinh tế sau khi Philippines nối lại quan hệ hữu nghị với Trung Quốc vẽ lên một bức tranh hỗn tạp. Đầu tư và thương mại không tăng nhiều, nhưng lượng du khách và lao động lại tăng lên. Xét tới các vấn đề an ninh quốc gia có liên quan tới Trung Quốc, những xu hướng này rõ ràng cần phải được giám sát.

Đọc tiếp...

Tại sao một cuộc chiến Mỹ-Trung có thể leo thang ngoài tầm kiểm soát?

Tại sao một cuộc chiến Mỹ-Trung có thể leo thang ngoài tầm kiểm soát?

Một cuộc chiến tranh giữa hai nước vẫn ít có khả năng xảy ra, nhưng triển vọng đối đầu quân sự - ví dụ như xuất phát từ một chiến dịch quân sự của Trung Quốc nhằm vào Đài Loan – không còn là không thể như trước kia. Và xác suất một cuộc đối đầu như vậy leo thang thành hạt nhân đã cao hơn những gì mà hầu hết các nhà phân tích và hoạch định chính sách vẫn hình dung.

Đọc tiếp...

Đài Loan mắc kẹt trong cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ

Đài Loan mắc kẹt trong cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đe dọa nền kinh tế xuất khẩu và phát triển công nghệ của hòn đảo tự trị Đài Loan, vốn phụ thuộc rất nhiều vào các chuỗi cung ứng của Trung Quốc đại lục.

Đọc tiếp...

Lộ trình chiến lược của Ấn Độ

Lộ trình chiến lược của Ấn Độ

Các tín hiệu chiến thuật thể hiện tình hữu nghị của Trung Quốc đối với Ấn Độ có khả năng là không kéo dài. Trong nay mai, Trung Quốc có khả năng sẽ quay sang chống lại Ấn Độ, trừ khi New Delhi sẵn sàng ủng hộ hoặc tiếp tục giữ thái độ trung lập đối với các chính sách bành trướng của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Căng thẳng chiến lược Trung-Mỹ dưới thời Tập Cận Bình và Donald Trump: Vấn đề cũ, cách tiếp cận mới

Căng thẳng chiến lược Trung-Mỹ dưới thời Tập Cận Bình và Donald Trump: Vấn đề cũ, cách tiếp cận mới

Sau vài tháng trong tình trạng không chắc chắn, Tổng thống Donald Trump đã làm lung lay những tham vọng của Trung Quốc. Trái ngược với hy vọng ban đầu, cảm giác vỡ mộng lan khắp Bắc Kinh. Đối với Bắc Kinh, sự thất vọng đến từ thực tế rằng Tổng thống Trump đã tỏ ra phức tạp hơn mức mà ban lãnh đạo Trung Quốc từng hy vọng có thể kiềm chế.

Đọc tiếp...

Tìm kiếm một chiến lược khả thi cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Tìm kiếm một chiến lược khả thi cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Để có thể thành công, Chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và mở buộc phải thuyết phục được các lãnh đạo trong khu vực rằng Hoa Kỳ đang xây dựng một trật tự khu vực đáng để tham gia. Quan trọng nhất là việc các nguyên tắc và ý tưởng mang tính khả thi và Hoa Kỳ phải chứng minh được sự sẵn sàng cũng như khả năng thực hiện tầm nhìn của họ.

Đọc tiếp...

Rào cản khi Nga-Indonesia xích lại gần nhau

Rào cản khi Nga-Indonesia xích lại gần nhau

Đối với Nga, Indonesia lâu nay là một địa bàn tiềm năng nhưng không được chú trọng trong chính sách Hướng Đông của Nga. Tuy nhiên, từ năm 2012, Nga đã rất quan tâm đến việc thúc đẩy quan hệ với các quốc gia châu Á, trong đó có Indonesia.

Đọc tiếp...

Mỹ và phương Tây cần tham gia sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Mỹ và phương Tây cần tham gia sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

"Dự án thế kỷ" của Chủ tịch Tập Cận Bình có thể giúp một số nền kinh tế nhưng cái giá chính trị những nước này phải trả là vô cùng lớn. Theo đó Mỹ và các nước phương Tây cần tham gia sáng kiến này, không nên để Trung Quốc "một mình một ngựa" vẽ ra "một trật tự thế giới mới" trong đó Trung Quốc sẽ nắm vai trò dẫn dắt.

Đọc tiếp...

Viễn cảnh biến động địa chính trị thế giới thời gian tới

Viễn cảnh biến động địa chính trị thế giới thời gian tới

Xung đột lớn sẽ diễn ra trên 3 đấu trường lớn: Châu Âu, Đông Nam Á và Trung Đông. Những dự đoán này có vẻ cực đoan, thậm chí là kỳ cục đối với những bạn đọc từ hàng thập kỷ nay quen với sự ổn định tương đối của thế giới. Tuy nhiên, cần phải nhớ nhiều điểm cốt yếu đã diễn ra trong lịch sử.

Đọc tiếp...

Hợp tác địa kinh tế Mỹ-Ấn trong bối cảnh Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Hợp tác địa kinh tế Mỹ-Ấn trong bối cảnh Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc

Mỹ và Ấn Độ có cơ hội để cùng xác định và triển khai một tầm nhìn địa kinh tế cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, họ vẫn cần phải vượt qua nhiều trở ngại khó khăn. Những nỗ lực từ Mỹ đều thất thường và đôi khi là thất sách trong khi đó, lịch sử và danh tiếng của Ấn Độ trong việc làm việc với các thể chế kinh tế đa phương khá hỗn tạp.

Đọc tiếp...

Những điều chỉnh chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính phủ Shinzo Abe

Những điều chỉnh chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính phủ Shinzo Abe

Bài viết tập trung phân tích chính sách của Nhật Bản với khu vực Đông Nam Á trong nhiệm kỳ 2 của chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe, đồng thời bài viết cũng thảo luận về quan hệ Việt Nam – Nhật Bản, đưa ra một số khuyến nghị về biện pháp của Việt Nam trong hợp tác toàn diện với với Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Phân tích lý thuyết trò chơi tam giác chiến lược của Dittmer

Phân tích lý thuyết trò chơi tam giác chiến lược của Dittmer

Bài nghiên cứu này sẽ giới thiệu khung lý thuyết trò chơi tam giác chiến lược do Lowell Dittmer xây dựng năm 1981 dựa trên mối quan hệ của ba siêu cường Mỹ - Liên Xô - Trung Quốc, và phân tích tác dụng cũng như hạn chế của khung lý thuyết này.

Đọc tiếp...

Liệu cuộc gặp Trump-Kim có dẫn tới nền hòa bình lâu dài?

Liệu cuộc gặp Trump-Kim có dẫn tới nền hòa bình lâu dài?

Đây là một cuộc gặp mang tính lịch sử. Nhưng liệu chiến lược “mất trí” ngẫu nhiên của Trump có thực sự hiệu quả hay không? Nếu câu trả lời là không thì đây hoàn toàn sẽ là một trò đùa đáng thất vọng, một màn kịch câm, hai cái tôi trong cuộc chơi vô nghĩa.

Đọc tiếp...

Năm câu hỏi lớn sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Kim

Năm câu hỏi lớn sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Kim

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un thu hút sự quan tâm của toàn thế giới đã diễn ra theo đúng kế hoạch. Cuộc gặp này có thể diễn ra thực sự đã vượt ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Tuy nhiên sau cuộc gặp này, còn nhiều vấn đề cũng được đặt ra.

Đọc tiếp...

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Các vấn đề then chốt trong đàm phán Mỹ-Triều

Cần phải có một cách tiếp cận theo từng giai đoạn đối với việc phi hạt nhân hóa vì trên thực tế, việc vạch ra một lộ trình phi hạt nhân hóa toàn diện sẽ đòi hỏi phải có một số giai đoạn hoạt động, vì lý do đơn giản là cả Washington và Bình Nhưỡng sẽ không nhất trí khởi động tiến trình này với những nhượng bộ tế nhị hay tốn kém nhất được đưa ra ngay từ đầu.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 7805 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin