22 - 10 - 2019 | 6:11
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home TIN QUỐC TẾ TỔNG HỢP Sông Mekong trong các tính toán địa chính trị của Trung Quốc

Sông Mekong trong các tính toán địa chính trị của Trung Quốc

Email In PDF.

Với việc đã xây dựng 6 đập lớn ở thượng nguồn và dự kiến xây mới 21 đập khác, năng lực của Trung Quốc trong việc trữ và xả nước trong suốt mùa khô và trong thời gian hạn hán chắc chắn sẽ tăng lên.

 

Sông Mekong là nguồn sống của hàng trăm nghìn người sống hai bên bờ trải dài từ Trung Quốc xuyên qua Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Trận lụt tồi tệ hồi tháng trước do vỡ đập thủy điện đang được xây dựng ở Lào khiến khoảng 30 người thiệt mạng. Sự cố cũng gây thiệt hại rộng khắp đối với nền kinh tế bản địa, khiến 6.000 người mất nhà cửa và đặt ra câu hỏi về việc quản lý, khai thác hiệu quả sông Mekong.

Tuy nhiên, con sông vốn rất nổi tiếng qua phim ảnh và thu hút vô số khách du lịch mỗi năm có tác động vượt ra ngoài yếu tố thương mại và giao thương. Các khoản tiền đã được đổ vào đây, khi mà các nước - thường là qua các công ty nhà nước hoặc được nhà nước "chống lưng" - đua nhau xây dựng các nhà máy thủy điện. Những nước nhỏ hơn, nghèo hơn như Campuchia và Lào luôn chào đón những khoản đầu tư này, ngay cả khi nó bị gắn kèm những ràng buộc chiến lược.

Là cường quốc lớn nhất khu vực và cũng là nước mà dòng Mekong khởi nguồn từ bình nguyên Tây Tạng, Trung Quốc đang không ngừng sử dụng ảnh hưởng kinh tế để đạt được các mục tiêu lớn hơn. Quyền kiểm soát lớn hơn đối với sông Mekong, còn được biết đến với cái tên Lan Thương trong tiếng Trung Quốc, tới tận miền Nam Việt Nam giúp Bắc Kinh có tiếng nói quyết định trong việc sử dụng nguồn lực chủ chốt của sông và có ưu thế để ép các nước phải đi theo những tính toán chính trị của mình.

Elliot Brennan, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện An ninh và Phát triển Chính sách có trụ sở tại Bangkok, bình luận: “Trung Quốc vẫn chưa sử dụng toàn bộ ảnh hưởng tuyệt đối, nhưng nếu thực thi, Bắc Kinh có đủ sức mạnh tạo ra nạn đói và bất ổn dân sự. Ảnh hưởng ngày một lớn của Trung Quốc trên hệ thống sông này, thông qua các đập thủy điện ở thượng nguồn và các dự án liên doanh xây dựng đập thủy điện ở hạ nguồn sông Mekong là một nửa trong cái gọi là chiến lược lát cắt salami ở Đông Nam Á”, với hàm ý nửa còn lại là chiến lược xây dựng một chuỗi đảo nhân tạo, cơ sở hạ tầng và tiềm lực quân sự tại đó.

Với việc đã xây dựng 6 đập lớn ở thượng nguồn và dự kiến xây mới 21 đập khác, năng lực của Trung Quốc trong việc trữ và xả nước trong suốt mùa khô và trong thời gian hạn hán chắc chắn sẽ tăng lên. Giới quan sát đôi khi mô tả Mekong sẽ là điểm nóng địa chính trị kế tiếp tại khu vực. Chưa đến mức căng thẳng như tranh chấp ở Biển Đông - vùng biển mà Trung Quốc đã cải tạo hàng nghìn mẫu vuông, thiết lập các đồn bốt quân sự ở những đảo, đá - nhưng sông Mekong rồi cũng sẽ đến lúc nóng hơn cả Biển Đông. Đó là bởi giá trị của sông Mekong như một tuyến đường sông thông ra biển, chạy qua vựa lúa của Đông Nam Á, nơi mà gạo và các cây trồng chủ chốt khác được trồng cấy, là nguồn lợi về cá tôm và cũng là điểm đến của du lịch.

Tại sông Mekong cũng như Biển Đông, Trung Quốc đang triển khai chiến lược “củ cà rốt” (đầu tư) lẫn cây gậy (sức ép quân sự và ngoại giao). Trong lúc các công ty trong nước đứng ra thu xếp vốn để mở rộng mạng lưới đập thủy điện xây dựng dọc sông, Trung Quốc tìm cách tối đa hóa tiếng nói quyết định của mình về việc trị thủy dòng chảy của Mekong trên toàn bộ chiều dài 4.350km.

Được thành lập năm 1995, Ủy hội sông Mekong từng đóng vai trò là cơ chế quản lý sông Mekong giữa Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam trong suốt 20 năm qua. Tuy nhiên, điều đó đã thay đổi vào năm 2016, với việc Trung Quốc chính thức cho ra đời Cơ chế Hợp tác Lan Thương-Mekong (LMCM). Thay vì hợp tác với Ủy hội sông Mekong, tổ chức mà Trung Quốc không là thành viên, Bắc Kinh tập trung xây dựng LMCM thành thiết chế giúp thúc đẩy phát triển miền Tây Trung Quốc và bổ sung, hỗ trợ sáng kiến "Vành đai và Con đường" (BRI) với mục tiêu mở rộng các tuyến đường bộ, đường biển vươn tới châu Âu.

Với quy chế thành viên bao gồm tất cả các nước Đông Nam Á lục địa, LMCM có quy mô lớn hơn so với Ủy hội sông Mekong. LMCM xử lý các vấn đề chính trị và an ninh, như sức khỏe, giáo dục, hạ tầng cũng như phát triển bền vững sông Mekong và hợp tác kinh tế xuyên biên giới. LMCM cũng giúp điều phối hoạt đồng tuần tra hỗn hợp với các tàu quân sự của Trung Quốc.

Trong khi đó, Mỹ lại tập trung vào sáng kiến Hạ lưu sông Mekong - quan hệ đối tác được hình thành từ năm 2009 để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, toàn diện tại 5 nước hạ nguồn. Tại cuộc gặp ở Singapore ngày 4/8 vừa qua, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã nhấn mạnh rằng các nước Đông Nam Á là những đối tác chiến lược then chốt của Mỹ và tuyên bố “việc tạo lập tăng trưởng công bằng, bền vững, toàn diện cho tiểu vùng này không chỉ mang lại lợi ích cho các nước ASEAN, vai trò trung tâm của ASEAN, mà còn cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở”. Đó là các tuyên bố rất đáng chú ý. ASEAN, dưới góc độ là một tổ chức, về cơ bản đang né tránh chỉ trích hành động của Trung Quốc ở Biển Đông. Bắc Kinh nhất quyết đòi giải quyết tranh chấp với các nước Đông Nam Á trên nền tảng song phương, chứ không phải thông qua ASEAN. Đặc biệt, việc Trung Quốc hỗ trợ kinh tế cho Lào và Campuchia đã góp phần làm chia rẽ các nước trong ASEAN - vốn đưa ra mọi quyết định thông qua nguyên tắc đồng thuận.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị coi LMCM là “một cấu thành quan trọng” của hợp tác Trung Quốc-ASEAN. Thế nhưng, “một đặc điểm nổi bật của sông Mekong chính là việc dòng chảy địa lý phản ánh thứ bậc địa chính trị ở khu vực: Một Trung Quốc quyền lực ở thượng lưu, trong khi những nước nhỏ hơn, kém phát triển hơn nằm ở hạ lưu. Có thể thấy rõ điều này qua việc các nước hạ nguồn miễn cưỡng hoặc không dám chỉ trích bất kỳ hành động khai thác nào của Trung Quốc ở thượng nguồn”, Sebastian Strangio - một nhà báo, nhà phân tích chuyên về tình hình Đông Nam Á hiện sống ở Thái Lan bình luận.

Theo “Bloomberg

Mỹ Anh (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Nhật Bản và châu Âu có thể xây dựng “con đường tơ lụa” riêng?

Nhật Bản và châu Âu có thể xây dựng “con đường tơ lụa” riêng?

Khi EU và Nhật Bản ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng “cơ sở hạ tầng chất lượng”, không bên nào đề cập đến Trung Quốc hay Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI). Tuy nhiên, các điều khoản trong thỏa thuận, và các bài phát biểu của các bên lại tràn ngập những lo ngại về  BRI.

Đọc tiếp...

Lý giải hành động thử tên lửa mới nhất của Triều Tiên

Lý giải hành động thử tên lửa mới nhất của Triều Tiên

Vụ thử tên lửa mới nhất của Triều Tiên là phản ứng do tức giận với việc Hàn Quốc mua máy bay chiến đấu tàng hình F-35 thế hệ mới của Mỹ, hay chính quyền Kim Jong-un chỉ muốn nhắc nhở thế giới về khả năng của họ trước khi nối lại đàm phán cấp chuyên viên?

Đọc tiếp...

Tham vọng củng cố năng lực hải quân của Trung Quốc

Tham vọng củng cố năng lực hải quân của Trung Quốc

Năng lực chiến đấu của Trung Quốc trong các kịch bản xung đột trên biển ngày càng củng cố khi hải quân nước này đã hạ thủy chiếc tàu chiến lưỡng cư đầu tiên ngày 25/9.

Đọc tiếp...

Nhật Bản coi Trung Quốc là mối đe dọa lớn hơn cả Triều Tiên?

Nhật Bản coi Trung Quốc là mối đe dọa lớn hơn cả Triều Tiên?

Nội dung đánh giá an ninh liên quan đến Trung Quốc trong Sách trắng Quốc phòng được đưa ra sau khi Nhật Bản tham vấn đồng minh Mỹ, lần đầu tiên Trung Quốc chiếm vị trí thứ hai và đẩy Triều Tiên xuống vị trí thứ ba.

Đọc tiếp...

Một "Malaysia Mới" trong chính sách đối ngoại, bao gồm cả Biển Đông

Một

Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad hôm 18/9 đã công bố một "văn bản hướng dẫn" mới cho chính sách đối ngoại của quốc gia, trong đó nhấn mạnh Chính phủ sẽ tiếp tục lập trường không liên kết đối với các cường quốc, có kế hoạch đi đầu trong việc thúc đẩy hợp tác trong thế giới Hồi giáo.

Đọc tiếp...

Đằng sau cuộc tập trận hải quân ba bên đầu tiên Ấn Độ-Singapore-Thái Lan

Đằng sau cuộc tập trận hải quân ba bên đầu tiên Ấn Độ-Singapore-Thái Lan

Sau nhiều lần trì hoãn, Ấn Độ cuối cùng đã tổ chức một cuộc tập trận hải quân ba bên với Singapore và Thái Lan (SITMEX). Cuộc tập trận được chú ý cả về điều kiện riêng cũng như trong bối cảnh có các xu hướng mở rộng hơn ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Đọc tiếp...

Các doanh nghiệp Đông Nam Á lo ngại Trung Quốc vươn ra ngoài biên giới của mình

 Các doanh nghiệp Đông Nam Á lo ngại Trung Quốc vươn ra ngoài biên giới của mình

Bắc Kinh đang muốn gửi đi một thông điệp tới các công ty khác ở Hong Kong rằng các hành động đi ngược lại các lợi ích cốt lõi của đại lục sẽ không được dung thứ.

Đọc tiếp...

Sự ra đi của John Bolton có thay đổi chính sách đối ngoại của ông Trump?

Sự ra đi của John Bolton có thay đổi chính sách đối ngoại của ông Trump?

Sự ra đi của ông Bolton sẽ có những tác động lên những vấn đề đối ngoại nổi cộm mà ông Trump đang tập trung giải quyết như vấn đề rút quân khỏi Afghanistan, phi hạt nhân bán đảo Triều Tiên vấn đề Venezuela.

Đọc tiếp...

Năm bước đi để Thủ tướng Abe củng cố vị trí

Năm bước đi để Thủ tướng Abe củng cố vị trí

Đến tháng 11, Thủ tướng Abe sẽ vượt nhiệm kỳ kỷ lục 2.886 ngày làm thủ tướng của ông Katsura Taso. Nhưng nhiệm kỳ kéo dài của Thủ tướng Abe rõ ràng thiếu những thành tích để củng cố vị trí của ông với tư cách là nhà cải cách thực sự.

Đọc tiếp...

Ván bài đầy rủi ro của Trung Quốc

Ván bài đầy rủi ro của Trung Quốc

Sáng kiến về cơ sở hạ tầng và năng lượng mang tên “Vành đai và Con đường” trị giá 1 nghìn tỷ USD của Trung Quốc là sự đánh cược đầy rủi ro ở một khu vực ẩn chứa nhiều bất ổn về chính trị.

Đọc tiếp...

Chiến lược châu Á chưa hoàn thiện của D.Trump

Chiến lược châu Á chưa hoàn thiện của D.Trump

Cho đến khi Mỹ phát triển được một cách tiếp cận kinh tế đối với khu vực, có thể liên kết những mục tiêu với các biện pháp chính sách, Washington sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc đạt được mục tiêu “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Đọc tiếp...

Nhật Bản có thể giúp châu Phi thoát khỏi “bẫy nợ” của Trung Quốc bằng cách nào?

Nhật Bản có thể giúp châu Phi thoát khỏi “bẫy nợ” của Trung Quốc bằng cách nào?

Sau nhiều năm chứng kiến cơ sở hạ tầng do Trung Quốc tài trợ nở rộ trên khắp châu Phi, Nhật Bản cuối cùng cũng tham gia cuộc chơi. Tại Hội nghị Quốc tế Tokyo về Phát triển châu Phi (TICAD) năm 2016, chính phủ Nhật Bản đã cam kết tài trợ 30 tỷ USD cho các nước châu Phi, trong đó bao gồm 10 tỷ USD khoản vay cho cơ sở hạ tầng.

Đọc tiếp...

Mỹ sắp bán F-16 cho Đài Loan - "Cú sốc lớn" đối với Bắc Kinh

Mỹ sắp bán F-16 cho Đài Loan -

Có thể cuối cùng Mỹ sẽ bán cho Đài Loan những máy bay chiến đấu mà hòn đảo này mong đợi trong suốt hơn 10 năm qua. Đối với Bắc Kinh, thỏa thuận mua bán vũ khí này sẽ là một cú sốc chính trị hơn là một đòn giáng quân sự.

Đọc tiếp...

Trung Quốc, Nam Thái Bình Dương và bóng ma của MacArthur

Trung Quốc, Nam Thái Bình Dương và bóng ma của MacArthur

Có vẻ như cố vấn chiến lược quan trọng nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Trung Quốc hiện nay lại là Tướng Douglas MacArthur (1880-1964).

Đọc tiếp...

Cách để Đài Loan thắng Trung Quốc trên mặt trận ngoại giao

Cách để Đài Loan thắng Trung Quốc trên mặt trận ngoại giao

Bộ Ngoại giao Đài Loan ngày một ảm đạm trong những ngày gần đây. Cơ quan này đã buộc phải hạ quốc kỳ của các đồng minh ngoại giao gồm Burkina Faso, Sao Tome và Principe, Cộng hòa Dominica, Panama và El Salvador trong hai năm qua.

Đọc tiếp...

Tăng cường hiện diện của quân đội Mỹ tại Bắc Úc: Chậm nhưng chắc

Tăng cường hiện diện của quân đội Mỹ tại Bắc Úc: Chậm nhưng chắc

Được công bố vào tháng 11/2011, các sáng kiến triển khai lực lượng Mỹ ở Bắc Úc bao gồm triển khai lính thủy đánh bộ Mỹ ở Darwin và các khu vực khác ở Bắc Úc trong vòng 6 tháng mỗi năm và tăng dần số lượng máy bay tại khu vực. Các sáng kiến này được đưa ra nhằm mục đích đẩy mạnh hợp tác quốc phòng giữa hai nước.

Đọc tiếp...

Nghi vấn về dự án Koh Kong của Campuchia

Nghi vấn về dự án Koh Kong của Campuchia

Dự án Koh Kong nằm trong khu vực chiến lược và có thể có những hàm ý đối với các vấn đề nhạy cảm khác nhau, trong đó có tranh chấp Biển Đông và việc nhập khẩu năng lượng của Trung Quốc thông qua Eo biển Malacca thậm chí cả vấn đề chủ quyền Đài Loan. Đọc tiếp...

Mỹ-Trung dõi theo thỏa thuận vũ khí Nga-Ấn

Mỹ-Trung dõi theo thỏa thuận vũ khí Nga-Ấn

Chuyến thăm Ấn Độ của Tổng thống Nga Putin không những được Washington mà cả Bắc Kinh theo dõi sát sao. Ấn Độ  đang phụ thuộc vào chiều sâu mối quan hệ với Nga để tạo không gian chiến lược đàm phán với các cường quốc thế giới khác.

Đọc tiếp...

Sông Mekong trong các tính toán địa chính trị của Trung Quốc

Sông Mekong trong các tính toán địa chính trị của Trung Quốc

Với việc đã xây dựng 6 đập lớn ở thượng nguồn và dự kiến xây mới 21 đập khác, năng lực của Trung Quốc trong việc trữ và xả nước trong suốt mùa khô và trong thời gian hạn hán chắc chắn sẽ tăng lên.

Đọc tiếp...

Lý do Myanmar thu hẹp dự án cảng nước sâu với Trung Quốc

Lý do Myanmar thu hẹp dự án cảng nước sâu với Trung Quốc

Một quan chức hàng đầu và một cố vấn của Chính phủ Myanmar cho biết nước này đã thu nhỏ quy mô dự án xây cảng nước sâu do Trung Quốc tài trợ ở bờ biển phía Tây Myanmar, giảm đáng kể kinh phí của dự án do lo ngại nó có thể khiến quốc gia Đông Nam Á này gánh thêm nợ.

Đọc tiếp...

Chuyến thăm Malaysia của Ngoại trưởng Trung Quốc nói lên điều gì?

Chuyến thăm Malaysia của Ngoại trưởng Trung Quốc nói lên điều gì?

Ngày 1/8, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã có cuộc gặp đầu tiên với Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad kể từ khi nhà lãnh đạo 93 tuổi này lật đổ người tiền nhiệm thân Bắc Kinh Najib Razak - điều làm dấy lên câu hỏi về tương lai quan hệ song phương.

Đọc tiếp...

Thúc đẩy quan hệ Mỹ-ASEAN: Chuyện của ngày hôm nay

Thúc đẩy quan hệ Mỹ-ASEAN: Chuyện của ngày hôm nay

Chính sách “xoay trục” sang châu Á của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama là “câu chuyện của ngày hôm qua”. Còn ngày hôm nay, một nhóm nghị sĩ Quốc hội Mỹ đang nỗ lực để đảm bảo rằng Mỹ vẫn tập trung vào ASEAN trong khi vẫn không “lơ là” Trung Quốc. Đọc tiếp...

"Bà đỡ” bầu cử cho ông Hun Sen

Đối với Campuchia, Trung Quốc là đồng minh chính trị và kinh tế gần gũi nhất. Đầu tư của Trung Quốc vào Campuchia tăng từ 600 triệu USD năm 2012 lên 1,08 tỷ USD trong năm 2016. Trong vòng 5 năm qua, vốn đầu tư của Bắc Kinh chiếm khoảng ½ tổng số vốn đầu tư nước ngoài.

Đọc tiếp...

Đầu tư cho tham vọng cơ sở hạ tầng của Indonesia

Đầu tư cho tham vọng cơ sở hạ tầng của Indonesia

Người ta ước tính số tiền đầu tư cho cơ sở hạ tầng của Indonesia sẽ tăng gấp 2 lần từ 82 tỷ USD trong năm 2016 lên 165 tỷ USD vào năm 2025. Trong khi đó, Chính phủ Indonesia mới chỉ đề ra mục tiêu chi khoảng 45,7 tỷ USD cho việc phát triển cơ sở hạ tầng của nước này trong giai đoạn 2015-2019. Đọc tiếp...

Kế hoạch tổng thể của Trung Quốc - Mối đe dọa quân sự toàn cầu

Kế hoạch tổng thể của Trung Quốc - Mối đe dọa quân sự toàn cầu

Bắc Kinh đã bắt đầu tính đến giai đoạn cạnh tranh với Mỹ không chỉ ở trong khu vực, mà còn trên toàn thế giới. Nếu Trung Quốc đã nuôi tham vọng về gia tăng sự hiện diện trên trường quốc tế ngay cả trong bối cảnh đối mặt với nhiều tranh chấp ở vùng biển ngoài khơi thì họ sẽ còn toan tính những gì khi trở thành bá quyền Tây Thái Bình Dương.

Đọc tiếp...

Đánh giá sức mạnh quan hệ Trung-Nga

Đánh giá sức mạnh quan hệ Trung-Nga

Các chính sách của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump có thể thúc đẩy Trung - Nga xích lại gần hơn vào lúc này, nhưng điều đó có thể xuất phát từ động cơ cá nhân hơn là mong muốn thiết lập bất cứ mô hình liên minh chính thức nào. Đọc tiếp...

Quay lưng với Trung Quốc, Malaysia đang hướng tới ai?

Quay lưng với Trung Quốc, Malaysia đang hướng tới ai?

Trong chuyến thăm Nhật Bản vào ngày 10/6, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad kêu gọi các nhà đầu tư và đưa ra các thỏa thuận kinh doanh với xứ sở hoa anh đào trong bối cảnh ông đang phải tìm cách lấp đầy “lỗ hổng” nợ lớn và đưa đất nước thoát khỏi sự phụ thuộc quá mức vào đầu tư của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Lý do Đông Nam Á dè dặt với sáng kiến Vành đai Con đường

Lý do Đông Nam Á dè dặt với sáng kiến Vành đai Con đường

Sáng kiến Vành đai và con đường (BRI) của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là một dự án đầy tham vọng, có khả năng thay đổi đáng kể bối cảnh kinh tế và địa chính trị của lục địa Á-Âu trong những thập kỷ tới.

Đọc tiếp...

“Nạn nhân tiếp theo” của ngoại giao “bẫy nợ” của Trung Quốc

“Nạn nhân tiếp theo” của ngoại giao “bẫy nợ” của Trung Quốc

Nếu dự án đường sắt cao tốc không đem lại lợi ích kinh tế, người dân Lào sẽ phải gồng mình gánh nợ Trung Quốc. Đó là lý do vì sao một số nhà phân tích cho rằng Lào sắp trở thành một nạn nhân tiếp theo của ngoại giao “bẫy nợ” của Trung Quốc, một hiện tượng đã xảy ra ở các nước khác.

Đọc tiếp...

Lý do Trung Quốc chi phối kế hoạch quốc phòng của Nhật Bản

Lý do Trung Quốc chi phối kế hoạch quốc phòng của Nhật Bản

Kho tên lửa ngày càng nhiều của Triều Tiên có thể là mối đe dọa quân sự trực tiếp và rõ ràng nhất mà Nhật Bản phải đối mặt, tuy nhiên Tokyo đang dồn sự tập trung vào một đối thủ lớn và mang tính thách thức nhiều hơn trong những năm sắp tới, đó là Trung Quốc.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 5483 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin